I NSW 10232/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Marek Dobrowolski
SSN Janusz Niczyporuk (sprawozdawca)
w sprawie z protestu E.O.
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora
Generalnego
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 26 czerwca 2025 r.,
pozostawić protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
E.O. (dalej: „Skarżąca”) pismem z 15 czerwca 2025 r. wniosła do Sądu
Najwyższego protest wyborczy przeciwko ważności „wyborów 1 czerwca 2025 roku,
w wyniku których Karol Nawrocki został wybrany na Prezydenta RP, ogłoszonego
przez PKW 2 czerwca 2025 r.”.
Skarżąca oparła wniesiony protest na następujących zarzutach: „(1)
nieprawidłowości w procesie wyborczym: błędy w aplikacji wyborczej i pracy komisji
(art. 7, 40, 41 KW); anomalie w liczeniu głosów i zamiana wyników w komisjach (np.
K., G.); ograniczanie prawa do głosowania i możliwość wielokrotnego głosowania;
I NSW 10232/25
2
użycie nieautoryzowanej aplikacji […] (art. 53, 54 KW), badanej przez ABW;
zaangażowanie Kościoła i stronniczych członków komisji (art. 191a KW); (2)
nieprawidłowości w kampanii (negatywna kampania i stronnicze media lokalne (art.
103, 111 KW); działania farmy trolli M. i K.; (3) przepływy elektoratu (wpływ M. i
nieformalne porozumienia (art. 2 Konstytucji RP); (4) sprawa mieszkania przy ul. […]
(uzasadnienie opiera się na kontrowersjach wokół nabycia mieszkania w 2012 roku,
darowizny na rzecz Stowarzyszenia w G., powiązań z Fundacją „[…]”, roli M. N.
(KAS) oraz zarzutach o pożyczkę, naruszenie pełnomocnictwa, wyzysk, oszustwo i
naruszenie zasad etycznych (art. 5, 83, 108, 388 KC; art. 286, 191, 231, 209 KK;
zasady etyki IPN)”.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyborcy
przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności
wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie.
Stosownie do art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty. Przedmiotem zarzutów protestu może być 1) popełnienie
przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego,
mającego wpływ na przebieg głosowania, 2) naruszenie przepisów k.wyb.
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów,
mające wpływ na wynik wyborów (art. 82 § 1 k.wyb.).
Natomiast, zgodnie z art. 322 § 1 k.wyb., Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub
niespełniający warunków określonych w art. 321 k.wyb. Przepis ten odsyła do treści
całego art. 321 k.wyb., a zatem do wszystkich jego jednostek redakcyjnych, czyli
również do § 3 określającego podstawowe warunki, którym protest wyborczy
powinien odpowiadać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2015 r.,
III SW 59/15).
I NSW 10232/25
3
Podstawą do uznania protestu wyborczego za niedopuszczalny i
pozostawienia go bez dalszego biegu jest również brak interesu prawnego we
wniesieniu protestu wyborczego, co ma miejsce w sytuacji, gdy sformułowane w
nim zarzuty mają charakter abstrakcyjny i hipotetyczny, odnosząc się do sytuacji,
których protestujący osobiście nie doświadczył (por. postanowienie z dnia 18 lipca
2019 r., I NSW 39/19 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2020 r.,
I NSW 84/20).
Sąd Najwyższy podkreśla, że podstawowym celem protestu przeciwko
ważności wyborów jest ochrona indywidualnych uprawnień wyborcy, dlatego też
jego zarzuty muszą być konkretne, odnoszące się do ściśle określonej sytuacji
dotyczącej danego wyborcy. Co więcej w orzecznictwie Sądu Najwyższego
wielokrotnie podkreśla się, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która wnosi
protest. Nie może być zatem tak, że zaledwie uprawdopodobniony post factum
własnym oświadczeniem protest będzie odnosił zamierzony skutek. Taka
uproszczona ocena byłoby rozwiązaniem dysfunkcyjnym dla całego procesu
wyborczego i mogłaby prowadzić do działań obstrukcyjnych ze strony osób, które
nadużywając swego prawa z różnych powodów nie chcą zaakceptować ustalonych
wyników wyborów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2019 r., I
NSW 65/19). Konstrukcyjnym warunkiem protestu wyborczego jest zatem takie
sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń
Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub
wyniku wyborów, które poparte są dowodami, a nadto wykazują naruszenie
własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego.
Przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące
innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną
protestującego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r.,
I NSWR 775/23).
We wniesionym w terminie proteście wyborczym, Skarżąca wskazała co
prawda, do naruszenia których przepisów k.wyb. dotyczących głosowania,
ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów mającego wpływ na wynik
wyborów lub do jakiego przestępstwa przeciwko wyborom, jak i naruszenia
przepisów określonych w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mających wpływ na
I NSW 10232/25
4
przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wynik wyborów, jej
zdaniem doszło. Jednak podnoszone przez nią zarzuty oparła na własnych
ogólnych informacjach niepopartych żadnymi dowodami. Takie rozważania należy
uznać za hipotetyczne i abstrakcyjne, a tym samym nie mogą stanowić skutecznej
podstawy protestu wyborczego. Nadto, biorąc pod uwagę obowiązujące
domniemanie uczciwości pracy członków obwodowych komisji wyborczych,
wynikające z zasady legalności i zaufania do instytucji państwa, chroniące
stabilność procesu wyborczego, determinuje ciężar dowodu spoczywający
na podważającym prace komisji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 322 § 1 k.wyb.
w zw. z art. 321 § 3 k.wyb. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
[r.g.]
