I NSP 99/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 kwietnia 2026 r.
SSN Leszek Bosek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie z powództwa B. Spółki Akcyjnej w S. i T. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w P.
przeciwko T. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 21 kwietnia 2026 r.,
na skutek skargi pozwanej na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku
w sprawie o sygn. V AGa 262/24,
z udziałem Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Gdańsku,
oddala skargę.
Janusz Niczyporuk Leszek Bosek Grzegorz Pastuszko
UZASADNIENIE
Pismem z 23 lutego 2026 r. T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T.
wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w
Gdańsku w sprawie V AGa 262/24.
Skarżąca domagała się:
1. stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Gdańsku w sprawie V AGa 262/24 nastąpiła przewlekłość postępowania,
2. przyznania od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 10 000 zł,
I NSP 99/26
2
3. zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego
według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podała, że wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej
na dzień 21 maja 2027 r. jest całkowicie nieuzasadnione, podyktowane wyłącznie
znaczną liczbą spraw rozpatrywanych przez wydział, w szczególności spraw
tzw. „frankowych" i brakach kadrowych w sądach.
Pismem z 26 marca 2026 r. i z 30 marca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego
w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi na przewlekłość.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uznaje się
wielomiesięczną bezczynność sądu, trwającą co najmniej 12 miesięcy
(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;
z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca
2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 12 grudnia 2018 r.,
I NSP 6/18; z 8 października 2022 r., I NSP 256/22; z 26 lutego 2026 r.,
I NSP 397/25).
Nie jest to jednak sztywna cezura czasowa ani jedyne kryterium oceny
sprawności postępowania cywilnego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przewlekłość
postępowania zachodzi wtedy, gdy zwłoka jest nie tylko nadmierna, ale nie znajduje
też uzasadnienia w okolicznościach sprawy (zob. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 22 kwietnia 2010 r., III SPP 6/10; z 16 czerwca 2011 r.,
III SPP 14/11; z 27 marca 2012 r., III SPP 8/12; z 8 listopada 2017 r.,
III SPP 46/17; z 4 października 2023 r., I NSP 142/23; z 26 lutego 2026 r.,
I NSP 397/25).
Sama ustawa zobowiązuje bowiem wprost do ustalenia, czy jaki wpływ
na sprawność postępowania ma charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej
I NSP 99/26
3
jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej
zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła
przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 in fine ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.
o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725).
Analiza okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że w postępowaniu
w sprawie V AGa 262/24 nie można mówić o bezczynności ani przewlekłości.
Po pierwsze, jak ustalono, akta sprawy wraz z apelacją powodów i apelacją
pozwanej wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 12 grudnia 2024 r. (k. 906).
Pismem z 2 stycznia 2025 r. zawiadomiono pełnomocnika powodów o składzie
wyznaczonym do rozpoznania sprawy oraz doręczono odpis apelacji pozwanej
(k. 915). Pismami z 2 stycznia 2025 r. zawiadomiono pełnomocnika pozwanej
o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy oraz doręczono odpis apelacji
powodów (k. 916-917). W dniu 23 stycznia 2025 r. do Sądu Apelacyjnego
w Gdańsku wpłynęły: odpowiedź na apelację powodów (k. 921) i odpowiedź
na apelację pozwanej (k. 926). Zarządzeniem z 26 marca 2025 r. akta sprawy
odłożono jako oczekujące na wyznaczenie rozprawy – ewentualnie posiedzenie
niejawne zgodnie z kolejnością wpływu (k. 931). Zarządzeniem z 27 października
2025 r. wobec braku wniosku stron o wyznaczenie rozprawy skierowano sprawę
na posiedzenie niejawne w dniu 21 maja 2027 r. (k. 932). Z powyższego wynika,
że Sąd Apelacyjny w Gdańsku wykonał szereg czynności zmierzających
do rozpoznania sprawy, dlatego brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu
wystąpiła nieuzasadniona zwłoka.
Po drugie, § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca
2019 r. – Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2024,
poz. 867 ze zm., dalej: „Regulamin urzędowania sądów powszechnych”)
zobowiązywał Sąd Apelacyjny w Gdańsku do rozpoznania niniejszej sprawy według
kolejności wpływu. Sąd Apelacyjny wydając zarządzenie z 27 października 2025 r.
zastosował się do powyższego przepisu. Sąd Apelacyjny nie znalazł bowiem
podstaw do zastosowania z urzędu przepisu wyjątkowego, który uzasadnia
I NSP 99/26
4
rozpoznanie sprawy poza kolejnością ze względu na „szczególnie uzasadniony
przypadek” (§ 79 ust. 3 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych).
Po trzecie, Sąd Najwyższy ustalił, że skarżąca nie podejmowała działań
na rzecz rozpoznania jej sprawy poza kolejnością wpływu, a w szczególności
nie podjęła próby wykazania, że sprawa ma szczególny charakter uzasadniający
jej rozpoznanie na uprzywilejowanych zasadach. Okoliczność, czy strona złożyła
wniosek o rozpoznanie sprawy poza kolejnością i wykazała istnienie podstawy
do jego uwzględnienia, jest natomiast brana pod uwagę przy ocenie, czy doszło
do przewlekłości postępowania (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 19 października 2017 r., III SPP 44/17; z 13 grudnia 2017 r., III SPP 53/17;
z 12 grudnia 2018 r., I NSP 1/18; 14 czerwca 2019 r., I NSP 46/19; z 24 stycznia
2024 r., I NSP 271/23). Pełnomocnik strony nie wykazał, ani nawet nie podjął próby
wykazania, że sprawa ma szczególny charakter i dopuszczalne było jej
rozpoznanie na uprzywilejowanych zasadach.
Po czwarte, nawet w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka o przewlekłości postępowania można mówić dopiero wtedy,
gdy postępowanie trwa dłużej niż trzy lata w jednej instancji (zobacz między
innymi wyrok ETPC z 10 lipca 1984 r., Guincho przeciwko Portugalii,
skarga nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu lat
(zob. wyrok ETPC z 7 lutego 2006 r., Donnadieu przeciwko Francji,
skarga nr 19249/02). Sama też długość postępowania nie jest równoznaczna
ze zwłoką i nie uzasadnia sama w sobie stwierdzenia, że sprawa nie została
rozpoznana w rozsądnym terminie. Jest to dopuszczalne dopiero wtedy,
gdy opóźnienie jest nadmierne i „nie ma okoliczności faktycznych ani argumentów”,
które uzasadniałaby tak długi czas rozpoznania sprawy
(zob. wyrok ETPC z 8 grudnia 1983 r., Pretto i inni v. Włochy, skarga nr 7984/77
oraz późniejsze orzecznictwo: wyroki ETPC: z 6 czerwca 2024 r.,
skarga nr 45960/21,Terczyński i inni przeciwko Polsce; z 6 czerwca 2024 r.,
Pluciński i inni przeciwko Polsce, skarga nr 56092/22; z 11 kwietnia 2024 r.,
Stań i inni przeciwko Polsce, skarga nr 56287/22; z 11 kwietnia 2024 r.,
Paradowski i inni przeciwko Polsce, skarga nr 18706/22; z 11 kwietnia 2024 r.,
Paliccy i inni przeciwko Polsce, skarga nr 32837/20). Jak wyjaśnił Europejski
I NSP 99/26
5
Trybunał Praw Człowieka, „rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy
oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem złożoności sprawy,
zachowania skarżących i organów procesowych oraz znaczenia sprawy
dla interesów skarżących" (zob. wyrok ETPC 7 lipca 2015 r., Rutkowski i inni
przeciwko Polsce, skarga nr 72287/10).
W tym stanie rzeczy, mając na uwadze zasadę rozpoznawania spraw
według kolejności wpływu oraz brak wniosku o rozpoznanie sprawy poza
kolejnością wpływu, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że żądanie
stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie V AGa 262/24 jest
przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Janusz Niczyporuk Leszek Bosek Grzegorz Pastuszko
[kf]
[a.ł]
