I NSP 526/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 22 grudnia 2025 r.
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Przesławski
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie ze skargi M. K. i X. K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie o sygn. I ACa 253/23,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 22 grudnia 2025 r.,
I. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie toczącym się pod sygnaturą akt I ACa 253/23
nastąpiła przewlekłość postępowania;
II. przyznaje skarżącej M. K. od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości
2 000 (dwa tysiące) złotych za okres od 27 stycznia 2023 r.
do 22 grudnia 2025 r.;
III. przyznaje skarżącemu X. K. od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości 2 000
(dwa tysiące) złotych za okres od 27 stycznia 2023 r. do 22
grudnia 2025 r.;
IV. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w
Krakowie łącznie na rzecz skarżących M. K. i X. K. kwotę 240
(dwieście czterdzieści) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem
I NSP 526/25
2
Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Krakowie
do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu skargowym;
V. oddala skargę w pozostałym zakresie;
VI. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie na rzecz skarżącej M. K. kwoty 200 (dwieście) złotych
uiszczonej tytułem opłaty sądowej od skargi.
VII. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie na rzecz skarżącego X. K. kwoty 200 (dwieście)
złotych uiszczonej tytułem opłaty sądowej od skargi.
Tomasz Przesławski Elżbieta Karska Grzegorz Żmij
UZASADNIENIE
Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki z dnia 30 października 2025 r., która wpłynęła
do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 5 listopada 2025 r., skarżący: M. K. i K. K.,
działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o: stwierdzenie
przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt I ACa 253/23, toczącej się przed
Sądem Apelacyjnym w Krakowie (pkt 1); zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w
Krakowie podjęcia niezbędnych czynności w sprawie, w szczególności poprzez
niezwłoczne wyznaczenie terminu rozprawy (pkt 2); przyznanie od Skarbu Państwa
na rzecz każdego ze skarżących kwoty po 3 000 (trzy tysiące) złotych tytułem
odszkodowania (pkt 3); zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w
Krakowie łącznie na rzecz skarżących kosztów tego postępowania, w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pkt 4). Skarżący opłacili
skargę na przewlekłość postępowania kwotą 400 (czterysta) złotych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że sprawa wpłynęła
do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 27 stycznia 2023 r. oraz, że dwóch czynności
dokonano pod koniec marca 2023 r. Od podjęcia tych czynności przez sędziego
referenta minęło 30 miesięcy, referent sprawy nie podjął w tym okresie czynności
zmierzających do wyznaczenia rozprawy. Wprawdzie w maju 2025 r. referent wydał
I NSP 526/25
3
orzeczenie w przedmiocie zabezpieczenia, ale stało się to na skutek złożenia
wniosku przez stronę powodową i nastąpiło po 25 miesiącach od podjęcia
poprzednich czynności, a zatem już w stanie przewlekłości.
W uzasadnieniu skargi wskazano także na podstawę prawną skargi na
przewlekłość oraz na fakt, że w przedmiotowej sprawie postępowanie trwa dłużej
niż jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych,
a zachowanie powodów w żaden sposób nie przyczyniło się do przewlekłości
postępowania. Przedmiotem sprawy jest roszczenie wynikające z umowy kredytu.
Pomimo złożenia wniosków o podjęcie czynności w sprawie nie zostały one podjęte.
W odpowiedzi na skargę z dnia 19 listopada 2025 r., Prezes Sądu
Apelacyjnego w Krakowie wniósł o jej oddalenie, a w razie uwzględnienia
o przyjęcie mniejszej kwoty odszkodowania. W dalszej części odpowiedzi wyjaśnił,
że Sąd po wpłynięciu akt sprawy dokonał czynności wstępnych, po czym
przedstawił ich przebieg.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skargi na przewlekłość postępowania zasługiwały na częściowe
uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania).
I NSP 526/25
4
Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość
postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości
postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość
czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od
jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie
skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej
zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej
zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła
przewlekłość postępowania.
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca
2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;
z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca
2019 r., I NSP 88/18; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r.,
I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r.,
I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym
przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu
rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu
ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie
zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników
wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość
I NSP 526/25
5
postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,
z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
W części orzeczeń wskazuje się, że także krótszą, np. ośmiomiesięczną
bezczynność sądu, jako naruszającą prawo strony do rozpoznania sprawy w
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz: postanowienia Sądu
Najwyższego: z 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; z 17 grudnia 2013 r., III SPP 242/13;
z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd
Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 lipca
2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08; z 4 czerwca 2008 r., I
OPP 20/08; z 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08; oraz z 21 kwietnia 2010 r., II OPP
10/10;). Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do
zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Jednakże powinien być on
stosowany przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, o których mowa w art. 2 ust.
2 ustawy o skardze na przewlekłość i w szczególnych przypadkach domniemanie to
może być wzruszone (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I
NSP 48/19; z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22).
Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny
wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu
na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;
z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada
2022 r., I NSP 312/22; 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość
spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia,
że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań,
czy też uchybień ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek
zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06).
W tym też kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać argumenty zawarte
w odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one do dezorganizacji i
opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają bez wpływu na stwierdzenie
przewlekłości postępowania w sprawie. Ostatecznie Sąd jako jednostka
I NSP 526/25
6
reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną odpowiedzialność za niewłaściwe
wywiązywanie się przez Państwo z powyższego obowiązku.
W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,
iż czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został
przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy. Przedmiotowa sprawa zakończyła się
przed Sądem Okręgowym wydaniem wyroku, po czym wniesiono apelację. Akta
sprawy zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 27 stycznia
2023 r. Sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie w
systemie SLPS, wylosowano sędziego referenta w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawę
wpisano do repertorium ACa oraz zarządzono zawiadomienie o składzie. W dniu 14
marca 2023 r. asystent sędziego zarządził doręczenie odpisu apelacji
pełnomocnikowi strony powodowej, zaś 6 kwietnia 2023 r. wpłynęła odpowiedź na
apelację, a 11 kwietnia 2023 r. wydano zarządzenie o złożeniu akt na kalendarz akt
oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. W dniu 9 maja 2025 r. wpłynął
wniosek powodów o udzielenie zabezpieczenia, rozpoznany postanowieniem z 13
maja 2025 r. Zażalenie strony pozwanej rozpoznane zostało postanowieniem z 8
sierpnia 2025 r. Zarządzeniem z 6 listopada 2025 r., a zatem już po wpłynięciu
skargi na przewlekłość postępowania, Przewodnicząca Wydziału wyznaczyła
termin rozprawy apelacyjnej na dzień 8 stycznia 2026 r.
W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Krakowie od momentu wpływu akt
wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem
wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających do
merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy,
w tym nie wyznaczył rozprawy, to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na względzie
powyższe okoliczności, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania
w rozpoznawanej sprawie.
Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, jest
także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania
skarżących o zasądzenie na ich rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej. Orzekając o
przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie sumy
I NSP 526/25
7
pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust.
4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy
pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi
500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jednak nie mniej niż
w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona
przewlekłość. W związku z tym, że po wpłynięciu skargi na przewlekłość
postępowania termin rozprawy został wyznaczony, to żądanie w tym zakresie stało
się bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze na
przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym orzeczono w
oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z
art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804 ze zm.).
Tomasz Przesławski Elżbieta Karska Grzegorz Żmij
JW
