I NSP 66/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 kwietnia 2026 r.
SSN Grzegorz Pastuszko (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Leszek Bosek
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie ze skargi B. K. i M. K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
VIII ACa 2230/25,
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 9 kwietnia 2026 r.,
oddala skargę.
Leszek Bosek Grzegorz Pastuszko Janusz Niczyporuk
UZASADNIENIE
Dnia 12 marca 2026 r. B. i M. K. wnieśli za pośrednictwem Sądu
Apelacyjnego w Warszawie do Sądu Najwyższego skargę na przewlekłość w
sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. VIII ACa
2230/25. Pismem z 19 lutego 2026 r. Sąd Apelacyjny przedstawił skargę Sądowi
Najwyższemu.
W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o:
1. stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem
Apelacyjnym w Warszawie w sprawie sygn. VIII ACa 2230/25,
I NSP 66/26
2
2. przyznanie każdemu skarżącemu od Skarbu Państwa sumy
pieniężnej w wysokości po 10.000 zł;
3. zwrot na rzecz skarżącego poniesionych kosztów
postępowania.
W uzasadnieniu podali, że pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. ich
pełnomocnik dokonał „jednoznacznych czynności procesowych”, polegających na
cofnięciu apelacji z dnia 11 grudnia 2023 r. w całości, a także na cofnięciu
powództwa w zakresie objętym tą apelacją, tj. co do kwoty 287 736,48 zł
dochodzonej na rzecz skarżących, wraz ze zrzeczeniem się roszczenia.
Jednocześnie wnieśli oni o umorzenie postępowania apelacyjnego oraz
postępowania przed sądem I instancji w zakresie objętym cofnięciem powództwa, a
także o uchylenie wyroku w części oddalającej powództwo o zapłatę wskazanej
kwoty.
Podkreślili, też, że dalsze prowadzenie sprawy stanowiłoby dla nich istotne
obciążenie finansowe i społeczne, zważywszy na ich trudną sytuację materialną, w
tym brak własnego mieszkania oraz środków na jego zakup, co w praktyce
uniemożliwia im zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jak zauważyli, co
miesiąc ponoszą wysokie koszty najmu nieruchomości, którą w normalnych
okolicznościach kupiliby ze środków zasądzonych przez Sąd I instancji; stanowi to
dla nich realną szkodę, której naprawienia nie mogą dochodzić od Banku i która
jest skutkiem opieszałości Sądu.
W piśmie z 10 marca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie
zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.
1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę o
stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej
I NSP 66/26
3
prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W świetle art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość ocenie podlega
w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu
wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny,
należy uwzględnić: łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia
do chwili rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej
zawiłości sprawy, znaczenie rozstrzygnięcia dla skarżącego, zachowanie się stron,
w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
W ustawie o skardze na przewlekłość nie sprecyzowano, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W
judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można
mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej
na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy
(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16
marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 19 października 2017 r., III SPP 42/17;
21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r.,
I NSP 160/19; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).
Należy zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie
przyjęty standard orzeczniczy. Sąd Najwyższy zwracał już wielokrotnie uwagę,
że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza
automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia
konieczne
jest
zbadanie
wszystkich
okoliczności
sprawy.
Według zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w
konkretnym przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy
brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i
prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z:
I NSP 66/26
4
11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I
NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia
dokonanie oceny przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny,
obligując tym samym do oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;
10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).
Przenosząc powyższe na realia rozpoznawanej sprawy, skład orzekający
dokonał analizy akt sprawy objętej skargą pod kątem dokonywanych czynności i
stwierdził, że postępowanie zostało wszczęte pozwem wniesionym do Sądu w dniu
20 stycznia 2021 r. (na biuro podawcze pozew wpłynął w dniu 27 stycznia 2021 r.).
Żądania pozwu zostały skierowane przeciwko Bank Spółce Akcyjnej w W., przy
czym ich źródłem była umowa kredytu waloryzowanego walutą obcą. Wyrokiem z
19 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w znacznej części uwzględnił
powództwo. Następnie apelację od wyroku wnieśli powodowie. Akta sprawy
wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 12 marca 2024 r. W tym
samym dniu wylosowano w SLPS sędziego referenta, zaś w dniu 13 marca 2024 r.
zarządzono wpisanie sprawy do repertorium ACa (VI ACa 1186/24). W piśmie z 3
stycznia 2025 r. pełnomocnik powodów poinformował Sąd Apelacyjny o złożonym
przez powodów oświadczeniu o potrąceniu. Pismem z dnia 10 stycznia 2025 r.
powodowie cofnęli apelację w całości oraz pozew w zakresie objętym apelacją,
wnosząc o umorzenie postępowania apelacyjnego oraz częściowo postępowania
pierwszoinstancyjnego w części, w jakiej cofnęli powództwo. Zarządzeniem z dnia
20 stycznia 2025 r. zakreślono sprawę w repertorium ACa VI Wydziału i wpisano ją
do repertorium ACa VIII Wydziału Cywilnego (VIII ACa 22030/25) z uwagi
na zmianę Wydziału, w którym orzekał sędzia referent. W dniu 29 maja 2025 r.
zarządzono poinformowanie o częściowym cofnięciu powództwa pełnomocnika
pozwanego. Pismami z 20 maja i 12 września 2025 r. powodowie wnieśli o
przyspieszenie rozpoznania sprawy. Zarządzeniem z dnia 24 września 2025 r.
poinformowano powodów, że sprawa zostanie rozpoznana według kolejności
wpływu (§ 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca
2019 r. Regulaminu Urzędowania Sądów Powszechnych). Pismem z 27 listopada
2025 r. powodowie wnieśli o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Pismami z dnia 9
I NSP 66/26
5
grudnia 2025 r. zawiadomiono pełnomocników o składzie sędziowskim.
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok w części,
w której powodowie cofnęli powództwo i w tej części umorzył też postępowanie;
dodatkowo umorzył jeszcze postępowanie apelacyjne (wskazując w komparycji, że
rozpoznaje sprawę na skutek apelacji pozwanego). Postanowienie to przesłano
powodom w dniu 19 grudnia 2025 r. Pismem z 5 stycznia 2026 r. pozwany wniósł o
doręczenie mu odpisu postanowienia z 18 grudnia 2025 r. z uzasadnieniem oraz w
dniu 13 stycznia 2026 r. zażalenie na pkt 2 ww. postanowienia (ACz 188/26 –
umorzenie postępowania apelacyjnego). W dniu 14 stycznia 2026 r. wylosowano
sędziego referenta celem rozpoznania ww. zażalenia. Zarządzeniem z dnia 22
stycznia 2026 r. zwrócono się do Sądu Okręgowego w Warszawie o przesłanie
apelacji pozwanego od ww. wyroku, a także poinformowano Sąd Okręgowy w
Szczecinie o braku możliwości wypożyczenia akt. W dniu 26 stycznia 2026 r.
zwrócono akta do Sądu Okręgowego w Warszawy w celu przekazania ich z
apelacją pozwanego. Pozwany wniósł apelację w dniu 5 stycznia 2024 r. Sąd
Okręgowy zwrócił akta Sądowi Apelacyjnemu z apelacją pozwanego w dniu 4
lutego 2026 r. W tym samym dniu wpisano sprawę do repertorium ACa pod numer
1656/26 r. Postanowieniem z dniu 13 lutego 2026 r. Sąd Apelacyjny sprostował
postanowienie o umorzeniu postępowania apelacyjnego w ten sposób, że wskazał,
iż apelację wnieśli powodowie, a nie pozwany, wobec czego umorzenie
postępowania apelacyjnego dotyczy ich apelacji. W dniu 16 lutego 2026 r.
zarządzono zwrócenie się do pozwanego z pytaniem, czy z uwagi na
ww. postanowienie o sprostowaniu podtrzymuje wniesione zażalenie, nadto
zarządzono doręczenie odpisu apelacji pozwanego powodom, a także
przedstawiono akta sędziemu Przewodniczemu celem pilnego wyznaczenia
terminu rozprawy. Zarządzeniem oznaczonym datą 13 lutego 2026 r. wyznaczono
termin rozprawy na dzień 16 kwietnia 2026 r.
Z powyższego wynika, że – wbrew temu, co napisali skarżący – w sprawie
były podejmowane odpowiednie czynności zmierzające do jej formalnego
zakończenia, które zaowocowało postanowieniem z 18 grudnia 2025 r.
uwzględniającym wniosek skarżących z 10 stycznia 2025 r.
I NSP 66/26
6
Dla oceny przewlekłości w niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt
wniesienia przez stronę pozwaną zażalenia na postanowienie z 18 grudnia 2025 r.
Wobec powyższego – zdaniem Sądu Najwyższego – przebieg postępowania
apelacyjnego nie pozwala na stwierdzenie jego przewlekłości i w efekcie przyjęcie,
że miała miejsce bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszająca prawo skarżących
do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.
W związku z tym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy
o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji.
Leszek Bosek Grzegorz Pastuszko
Janusz Niczyporuk
[D.Z.]
[r.g.]
