I NSW 10305/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z protestu E. C.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego;
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 27 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
E. C. (dalej: „wnoszący protest”) 13 czerwca 2025 r. (data nadania) złożyła
protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej zarządzonych
na dzień 18 maja 2025 r. domagając się stwierdzenia nieważności wyborów w
całości.
Wnoszący protest zarzucił naruszenie przepisów kodeksu dotyczących
głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mające istotny
wpływ na wynik głosowania. Podkreślił, że z przekazów medialnych wynika, iż
doszło do nieprawidłowego ustalenia wyników głosowania m. in. w komisji nr [...]
I NSW 10305/25
2
w K. oraz komisjach w K.1, S., O., G., G.1, B., T., B.1, K., S.1, K.2, M., M.1 i B.2.
Powołał się na informacje zamieszczone na portalu internetowy [...].pl, z których
miało wynikać, że komisji, w których doszło do zamiany wyników, mogło być w skali
kraju nawet kilkanaście, a w zdecydowanej większości pomyłki były na korzyść
kandydata PiS Karola Nawrockiego. Mając powyższe na uwadze E. C. wniósł o
dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ponownego przeliczenia głosów w
komisjach w: K.1, S., O., G., G.1, B., T., B.1, K., S.1, K.2, M., M.1 i B.2a.
W dalszej kolejności wnoszący protest zarzucił naruszenia „art. 6 ust. 2
ustawy, poprzez niedoręczenie do dnia wyborów wszystkich pakietów wyborczych,
wyborcom uprawnionym do oddania głosu za granicą w drodze głosowania
korespondencyjnego, pomimo zgłoszenia zamiaru głosowania korespondencyjnego
w terminie określonym w art. 3 ust. 1 pkt 2 Ustawy” oraz „naruszenie art. 8 ust. 6
pkt 1 i 2 Ustawy, poprzez doręczenie wszystkich pakietów wyborczych
z naruszeniem terminów określonych w art. 5 ust. 1 i 6 ust. 2 Ustawy, co
doprowadziło do niemożliwości złożenia koperty zwrotnej w terminie wskazanym
w tym przepisie, a w konsekwencji skutkujące brakiem możliwości oddania głosu
w wyborach prezydenckich”.
Wnoszący protest podkreślił, że „w ostatnich dwóch godzinach 22:00-24.00
(w dniu 27-05-2025) doszło do awarii lub celowego wyłączenia serwerów
rządowych. W wyniku czego nie była możliwa rejestracja do udziału w wyborach
prezydenckich w 2025 roku za granicą. Dodatkowo przy próbie rejestracji nie
wyświetlała się informacja o przeciążeniu serwera tylko o przerwie technicznej co
dodatkowo mogło wprowadzić potencjalnych wyborców w błąd”, a także, że „strona
RKW (Ruch Kontroli Wyborów) S. na F. zachęcał członków komisji wyborczych do
korzystania z nieautoryzowanej aplikacji weryfikującej zaświadczenia o prawie do
głosowania, (link: https://testnr.org)”. Wskazał także na opisany w mediach
przypadek pojawienia się członków jednej z warszawskich komisji wyborczych
w czerwonych koralach łączonych z jednym z kandydatów.
Następnie wskazał, że ograniczanie konstytucyjnego prawa do głosowania
wszystkim obywatelom za granicą, którzy nie mają ważnego paszportu polskiego
(nie ma konstytucyjnego obowiązku posiadania paszportu polskiego) i wykluczające
użycie dowodu osobistego (oraz innych sposobów udowadniania obywatelstwa jak
I NSW 10305/25
3
prawo jazdy), dodatkowo wymaganie osobistego otrzymania od konsulatu
zaświadczenia do głosowania - ogranicza części obywatelom oddanie głosów.
Wreszcie wnoszący protest zakwestionował uchwałę PKW nr 165/2025,
twierdząc, że wprowadzone w nich rozwiązania (obowiązek pilnowania kolejki osób,
które czekają na oddanie głosu już po godz. 21.00, obowiązek zeskanowania kodu
celem weryfikacji tożsamości w przypadku posługiwania się aplikacją mObywatel,
obowiązek kontaktowania się z właściwym urzędem gminy w przypadku wątpliwość
co do zaświadczenia o prawie do głosowania, brak informacji o konieczności
podpisania ręcznego projektu protokołu końcowego przez wszystkich członków
OKW) umożliwiały manipulacje przy wyborach oraz przytoczył przekazy medialne
na temat możliwych ingerencji z zagranicy w proces wyborczy.
Wnoszący protest zarzucił także nadużycia prawa poprzez tworzenie
komitetów wyborczych, które nie zgłaszały kandydata na Prezydenta RP, ale
wskazywały kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych przez co
powstawała przewaga przy losowaniu składów poszczególnych komisji dla osób
powiązanych z partią […], a więc sprzyjających Karolowi Nawrockiemu.
Prokurator Generalny wniósł o uznanie wniesionego protestu za zasadny
w zakresie zarzutu 1), a także o przeprowadzenie dowodu z protokołu oględzin kart
do głosowania w odniesieniu do wskazanych obwodowych komisji wyborczych
i ocenę w tym zakresie zasadności zarzutów i wpływu na wynik głosowania i wynik
wyborów. W zakresie pozostałych zarzutów PG wyraził pogląd o pozostawieniu ich
bez dalszego biegu.
Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej – mimo upływu
zakreślonego terminu – nie zajął stanowiska w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protesty należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz. U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty. Treść zarzutów nie może być dowolna, lecz powinna spełniać
kryteria, o których mowa w przepisie art. 82 § 1 k.wyb. Zgodnie z nim, protest może
I NSW 10305/25
4
być wniesiony z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia
przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Z treści
tego przepisu wynika, że osoba wnosząca protest jest ponadto zobowiązana do
wykazania wpływu wystąpienia naruszeń na wynik wyborów. Przedmiotem protestu
wyborczego jest bowiem ważność wyboru określonej osoby, a podstawę do jej
zakwestionowania mogą stanowić wyraźnie wskazane przestępstwa oraz delikty
wyborcze. Ich wystąpienie musi rzutować na przebieg głosowania i ustalanie jego
wyników lub ustalanie wyników samych wyborów i być poparte konkretnymi
dowodami, znanymi osobie wnoszącej protest, na których opiera ona swoje
zarzuty.
Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego osoba
wnosząca protest wyborczy nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze
abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w całym kraju,
o których protestujący jedynie słyszał. Postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed
przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają im
korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób. Przedmiotem
zarzutu powinny być więc takie okoliczności (działania lub zaniechania), wskutek
których tak rozumiany własny, rzeczywisty i aktualny interes prawny protestującego
doznał naruszenia. Przyjęty w Kodeksie wyborczym model protestu wyborczego
polega na sprawowaniu przez Sąd Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli
ważności wyborów, natomiast brak jest podstaw prawnych do prowadzenia przezeń
kontroli abstrakcyjne (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada
2019 r., I NSW 235/19). Protest wyborczy nie jest bowiem instrumentem
weryfikowania wszelkich potencjalnych nieprawidłowości związanych z procedurą
głosowania i ustalania wyników wyborów, ale środkiem gwarantującym sądową
kontrolę naruszeń, które miały miejsce i – w konsekwencji - mogły mieć wpływ na
wynik wyborów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2020 r., I NSW
1198/20).
I NSW 10305/25
5
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb.
W ocenie Sądu Najwyższego protest wniesiony w niniejszej sprawie nie
może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ podniesione w nim zarzuty
nie odpowiadają opisanym wymogom protestu wyborczego. Skarżący w obszernym
uzasadnieniu opisuje szereg okoliczności znanych mu jedynie z przekazów
medialnych. Nie sformułował zaś żadnych zarzutów, które odnosiłyby się do
żadnych konkretnych zdarzeń, w których wnoszący protest brał udział czy których
był świadkiem. Protest ten należało zatem ocenić jako abstrakcyjny. Dodatkowo
część podnoszonych zarzutów nie mieści się w również w ramach przedmiotowych
protestu wyborczego określonych przez cytowany wyżej art. 82 § 1 k.wyb.
Zauważyć należy, że wnosząc o przeprowadzenie dowodu z ponownego
przeliczenia głosów wnoszący protest operuje wyłącznie nazwami miast, bez
wskazania, o które konkretnie obwodowe komisje wyborcze chodzi, co wyłącza
również możliwość weryfikacji zarzutów w tym zakresie.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. oraz w zw. z art.
321 § 3 i art. 82 § 1 k.wyb., należało pozostawić protest bez dalszego biegu,
o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
JW.
[r.g.]
