I NSP 523/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 lutego 2026 r.
SSN Grzegorz Żmij (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie z powództwa T. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Poznaniu
o ustalenie właściwego ustawodawstwa,
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 4 lutego 2026 r.,
na skutek skargi powoda na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu
w sprawie o sygn. akt III AUa 1036/24,
oddala skargę.
Elżbieta Karska Grzegorz Żmij Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
Skargą wniesioną 20 listopada 2025 r. (data stempla pocztowego) skarżący
T.R. reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. K. J. wniósł skargę na
przewlekłość postępowania sądowego Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, sygn. III
AUa 1036/24, żądając: stwierdzenia przewlekłości postępowania prowadzonego
przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
w sprawie o sygn. akt III AUa 1036/24 (1), przyznania skarżącemu sumy pieniężnej
I NSP 523/25
2
w wysokości 2.000,00 zł (słownie: 2 tysiące złotych) tytułem rekompensaty za
naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, zgodnie z art. 12
ust. 4 ustawy o skardze (2); zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych (3); uznania, że skarga nie podlega
opłacie, stosownie do art. 96 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 28
lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2021 r. poz.
2257, z późn. zm.), przy uwzględnieniu stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego
w uchwale z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt III SPP 109/04 (4).
Skarżący zarzucił, że w postępowaniu wystąpiła bezczynność trwająca
od dnia 30 października 2024 r. (data wpływu akt sprawy) do dnia 31 października
2025 r., polegającą na niepodjęciu żadnych czynności procesowych w sprawie
(1); niewyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej mimo upływu roku od wpływu
akt i braku jakichkolwiek przeszkód organizacyjnych lub procesowych
(2); niepodjęcie czynności w celu przygotowania sprawy do rozpoznania,
w szczególności brak doręczeń, wezwań i zarządzeń (3); naruszenie prawa strony
do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, gwarantowanego art. 45
ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC.
W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi to, że od dnia wpływu
akt do dnia wniesienia niniejszej skargi, tj. 31 października 2025 r. w sprawie
nie podjęto żadnych czynności procesowych - nie wydano zarządzeń,
nie dokonano doręczeń, nie wyznaczono terminu rozprawy apelacyjnej. Z informacji
ujawnionych w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych zdaniem skarżącego
wynika jednoznacznie, że przez okres pełnych 12 miesięcy od dnia wpływu apelacji
sąd pozostaje całkowicie bezczynny. Tym samym postępowanie w przedmiotowej
sprawie toczy się w sposób rażąco opieszały, co w świetle obowiązujących
przepisów i utrwalonego orzecznictwa stanowi przewlekłość postępowania
sądowego.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w odpowiedzi na skargę
z 21 listopada 2025 r. zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSP 523/25
3
Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”), strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania).
Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych
przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie
albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania
przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego
w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się
łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania
skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także
charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym
lub Sądem Najwyższym - właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy.
Z analizy akt sprawy wynika, że akta z apelacją wpłynęły do Sądu
Apelacyjnego 30 października 2024 roku akta sprawy zostały przekazane do Sądu
I NSP 523/25
4
Apelacyjnego w Poznaniu. 31 października 2024 r. wydano zarządzenie
o doręczeniu odpisu apelacji zawiadomień o składzie Sądu. Następnie 6 listopada
2024 roku został wylosowany sędzia referent, po czym 13 listopada 2024 roku
doręczono odpis apelacji pełnomocnikowi pozwanego oraz zainteresowanemu –
w dniu 15 listopada 2024 roku. Odpowiedź na apelację wpłynęła do Sądu
Apelacyjnego w dniu 18 listopada 2024 roku, której odpis został doręczony
zainteresowanemu ubezpieczonemu 3 grudnia 2024 roku.
Z powyższego wynika, że Sąd Apelacyjny wykonał szereg czynności
zmierzających do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie i dlatego brak jest
podstaw do uznania, że w postępowaniu wystąpiła nieuzasadniona zwłoka.
Biorąc pod uwagę czynności Sądu Apelacyjnego, terminowość wydawania
orzeczeń, można stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie były one podejmowane
w sposób adekwatny do stanu sprawy oraz bez zbędnej zwłoki.
Przechodząc do oceny argumentacji podniesionej przez uczestnika
postępowania, a związanej z koniecznością oddalenia skargi, wskazać należy,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca
2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r.,
III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;
z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia
2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak,
że w każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie
których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość
postępowania w rozumieniu ustawy.
Wbrew twierdzeniu skarżącego w momencie wniesienia skargi nie upłynął
jeszcze wskazany wyżej 12 miesięczny okres bezczynności Sądu Apelacyjnego.
Zgodnie z § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca
2019 roku Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. 2024.poz. 867
ze zm., dalej Regulamin), sprawy powinny być rozpoznawane według kolejności
ich wpływu do danego referatu, chyba że przepisy szczególne określają termin
I NSP 523/25
5
do ich rozpoznawania lub zachodzi inna uzasadniona przyczyna zmiany
tej kolejności, wynikająca z organizacji pracy sądu. W pozostałych sprawach
podejmuje się tylko czynności niecierpiące zwłoki. Poza kolejnością określoną
w § 79 ust. 1 Regulaminu, na terminy rozpraw lub posiedzeń należy kierować
sprawy pilne.
W ocenie Sądu Najwyższego, wskazane w skardze unormowania art. 45
ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka
i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.
(Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), w aspekcie wyznaczania spraw poza
kolejnością wpływu, zostały skonkretyzowane w mającym relewantne znaczenie
§ 2 pkt 5 Regulaminu (por. na tle poprzedniego stanu prawnego postanowienie SN
z 9.01.2018 r., III SPP 55/17).
Pełnomocnik skarżącego nie wnosił też przed wniesieniem skargi
o przyspieszenie rozpoznania sprawy przez Sąd Apelacyjny.
Okoliczność, czy strona złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy poza
kolejnością powinna być brana pod uwagę przy ocenie, czy w danym przypadku
doszło do przewlekłości postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 19 października 2017 r., III SPP 44/17; z 12 grudnia 2018 r., I NSP 1/18;
z 14 czerwca 2019 r., I NSP 46/19). W kontekście rozpoznawanej sprawy
bezspornym jest, że pełnomocnik skarżącego w apelacji, jak i w toku postępowania
apelacyjnego nie złożył wniosku o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2024 r., I NSP 218/23).
Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uznał, że nie doszło do naruszenia
prawa skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez
nieuzasadnionej zwłoki.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.
Elżbieta Karska Grzegorz Żmij Tomasz Przesławski
[kf]
[a.ł]
I NSP 523/25
6
