I NSP 554/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 stycznia 2026 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie ze skargi R.P.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn.
I AGa 437/24,
przy udziale Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 8 stycznia 2026 r.,
oddala skargę.
Adam Redzik Oktawian Nawrot Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
Skargą datowaną na 20 października 2025 r. R.P., zastępowany przez
profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o: (1) stwierdzenie przewlekłości
postępowania prowadzonego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu pod sygn. I AGa
437/24; (2) nakazanie Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu niezwłocznego
wyznaczenia terminu posiedzenia, a następnie, w miarę możliwości, wydania
rozstrzygnięcia w sprawie; (3) zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego
kwoty 2000 zł; (4) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania
z uwzględnieniem opłat od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego wedle
norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia
I NSP 554/25
2
uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie do dnia zapłaty;
(5) przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz (6) zwrot uiszczonej opłaty
od skargi w razie jej uwzględnienia.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pismem z 4 grudnia 2024 r.
pełnomocnik skarżącego złożył, za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Poznaniu,
apelację od wyroku sądu I instancji. Środek zaskarżenia zarejestrowano w Sądzie
Apelacyjnym w Poznaniu 9 grudnia 2024 r. Apelację datowaną na 4 grudnia 2024 r.
złożył także pełnomocnik pozwanej, której wpływ odnotowano 6 grudnia 2024 r.
Pismami z 10 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu doręczył
pełnomocnikom stron odpisy złożonych apelacji wraz z pouczeniem oraz
poinformował o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy. Wpływ odpowiedzi
na apelację pełnomocnika skarżącego, jak i pełnomocnika pozwanej, odnotowano
w sądzie II instancji 31 stycznia 2025 r. Powyższa czynność była ostatnią
czynnością podjętą w sprawie przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu. W czasie od 31
stycznia 2025 r. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość, nie odnotowano
żadnych dalszych działań sądu. W szczególności do dnia wniesienia skargi nie
wyznaczono terminu rozprawy. Pismem z 27 sierpnia 2025 r. pełnomocnik
skarżącego wystosował do Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego i Własności
Intelektualnej Sądu Apelacyjnego w Poznaniu monit z prośbą o podjęcie
pozostających w gestii Przewodniczącego Wydziału działań zmierzających do
weryfikacji prawidłowości procedowania w sprawie oraz - w razie stwierdzenia takiej
konieczności - zapewnienie dalszego prawidłowego toku postępowania w sprawie.
W piśmie tym zwrócono uwagę na wielomiesięczny brak jakiejkolwiek aktywności
Sądu.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z 12 września 2025 r., pełnomocnikowi
skarżącego udzielono odpowiedzi, iż „aktualnie z uwagi na wysoki wpływ spraw, a
zwłaszcza dotyczących kredytów frankowych oraz istotne braki kadrowe związane
z nieobsadzeniem stanowisk sędziowskich, na terminy rozpraw w listopadzie 2025 r.
wyznaczane są sprawy które wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu do
referatu sędziego sprawozdawcy w połowie 2023 r.”. W ocenie skarżącego,
opisane okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie Sąd
Apelacyjny w Poznaniu pozostaje bezczynny od niemal roku. Skutkiem tego jest
I NSP 554/25
3
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez
nieuzasadnionej zwłoki. Nie sposób też twierdzić, aby bezczynność Sądu była
jakkolwiek uzasadniona. Przedmiotowe postępowanie, trwa obecnie łącznie ponad
2 lata, z czego niemal rok akta sprawy zalegają w Sądzie II instancji, który od 9
miesięcy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do jej merytorycznego
rozstrzygnięcia. Uznać zatem należy, iż na skutek opieszałości działań Sądu
postępowania trwa znacząco dłużej niż powinno. Zwłaszcza, iż dotyczy sprawy
typowej, niewyróżniającej się niczym szczególnym na tle innych spraw o roszczenia
odszkodowawcze dochodzone od ubezpieczyciela.
Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu w piśmie z 5 grudnia 2025 r. wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w
postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do
rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające
do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to
konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.p., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do
przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i
prawidłowość czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
I NSP 554/25
4
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od
jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie
skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej
jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej
zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła
przewlekłość postępowania.
2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; z 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,
OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III
SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;
z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca
2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku,
w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie którego nie wyznaczono
terminu posiedzenia, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w
rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym
terminie zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu
czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że
przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,
z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
3. Wskazany przez skarżącego stan faktyczny znajduje odzwierciedlenie
w aktach sprawy o sygn. I AGa 437/24, stąd nie ma potrzeby jego ponownego
przytaczania.
4. W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa
Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, trudno doszukiwać się
na obecnym etapie postępowania przewlekłości postępowania przed Sądem
Apelacyjnym w Poznaniu. Skarga wywiedziona została przed upływem 12 miesięcy
od daty wpływu apelacji, a w tym czasie podjęte zostały czynności zmierzające do
I NSP 554/25
5
rozpoznania sprawy. Wyznaczenie terminu posiedzenia możliwe stało się dopiero
po wpływie odpowiedzi na apelację, jak również upływie terminu do złożenia
wniosku o tzw. test niezależności i bezstronności, a więc pod koniec stycznia 2025
r. Biorąc pod uwagę datę skargi – 20 października 2025 r. w ocenie Sądu
Najwyższego nie doszło do upływu przyjętego w orzecznictwie
dwunastomiesięcznego terminu na wyznaczenie posiedzenia apelacyjnego.
5. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy oddalił skargę
na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p.
6. Sąd Najwyższy w wyniku wydanego rozstrzygnięcia i opisanych
okolicznościach doszedł także do przekonania, że wobec braku przewlekłości
postępowania w sprawie, nie mogły zasługiwać na uwzględnienie wnioski
skarżącego o wydanie Sądowi odpowiednich zaleceń, a także przyznanie
skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania
i zwrot opłaty od skargi.
7. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[P.Sz.]
[r.g.]
Adam Redzik Oktawian Nawrot
Paweł Wojciechowski
