I NSW 10324/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 czerwca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie protestu wyborczego Z. J. i Z.H.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji
Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 28 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Aleksander Stępkowski Adam Redzik Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
I.
1. Z.J.
i
Z.H.
(dalej
także:
Wnoszący
protest),
16 czerwca 2025 r. wnieśli protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP
przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2025 r. wskazując, że „nadszedł czas na
powyborcze i rzetelne rozliczenia” z uwagi na „szereg przestępstw przeciwko
wyborom Prezydenta RP, które mają wpływ na przebieg głosowania, ustalenie
wyników głosowania lub wyników wyborów”.
I NSW 10324/25
2
Wnoszący protest wskazali swoje adresy i numer PESEL, jednak protest nie został
opatrzony własnoręcznym podpisem Z. H. Wnoszący protest nie wskazali też obwodowej
komisji wyborczej przed którą realizowali swoje czynne prawo wyborcze.
2. Prokurator Generalny i Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wnieśli o
pozostawienie protestu bez dalszego biegu. Uczestnicy wskazali, że zarzuty
zawarte w proteście mają abstrakcyjny charakter. Prokurator Generalny zauważył
nadto, że Wnoszący protest nie wykazali, że w dniu wyborów ich nazwiska były
umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania.
II.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
II.1. Wolne, równe, powszechne i bezpośrednie wybory realizowane w głosowaniu
tajnym są świętem i istotą demokracji, stanowiąc emanację kluczowej zasady
ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej z art. 2 Konstytucji RP. To w akcie wyborczym
każdy uprawniony realizuje swoje prawo do partycypacji we władzy; wyboru swoich
przedstawicieli czy też głowy państwa – Prezydenta RP. Wybory muszą być zatem
przeprowadzone w sposób gwarantujący, że głosy wyborców zostaną policzone
zgodnie z prawem, a wszelkie mogące wystąpić nieprawidłowości i przestępstwa
związane z aktem wyborczym zostaną wyjaśnione. Szczególnym instrumentem
służącym każdemu wyborcy jest protest wyborczy, który – w przypadku wyborów
do Sejmu RP, Senatu RP oraz na urząd Prezydenta RP, zgodnie z Konstytucją RP,
wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje je
a następnie rozstrzyga o ważności wyborów. Ten model ustrojowy sądowej kontroli
wyborów do głównych organów władzy jest utwierdzony polską szczególną tradycją
sięgającą Konstytucji RP z 17 marca 1921 r. (art. 19). –
II.2. W przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art.
129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru na zasadach określonych
w ustawie. Zasady te zostały zawarte w przepisach ogólnych art. 82 i art. 83 ustawy
z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (dalej także: k.wyb.) oraz –
I NSW 10324/25
3
w odniesieniu do wyborów Prezydenta RP – w przepisach szczególnych art. 321-
323 k.wyb.
II.3. Materialnoprawne podstawy protestu wyborczego określone zostały natomiast
w art. 82 § 1 pkt 1 i 2 k.wyb., zgodnie z którym przeciwko ważności wyborów,
ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony
protest z powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego
w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia
wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik
wyborów.
II.4. Wymagania formalne protestu określono w art. 321 k.wyb., zgodnie z którym
protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do
Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników
wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą (dalej
także: PKW), przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce
pocztowej operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego (§ 1).
II.5. Protesty wyborcze składa się do Sądu Najwyższego osobiście (wyjątek od
zasady reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika) lub przez pełnomocnika.
Zgodnie z art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w proteście
zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera owe zarzuty.
Z uwagi na to, że protest wyborczy jest środkiem procesowym o indywidualno-
konkretnym charakterze, należy konkretnie wskazywać w nim naruszenia
i przedstawiać dowody ich popełnienia, a co najmniej uprawdopodobnić
prawdziwość zarzutów.
I NSW 10324/25
4
II.6. Możliwość rozpoznania protestu wyborczego warunkowana jest wskazanymi
wyżej wymogami, ale ponadto protest musi spełniać minimalne warunki pisma
procesowego określone w art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks
postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej także:
k.p.c.), w tym zawierać m.in. własnoręczny podpis (odpowiednio art. 126 § 1 pkt 6
k.p.c.). Protest wyborczy to pierwsze pismo w sprawie, wobec czego powinien
zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności
(PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego protest
(odpowiednio art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Podkreślić też należy, że w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym w sprawach z protestów wyborczych nie wzywa się do
usunięcia braków formalnych, a przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c.
nie mają zastosowania (uchwała Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23).
II.7. W analizowanym proteście prawidłowo podano dane osobowe wnoszących
protest, w tym numer PESEL. Protest został opatrzony własnoręcznym podpisem
wyłącznie jednego z Wnoszących protest (Z. J.). Podpis Z. H. został natomiast
zeskanowany, a następnie wydrukowany. Należy zatem uznać, że protest wyborczy
obarczony jest w tym zakresie nieusuwalnym brakiem formalnym.
II.8. Kontynuując powyższe rozważania trzeba wskazać, że protest wyborczy
w całości nie odpowiada ustawowym warunkom formalnym o których mowa w art.
321 § 3 k.wyb. Wnoszący protest nie przedstawili ani nie przywołali żadnych
dowodów potwierdzających zarzucane nieprawidłowości, jak również, że miały one
wpływ na wynik głosowania. Wnoszący protest opisali wyłącznie okoliczności,
o których dowiedzieli się z doniesień medialnych. Przedstawione przez nich wydruki
ze źródeł internetowych mające potwierdzać podniesione przez nich zarzuty, nie
mogą być odczytywane jako okoliczności świadczące o dopuszczeniu się
przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego
czy też naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, które mają wpływ na wynik wyborów.
W szczególności wnoszący protest nie wskazali choćby jednego przypadku, gdzie
I NSW 10324/25
5
aplikacja do weryfikacji zaświadczeń o prawie do głosowania w miejscu pobytu
wyborcy byłaby używana przez członków obwodowych komisji wyborczych,
a używanie jej skutkowało pozbawieniem wyborcy prawa do oddania głosu
w wyborach.
1. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że nieprawidłowości dot. ustalenia
wyników głosowania w Obwodowych Komisjach Wyborczych nr: 95
w Krakowie, 25 w Strzelcach Opolskich, nr 35 w Grudziądzu stanowiły przedmiot
oceny Sądu Najwyższego w ramach rozpoznawania innego, skutecznie
wniesionego, protestu wyborczego. W postanowieniu z 27 czerwca 2025 r. Sąd
Najwyższy wyraził opinię, że zarzuty protestu co do nieprawidłowości
w sporządzeniu protokołu głosowania w obwodzie w wyborach Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonego w dniu 1 czerwca 2025 r. m.in. przez
ww. Obwodowe Komisje Wyborcze są zasadne, ale bez wpływu na wynik
postępowania.
II.9. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 322 § 1 zd. 1
k.wyb. w zw. z art. 321 § 1 k.wyb., orzekł jak w sentencji.
sk
[a.ł]
