I NSP 90/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 czerwca 2026 r.
SSN Joanna Lemańska (przewodniczący)
SSN Paweł Księżak (sprawozdawca)
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie ze skargi W.K. i D.S.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Lublinie w sprawie o sygn.
I ACa 1401/24,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 17 czerwca 2026 r.,
oddala skargę.
Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
Pismem oznaczonym datą 20 lutego 2026 r. W.K. i D.S. (dalej: Skarżący)
wnieśli skargę na przewlekłość postępowania wnosząc o:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Lublinie,
sygn. I ACa 1401/24 oraz I ACz 135/26p nastąpiła przewlekłość
postępowania;
2. wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia przeprowadzenia
rozprawy sądowej kończącej postępowanie w terminie 4 miesięcy od daty
wpływu skargi i dokonanie zmiany sędziego referenta;
3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 10 000 zł;
I NSP 90/26
2
4. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Lublinie kosztów
niniejszego postępowania;
5. dołączenie do skargi akt sprawy I ACa 1401/24 oraz akt I ACz 135/26p
w celu dokonania ustalenia dowodowego, w przypadku uznania przez Sąd
Apelacyjny, że przewlekłość postępowania procesowego nie nastąpiła.
W treści uzasadnienia Skarżący wskazali, że 1 lipca 2019 r. złożyli pozew
w Sądzie Rejonowym w Mińsku Mazowieckim. Sąd Rejonowy stwierdził swoją
niewłaściwość i przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w Siedlcach.
Sąd I instancji wydal wyrok 28 marca 2024 r. Od powyższego wyroku powód złożył
apelację 31 maja 2024 r., a pozwany 14 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie
3 lipca 2024 r. zarejestrował sprawę pod sygn. I ACa 1401/24 i wezwał pozwanego
do uzupełnienia opłaty od apelacji. 4 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny wysłał powodowi
pismo o zbadaniu niezawisłości składu sędziowskiego. 30 lipca 2024 r. wpłynęła
odpowiedź pozwanego na apelację powoda, a 13 sierpnia 2024 r. wpłynęła
odpowiedź powoda na apelację pozwanego. Do 14 stycznia 2026 r. Sąd nie podjął
inicjatywy w celu merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd Apelacyjny
postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. odrzucił apelację powoda z punktów I i II
zaskarżenia wyroku, uznając brak interesu prawnego powoda w zaskarżeniu,
z uwagi na korzystny zdaniem Sądu wyrok dla powoda. Powód w zaskarżeniu
postanowienia o odrzuceniu apelacji (I ACz 135/25) uzasadnił interes prawny
zaskarżenia. Zdaniem Skarżących, postanowienie o odrzuceniu apelacji powoda
przed procesem jest działaniem niezasadnym i zmierzającym do dalszej
przewlekłości postępowania. Skarży wskazali, że sprawa I ACa 1401/24 nie ma
do chwili obecnej wyznaczonego terminu dla pierwszej rozprawy.
W odpowiedzi na skargę, która wpłynęła 7 kwietnia 2026 r., Prezes Sądu
Apelacyjnego w Lublinie wniósł o odrzucenie skargi na przewlekłość postępowania,
ewentualnie o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
I NSP 90/26
3
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę
o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie
jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W ustawie o skardze na przewlekłość nie sprecyzowano, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można
mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej
na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy
(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;
16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 19 października 2017 r., III SPP 42/17;
21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r.,
I NSP 160/19; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).
Należy zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie
przyjęty standard orzeczniczy, który może, choć wcale nie musi, znaleźć
zastosowanie w określonej sprawie. Sąd Najwyższy zwracał już kilkakrotnie uwagę,
że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza
automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia
konieczne jest zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Według
zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w konkretnym
przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy brać pod
uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i prawidłowość
czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,
I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28
września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia dokonanie oceny
I NSP 90/26
4
przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny, obligując tym samym do
oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I
NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28
września 2021 r., I NSP 145/21).
Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć
skarżącego, lecz powinna być wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu
niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami,
przewidującymi zachowanie określonych procedur. Sama długotrwałość
postępowania nie oznacza bowiem, że doszło do przewlekłości postępowania.
Zachodzi ona, gdy postępowanie prowadzone jest rozwlekle i trwa ponad
konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych
do rozstrzygnięcia, będących w związku przyczynowym z działaniem
lub bezczynnością sądu. W związku z tym, aby rozstrzygnąć, czy zwłoka
w dokonaniu czynności jest nieuzasadniona, należy rozważyć nie tylko okres
zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst
sytuacyjny. Czas trwania postępowania wyznaczany jest nie tylko poprzez
czynności sądu, ale także przez aktywność stron (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 18 kwietnia 2023 r., I NSP 23/23; 25 listopada 2020 r.,
I NSP 163/20; 25 maja 2023 r., I NSP 82/23, 18 lutego 2026 r., I NSP 569/25).
Z analizy akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało
zainicjowane pozwem Skarżących, który wpłynął do Sądu Rejonowego
w Mińsku Mazowieckim 4 lipca 2019 r. Postanowieniem z 26 maja 2021 r.
Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał
sprawę do Sądu Okręgowego w Siedlcach. Sąd I instancji 28 marca 2024 r. wydał
wyrok w sprawie. Od powyższego wyroku Skarżący złożyli apelację, która wpłynęła
do Sądu Okręgowego w Siedlcach 31 maja 2024 r., a 14 czerwca 2024 r. wpłynęła
apelacja pozwanego. Akta sprawy wraz z apelacją powoda i pozwanego zostały
przekazane do Sądu Apelacyjnego w Lublinie 2 lipca 2024 r. Zarządzeniem
z 3 lipca 2024 r. wpisano sprawę do repertorium ACa, odpis apelacji doręczono
pełnomocnikowi pozwanego i wezwano pełnomocnika pozwanego do usunięcia
braków formalnych apelacji. Tego samego dnia przeprowadzono losowanie
I NSP 90/26
5
sędziego referenta. Zarządzeniem z 19 lipca 2024 r. odpis apelacji pozwanego
doręczono powodom, i poinformowano o składzie wyznaczonym do rozpoznania
sprawy. 30 lipca 2024 r. wpłynęła odpowiedź pozwanego na apelację powodów,
a 13 sierpnia 2024 r. wpłynęła odpowiedź powoda na apelację pozwanego.
Zarządzeniem z 14 sierpnia 2024 r. odpis odpowiedzi powoda na apelację
pozwanego doręczono pełnomocnikowi pozwanego, a zarządzeniem
z 3 października 2024 r. odpis odpowiedzi pozwanego na apelację powodów
doręczono powodom. Po upływie 15 miesięcy, tj. 14 stycznia 2026 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie odrzucił apelację powodów w części dotyczącej
rozstrzygnięć zawartych w punktach I i II zaskarżonego wyroku. Na powyższe
postanowienie powodowie złożyli zażalenie. Zarządzeniem z 3 lutego 2026 r.
wezwano powodów do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. 20 lutego 2026 r.
został wylosowany skład do rozpoznania zażalenia. Sprawa oczekuje
na rozpoznanie, zgodnie z kolejnością wpływu. Nie należy do kategorii spraw
pilnych. Okres oczekiwania jest standardowy.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, podniesiony w skardze zarzut
przewlekłości postępowania sądowego nie jest na obecnym etapie uzasadniony.
Sam upływ czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami procesowymi
nie stanowi jeszcze podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania.
Czynności procesowe zostały podjęte przez Sąd po upływie 15 miesięcy, jednakże
okres ten nie wykracza poza ramy zwykłego tempa wynikającego z kolejności
rozpoznania spraw. Nie sposób również przypisać cech przewlekłości czynnościom
podejmowanym przez Sąd po wniesieniu przez powodów zażalenia
na postanowienie o odrzuceniu apelacji. Do czasu rozpoznania zażalenia
dalsze procedowanie w postępowaniu apelacyjnym jest niemożliwe.
Dopiero po rozpoznaniu przedmiotowego zażalenia, Sąd będzie mógł podjąć
czynności zmierzające do wyznaczenia rozprawy apelacyjnej.
Podsumowując, na obecnym etapie przebieg postępowania apelacyjnego
nie pozwala na przyjęcie, że miała miejsce bezczynność Sądu Apelacyjnego
naruszająca prawo Skarżących do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej
zwłoki.
I NSP 90/26
6
W związku z tym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy
o skardze na przewlekłość, oddala skargę.
Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec
[APR}
[a.ł]
