I NSW 10289/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z protestu M. K.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 27 czerwca 2025 r.,
1. uznaje protest za zasadny w zakresie zarzutów naruszenia art.
75 § 2 w zw. z art. 70 § 2 Kodeksu wyborczego w zw. z pkt. 107
ppkt 9 Uchwały nr 165/2025 Państwowej Komisji Wyborczej z
dnia 23 kwietnia 2025 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych
komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania
oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania
utworzonych w kraju w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej zarządzonych na 18 maja 2015 r. w zw. z art. 161 § 1
Kodeksu wyborczego bez wpływu na wynik głosowania oraz bez
wpływu na wynik wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
2. pozostawia protest bez dalszego biegu w pozostałym zakresie.
Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Elżbieta Karska
MR
I NSW 10289/25
2
UZASADNIENIE
M. K. (dalej: „wnosząca protest”) pismem z 16 czerwca 2025 r. (data nadania)
wniosła protest przeciwko ważności wyborów Prezydenta RP przeprowadzonych 1
czerwca 2025 r. W proteście wskazano, że w oficjalnych wynikach głosowania
drugiej tury wyborów prezydenckich w Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w Ć.,
jak i również na oficjalnej stronie pkw.gov.pl, nie został uwzględniony fakt, iż
wnosząca protest zrealizowała swoje prawo wyborcze na podstawie otrzymanego
zaświadczenia o prawie do głosowania z Urzędu Gminy J., powiat L., województwo
M..
Prokurator Generalny pismem z 25 czerwca 2025 r. wniósł o uznanie
protestu wyborczego M. K. za zasadny w zakresie zarzutu naruszenia przepisów
ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz.
365; dalej: „k.wyb.”) w art. 75 § 2 w zw. z art. 70 § 2 w zw. z pkt 107 ppkt 9 Uchwały
Nr 165/2025 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 kwietnia 2025 r. w sprawie
wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu
przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania
utworzonych w kraju w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
zarządzonych na 18 maja 2025 r. w zw. z art. 161 § 1 k.wyb., bez wpływu na wynik
głosowania oraz bez wpływu na wynik wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej. Wniósł
także o pozostawienie protestu bez dalszego biegu w zakresie zarzutu pozbawienia
prawa wyborczego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy uznano za zasadny bez wpływu na wynik wyboru
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 321 § 1 k.wyb. protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu
14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez
Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
I NSW 10289/25
3
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23
listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu
Najwyższego.
Stosownie do brzmienia art. 321 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie protestu
wyborczego ma na celu zapewnienie wyborcom ochrony prawnej przed
przestępstwami i deliktami wyborczymi, które utrudniają lub uniemożliwiają
im korzystanie z praw wyborczych w nieskrępowany i efektywny sposób
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23). Protest
wyborczy jest zatem środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym
charakterze (zob. postanowienia SN: 31 lipca 2020 r., I NSW 5512/20; z 31 lipca
2020 r., I NSW 3061/20).
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie
zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń Kodeksu wyborczego
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyborów, które poparte
są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i
aktualnego interesu protestującego. Protest wyborczy powinien wskazywać zatem
na naruszenia prawa odnoszące się do wnoszącego protest.
Dlatego też, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że
przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące
innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną
protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r., I
NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r., I
NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Protest przeciwko ważności
wyborów wnoszony przez wyborcę ma służyć ochronie indywidualnych uprawnień
wyborcy, stąd jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle
określonej sytuacji dotyczącej danego wyborcy, a nie abstrakcyjne – dotyczące
ważności wyborów w ogólności (postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 lipca
2020 r., I NSW 324/20; z 28 lipca 2020 r., I NSW 3285/20).
I NSW 10289/25
4
Z kolei w świetle art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną
lub niespełniający warunków formalnych.
Zgodnie z treścią art. 82 § 1 k.wyb. przeciwko ważności wyborów może być
wniesiony protest z powodu: dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,
określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg
głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub naruszenia
przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania
lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
W ocenie Sądu Najwyższego protest wniesiony w niniejszej sprawie może
podlegać merytorycznemu rozpoznaniu tylko częściowo, ponieważ podniesiony w
nim zarzut nie odpowiada opisanym formalnym wymogom protestu wyborczego.
Wnosząca protest sformułowała zarzut, który odnosi się do konkretnych zdarzeń,
które można udowodnić, ale nie przedstawiła pełnych dowodów na ich poparcie.
W konsekwencji należało stwierdzić, że wnosząca protest w niniejszej
sprawie swój zarzut oparła na przypuszczeniach wywodzonych z analizy danych
opublikowanych przez Państwową Komisję Wyborczą, co tylko częściowo spełnia
wymóg formalny wynikający z art. 321 § 3 k.wyb. Wnosząca protest nie
przedstawiła dowodów na poparcie twierdzeń o wpływie na ogólny wynik wyborów.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 322 § 1 k.wyb. oraz w zw. z art. 321
§ 3 i art. 82 § 1 k.wyb., należało uznać protest za zasadny tylko w zakresie
naruszenia art. 75 § 2 k.wyb. w zw. z art. 70 § 2 k.wyb. w zw. z pkt. 107 ppkt 9
Uchwały Nr 165/2025 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 kwietnia 2025 r. w
sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i
trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania
utworzonych w kraju w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
zarządzonych na 18 maja 2025 r. w zw. z art. 161 § 1 k.wyb. oraz pozostawić
protest bez dalszego biegu, o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia.
I NSW 10289/25
5
Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Elżbieta Karska
MR
[r.g.]
