I NSP 559/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 marca 2026 r.
SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Czubik
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie ze skargi M.P.,
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Lublinie w sprawie o sygn.
II AKa 136/25,
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 19 marca 2026 r.,
1. oddala skargę;
2. oddala wniosek pełnomocnika Skarbu Państwa – Prezesa
Sądu Apelacyjnego w Lublinie o zasądzenie kosztów
postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Paweł Czubik Mirosław Sadowski Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 17 listopada 2025 r. M.P. (dalej: „skarżący”), wniósł skargę
na rażącą przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w
Lublinie w sprawie o sygnaturze akt II AKa 136/25.
Skarżący wniósł o:
I NSP 559/25
2
1. Stwierdzenie, że w postępowaniu o sygn. akt II AKa 136/25 doszło
do rażącej przewlekłości.
2. Stwierdzenie naruszenia jego prawa do wolności osobistej
(art. 5 ust. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 41 ust. 1
Konstytucji RP).
3. Przyznanie na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty nie mniejszej niż
12 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego prawa do rozpoznania
sprawy w rozsądnym terminie.
4. Wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie zalecenia niezwłocznego
rozpoznania jego apelacji, a w szczególności zarządzenia niezwłocznej weryfikacji
konieczności dalszego stosowania tymczasowego aresztowania w świetle
stwierdzonej przewlekłości i rażącego naruszenia prawa do wolności.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, m.in., że postępowanie apelacyjne toczy
się już ponad 8 miesięcy. Wyznaczenie terminu rozprawy dopiero na 12 lutego
2026 r. oznacza, że łączny czas jego pozbawienia wolności, do planowanego
terminu rozprawy, wyniesie niemal dwa pełne lata (1 rok i 364 dni).
Odpowiedź na powyższą skargę, złożył Prezes Sądu Apelacyjnego
w Lublinie. W piśmie z dnia 23 stycznia 2026 r. wniósł o:
1. odrzucenie skargi na przewlekłość postępowania w całości, ewentualnie:
2. oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej,
3. a w razie uwzględnienia skargi o zasądzenie na rzecz Skarżących sumy
pieniężnej w wysokości mniejszej, niż wynikająca ze złożonej skargi, tj. w
wysokości minimalnej określonej zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17
czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania
sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub
nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez
nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.”). i
wynoszącej nie więcej, niż 500 zł za każdy zakończony rok trwania
postępowania.
Ponadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów
zastępstwa procesowego, od Skarżącego na rzecz Skarbu Państwa –
Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie według norm prawem przepisanych.
I NSP 559/25
3
W uzasadnieniu pisma Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie wyjaśnił, że w
niniejszej sprawie nie można stwierdzić bezczynności ani opieszałości
Sądu Apelacyjnego w Lublinie. Nie wystąpiły odstępstwa od czasu zwyczajowo
koniecznego do wykonania czynności niezbędnych do rozpoznania sprawy
Skarżącego. Postępowanie w tej sprawie nie było prowadzone w sposób rozwlekły.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że
w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do
rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające
do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to
konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.p., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do
przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i
prawidłowość czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od
jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie
skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej
zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej
zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła
przewlekłość postępowania.
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
I NSP 559/25
4
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; z 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,
OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;
z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca
2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym
przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie którego nie wyznaczono terminu
posiedzenia, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu
ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie
zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników
wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość
postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,
z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
Przedstawiony przez skarżącego stan faktyczny znajduje odzwierciedlenie w
aktach sprawy, jedynie w zakresie formułowanych zarzutów jakie Skarżący podnosi
co do czasu trwania postępowania.
Uwypuklenia wymaga, że postępowanie apelacyjne toczy się 12 miesięcy
od 24 lutego 2025 r. do chwili obecnej, pierwszy termin rozprawy apelacyjnej został
wyznaczony na dzień 12 lutego 2026 r., a Sąd Apelacyjny w Lublinie podejmował
czynności w postępowaniu apelacyjnym m.in. sprowadzające Skarżącego na
rozprawę apelacyjną, która odbyła się planowo i została odroczona do 14 kwietnia
2026 r.
W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, trudno doszukiwać się na
obecnym etapie postępowania przewlekłości postępowania przed Sądem
Apelacyjnym w Lublinie. Sąd podejmował czynności bez zbędnej zwłoki.
Dodatkowo na czas postępowania wpływ miał sam skarżący, który m.in. złożył
niedopuszczalny wniosek o wyłączenie „neo-sędziego” z toczącego się
postępowania w sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w pkt. 1 sentencji.
I NSP 559/25
5
W pkt. 2 postanowienia Sąd Najwyższy oddalił wniosek pełnomocnika
Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie o zasądzenie kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podkreślenia wymaga,
iż Skarb Państwa – Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie występuje w niniejszym
postępowaniu w charakterze uczestnika, nie zaś przeciwnika procesowego czy
strony, stąd Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku.
Paweł Czubik Mirosław Sadowski Aleksander Stępkowski
