I NSP 550/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 stycznia 2026 r.
SSN Paweł Czubik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Mirosław Sadowski
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie ze skargi A. R.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie o sygn.
I ACa 323/24,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 13 stycznia 2026 r.
I. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie w sprawie o sygn. akt I ACa 323/24 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
II. przyznaje A. R. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w
Krakowie sumę pieniężną w wysokości 5 000 (pięć tysięcy)
złotych za okres od 8 stycznia 2021 r. do 13 stycznia 2026 r.;
III. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie wyznaczenie
terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie I ACa 323/24 nie
później niż w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu
niniejszego postanowienia;
IV. nakazuje Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie zwrócić A. R.
kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem opłaty od skargi;
V. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie na rzecz A. R. kwotę 240 (dwieście czterdzieści)
złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia
I NSP 550/25
2
od dnia doręczenia niniejszego postanowienia do dnia zapłaty
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu skargowym.
D.Z.
Mirosław Sadowski Paweł Czubik Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
Pismem z … listopada 2025 r. A. R. (dalej: „Skarżący”), reprezentowany
przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę na przewlekłość postępowania
prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie I ACa 323/24,
wnosząc o: 1. stwierdzenie przewlekłości ww. postępowania sądowego, 2.
przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej 5 000 zł z
tytułu przewlekłości, 3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów
znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy celem wykazania faktu podjęcia
przez Sąd Apelacyjny jedynie czynności doręczenia odpisów apelacji oraz
informacji o wynikach losowania sędziego, 4. zasądzenie od Skarbu Państwa –
Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów tego
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem
przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że apelacja od wyroku Sądu
Okręgowego w Kielcach wpłynęła 8 stycznia 2024 r. Akta sprawy wpłynęły do Sądu
Apelacyjnego w Krakowie 31 stycznia 2024 r. Pismem z 12 września 2024 r. do
pełnomocników zostały wysłane odpisy apelacji. Powyższe wskazuje, że Sąd
Apelacyjny od niemal dwóch lat nie podejmuje żadnych czynności, które
zmierzałyby do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji, poza wyznaczeniem
sędziego, do którego skierowana została sprawa. Sąd Apelacyjny w analizowanej
sprawie w rzeczywistości w tym okresie poprzestał jedynie na wysłaniu odpisów
apelacji. Takie działanie prowadzi do powstania stanu niepewności prawnej, a
także narusza prawo strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Niewątpliwie działanie Sądu Apelacyjnego skutkuje utrudnieniem prawidłowej
realizacji prawa do sądu. Skarżący nawet w najmniejszym stopniu nie przyczynił się,
I NSP 550/25
3
na żadnym etapie postępowania, do wydłużenia czasu jego trwania. Na uwadze
należy mieć również przedmiot postępowania, tragiczne okoliczności zdarzenia,
zarzuty stawiane pozwanemu przez stronę powodową. Skarżący przeżywał i w
dalszym ciągu przeżywa trwające postępowanie.
W piśmie z … grudnia 2025 r., które wpłynęło z Sądu Apelacyjnego w
Krakowie, wniesiono o oddalenie skargi, a w przypadku jej uznania – o przyjęcie
mniejszej kwoty odszkodowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725;
dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę o
stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej
prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i
prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Dla
stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy
w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd
w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo
czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania
przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w
celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się
łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania
skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także
I NSP 550/25
4
charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2
ustawy o skardze na przewlekłość).
O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd nie
podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one
nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy
(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Na
znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego z elementów
zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę w literaturze
(S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość postępowania
sądowego (w:) Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza, Toruń 2004,
s. 353 i n.).
Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W
dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że o
przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku
bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy
apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06 oraz z 21 marca
2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd Administracyjny
(postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP
16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić
należy, że naruszono w niej prawo do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki. Bezspornym faktem jest, że akta sprawy wraz z apelacją
strony powodowej wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 31 stycznia 2024 r.
(k. 509 akt sądowych). Sąd dokonał czynności wstępnych (m.in. rejestracja sprawy,
wylosowanie sędziego sprawozdawcy, przesłanie odpisu apelacji pełnomocnikom
pozwanych). Zarządzeniem z 23 października 2024 r. sprawę skierowano do
archiwum w oczekiwaniu na termin rozprawy (k. 523 akt sądowych). Sąd nie
I NSP 550/25
5
podejmował od tego czasu żadnych czynności, jedynie zarządzeniem z 20 marca
2025 r. ponownie skierowano sprawę do archiwum (k. 528 akt sądowych).
Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,
że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania. Niezależnie
od argumentów powołanych w piśmie przesłanym z Sądu Apelacyjnego w Krakowie
(takich jak m.in. obowiązek rozpoznania sprawy według kolejności wpływu),
niewyznaczenie terminu rozpoznania sprawy przez okres prawie dwóch lat,
narusza standard rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. W
orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny wpływ spraw, problemy
kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu na stwierdzenie
przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Obciążenie
pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej co najwyżej prowadzić mogą do
stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem
zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa
obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy
jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP
10/06; postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22).
Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżącego stosownego
żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę
pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość.
Wskazany przepis określa granice rzeczonej rekompensaty (2 000 – 20 000 zł), a
także stanowi, że wysokość sumy pieniężnej, we wskazanych granicach,
wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,
niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość
postępowania.
Skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się 8 stycznia
2021 r. (prezentata Sądu Okręgowego, k. 3 akt sądowych) i do tej pory nie
zakończyło się prawomocnie, to Sąd Najwyższy przyznał Skarżącemu sumę
pieniężną w wysokości 5 000 zł za okres od 8 stycznia 2021 r. do 13 stycznia 2026
r. Wzięto tu pod uwagę utrudnianie przez Sąd Apelacyjny złożenia skargi poprzez
kierowanie jej do niewłaściwej Izby Sądu Najwyższego.
I NSP 550/25
6
Jednocześnie Sąd Najwyższy zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie
wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie I ACa 323/24 nie później
niż w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu postanowienia Sądu
Najwyższego – mimo braku żądania w skardze, orzeczono w tym zakresie z
urzędu, na co pozwala art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość. Ponadto
nakazano Sądowi Apelacyjnemu zwrócić Skarżącemu kwotę 200 złotych uiszczoną
tytułem opłaty od skargi oraz przyznano od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie na rzecz Skarżącego kwotę 240 złotych wraz z odsetkami ustawowymi
za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego do dnia zapłaty tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia.
D.Z.
[r.g.]
Mirosław Sadowski Paweł Czubik Aleksander Stępkowski
