I NSP 69/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 maja 2026 r.
SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Czubik
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. sp. j. w K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w
postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie sygn. I AGa 164/24
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 6 maja 2026 r.
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie
toczącym się pod sygnaturą akt I AGa 164/24 nastąpiła przewlekłość
postępowania;
2. przyznaje skarżącej S. sp. z o.o. sp. j. w K. sumę pieniężną w
wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych za okres od 18 czerwca 2020
r. do dnia 6 maja 2026 r.;
3. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na rzecz skarżonej S. sp. z o.o. sp. j. w K. kwotę 200 (dwieście) zł
uiszczonych tytułem opłaty sądowej od skargi;
4. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie na
rzecz skarżącej S. sp. z o.o. sp. j. w K. kwotę 240 (dwieście
czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu skargowym wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
I NSP 69/26
2
doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 29 stycznia 2026 r. S. sp. z o.o. sp. j. w K. (dalej: „skarżąca”)
wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w
Krakowie toczącym się pod sygnaturą akt I AGa 164/24.
Skarżąca wniosła o:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem
Apelacyjnym w Krakowie I Wydział Cywilny pod sygn. akt I AGa 164/24, nastąpiło
naruszenie prawa strony powodowej, a to S. sp. z o.o. sp. j., do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki;
2. przyznanie od Skarbu Państwa — Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 4 000.00 zł;
3. przyznanie skarżącej kosztów przedmiotowego postępowania, w tym
kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż wyrokiem wydanym w dniu 1 marca
2024 r. w sprawie o sygn. IX GC 952/20 Sąd Okręgowy w Krakowie IX Wydział
Gospodarczy w pkt I umorzył postępowanie w zakresie żądania kwoty 16.911,50 zł
z odsetkami, w pkt Il zasądził od strony pozwanej S. S.A. w S. na rzecz strony
powodowej S. sp. z o.o. sp. j. w K. kwotę 69 456,78 zł wraz z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty, w
pkt III oddalił powództwo w pozostałej części, zaś w pkt IV zasądził od strony
pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 8 723,83 zł tytułem zwrotu kosztów
procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia
uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W dniu 25 kwietnia 2024 r. strona
pozwana wniosła apelację od powyższego orzeczenia, zaskarżając je w części, tj.
w zakresie pkt Il i IV wyroku. Sprawa ta wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w
Krakowie w dniu 13 maja 2024 r. i została zarejestrowana pod sygn. I AGa 164/24.
I NSP 69/26
3
Pismem datowanym na dzień 8 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie doręczył
pełnomocnikowi powódki odpis apelacji strony pozwanej. W dniu 23 lipca 2024 r.
pełnomocnik powodowej spółki ekspediował na adres Sądu Apelacyjnego w
Krakowie odpowiedź powódki na apelację pozwanej. Pismo to wpłynęło na dziennik
podawczy Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 29 lipca 2024 r. W braku
jakiejkolwiek informacji w sprawie przez ponad rok i dwa miesiące, pismem
datowanym na dzień 23 października 2025 r., złożonym na dzienniku podawczym
Sądu Apelacyjnego w tym samym dniu, pełnomocnik powódki wniósł o nadanie
sprawie dalszego sprawnego biegu poprzez wyznaczenie terminu rozprawy celem
rozpoznania datowanej na dzień 24 kwietnia 2024 r. apelacji pozwanej spółki. W
odpowiedzi, pismem datowanym na dzień 27 października 2025 r., Sąd Apelacyjny
poinformował, że sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu posiedzenia
niejawnego zgodnie z kolejnością wpływu do tut. Wydziału.
W odpowiedzi Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie zgłosił swój udział w
sprawie i wniósł o oddalenie skargi, a w przypadku jej uznania o przyjęcie mniejszej
kwoty odszkodowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania).
I NSP 69/26
4
Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w
szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w
celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności
podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie
przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub
czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i
zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania
orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas
postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego,
na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień
faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę,
rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności
strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (zob. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z
21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z
13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca
2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym
przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu
rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu
ustawy.
Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do
zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Sąd Najwyższy zwracał
jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza, iż przekroczenie okresu 12 miesięcy
trwania postępowania oznacza automatycznie wystąpienie stanu przewlekłości, bez
względu na okoliczności danej sprawy, a oceniając czy w danej sprawie mamy do
I NSP 69/26
5
czynienia z przewlekłością postępowania należy brać pod uwagę kryteria określone
w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do
przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i
prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11
lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I
NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21)
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania nie ocenia się w sposób
mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;
z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Ocena
spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od
konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników
wpływających na tok postępowania.
Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,
który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle
szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak
skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów
prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC:
z 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;
z 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; z
26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce;
z 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; z 14
stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też
M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo
do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam
orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca
2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa jest
prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji (zob. np.
wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r. w sprawie
Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu
I NSP 69/26
6
lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie
Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z
faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania
postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77,
zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10
maja 2023 r., I NSP 35/23).
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że
całościowa ocena analizowanego postępowania apelacyjnego pozwala na przyjęcie,
że jest ono prowadzone przewlekle.
Z analizy akt wynika, że pozew został zarejestrowany zarządzeniem z dnia
18 czerwca 2020 r., wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie o sygn. IX GC
952/20 zapadł w dniu 1 marca 2024 r. W dniu 25 kwietnia 2024 r. strona pozwana
wniosła apelację od powyższego orzeczenia. Sprawa ta wpłynęła do Sądu
Apelacyjnego w Krakowie w dniu 13 maja 2024 r. i została zarejestrowana pod
sygn. I AGa 164/24. Pismem datowanym na dzień 8 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w
Krakowie doręczył pełnomocnikowi powódki odpis apelacji strony pozwanej. W dniu
23 lipca 2024 r. pełnomocnik powodowej spółki ekspediował na adres Sądu
Apelacyjnego w Krakowie odpowiedź powódki na apelację pozwanej. Pismo to
wpłynęło na dziennik podawczy Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 29 lipca
2024 r. Pismem datowanym na dzień 23 października 2025 r., złożonym na
dzienniku podawczym Sądu Apelacyjnego w tym samym dniu, pełnomocnik
powódki wniósł o nadanie sprawie dalszego sprawnego biegu poprzez
wyznaczenie terminu rozprawy celem rozpoznania datowanej na dzień 24 kwietnia
2024 r. apelacji pozwanej spółki. W odpowiedzi, pismem datowanym na dzień 27
października 2025 r., Sąd Apelacyjny poinformował, że sprawa oczekuje
na wyznaczenie terminu posiedzenia niejawnego zgodnie z kolejnością wpływu.
W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, iż w
sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie wystąpiła przewlekłość
postępowania.
I NSP 69/26
7
Od wpływu apelacji do Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 25 kwietnia
2024 r. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania 29 stycznia 2026 r.
upłynęło 21 miesięcy. Należy podkreślić, że łączny czas trwania postępowania w
obu instancjach wynosi ponad 5 lat, albowiem postępowanie zostało zainicjowane
pozwem zarejestrowanym 18 czerwca 2020 r. (k. 1 akt IX GC 952/20), co nie
pozostaje bez wpływu na ocenę przewlekłości przed sądem drugiej instancji. Co
więcej w niniejszej sprawie w dalszym ciągu nie został wyznaczony termin
rozprawy.
Odnosząc się do stanowiska Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie
zaznaczyć należy, że jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, znaczny i stale
rosnący wpływ spraw oraz niewystarczająca obsada sędziów i problemy kadrowe
nie usprawiedliwiają przewlekłości postępowania i okoliczność ta nie zwalnia
państwa z odpowiedzialności z tytułu przewlekłości postępowania (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, z 17 lutego
2012 r., III SPP 2/12; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20, z 6 lipca 2022 r., I NSP 222/22;
z 23 marca 2022 r., I NSP 48/22). Obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry
orzeczniczej co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość
postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień
ze strony sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania
warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 6 września 2023 r. I NSP 119/23).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Najwyższy doszedł do
przekonania, że w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie za
sygn. akt I AGa 164/24 wystąpiła przewlekłość postępowania.
Sąd Najwyższy nie może pominąć faktu uporczywego utrudniania przez
Prezesa tego sądu, korzystania ze środków prawnych służących ochronie prawa
strony do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, poprzez uporczywe
kierowanie tych skarg z naruszeniem art. 26 § 1 pkt. 10 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 622), co już
wielokrotnie skutkowało zasądzaniem na rzecz skarżących, w oparciu o art. 12 ust.
4 zd. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, sum znacząco wyższych
niż te, które wynikają z reguły unormowanej w zdaniu poprzedzającym (zob.
I NSP 69/26
8
postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 kwietnia 2025 r., I NSP 21/25; z 12 czerwca
2025 r., I NSP 215/25; z 19 sierpnia 2025 r., I NSP 255/25; z 18 listopada 2025 r., I
NSP 480/25; z 26 lutego 2026 r., I NSP 479/25, z 10 marca 2026 r., I NSP 70/26). .
Mimo niebudzącej wątpliwości dyspozycji art. 26 § 1 pkt 10 ustawy o Sądzie
Najwyższym, Prezes Sądu Apelacyjnego z naruszeniem norm kompetencyjnych,
arbitralnie zmienił adresata skargi, przekazując ją do Sądu Najwyższego Izby Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych. Jest to działanie utrudniające złożenie skargi na
przewlekłość postępowania, co wobec obiektywnego faktu niepodejmowania
czynności w sprawie przez okres 21 miesięcy, jest szczególnie naganne.
Wspomniane uporczywe działania Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie,
utrudniające uprawnionym składanie skargi na przewlekłość postępowania,
powinny skłaniać właściwe organy do dokonania ich oceny w świetle art. 18c ust. 1
pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie
dyscypliny finansów publicznych (tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 1484).
Orzekając o przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa –
Sądu Apelacyjnego w Krakowie sumy pieniężnej Sąd Najwyższy przyznał na rzecz
skarżącej kwotę w wysokości 4000 zł. Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art.
12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość
sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego
wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od
tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość.
Powyższe oznacza, że niezależnie od tego, że stwierdzenie przewlekłości
postępowania dotyczyło wyłącznie postępowania przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie, to do obliczenia sumy pieniężnej należało wziąć pod uwagę cały okres
trwania postępowania, który od zarejestrowania pozwu z 18 czerwca 2020 r.
do dnia wniesienia skargi 29 stycznia 2026 r. wyniósł ponad 5 lat.
O zwrocie na rzecz skarżącej opłaty sądowej od skargi w kwocie 200,00 zł
orzeczono na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość.
O kosztach zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika w
wysokości 240 zł), Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art.
99 k.p.c. w zw. z 3941 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 2 u.s.p.p. w zw. z § 14 ust. 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
I NSP 69/26
9
opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. Dz.U. z 2023 r.
poz. 1935 ze zm.).
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Paweł Czubik Mirosław Sadowski
Aleksander Stępkowski
[r.g.]
