I NSP 508/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 stycznia 2026 r.
SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Czubik
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie ze skargi A.K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi w sprawie o sygn.
I ACa 3349/24,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 20 stycznia 2026 r.,
oddala skargę.
Paweł Czubik
[K.O.]
Aleksander Stępkowski
Mirosław Sadowski
UZASADNIENIE
Skargą, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego 29 października 2025 r., na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki A.K.
(dalej: „skarżąca”, „pozwana”) na przewlekły sposób prowadzenia przez Sąd
Apelacyjny w Łodzi sprawy toczącej się pod sygnaturą I ACa 3349/24, wniosła o:
1. Stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem
Okręgowym w Łodzi w sprawie o sygn. akt I ACa 3349/24,
I NSP 508/25
2
2. Zobowiązanie sądu prowadzącego postępowanie do niezwłocznego
podjęcia czynności koniecznych do zakończenia sprawy,
3. Przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 7000 zł
tytułem zadośćuczynienia za naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania sprawy
w rozsądnym terminie,
4. Zasądzenie kosztów postępowania skargowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że do chwili obecnej
sprawa nie została prawomocnie zakończona, a sąd nie podjął skutecznych
czynności zmierzających do jej rozpoznania – strona odwołująca, pomimo
nieuiszczenia należnych kosztów apelacyjnych, wciąż składa kolejne pisma i środki
zaskarżania, co prowadzi do celowego przeciągania postępowania, a postępowanie
trwa już 1,5 roku.
Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,
wskazując w uzasadnieniu m.in., jakie czynności zostały dotychczas podjęte przez
Sąd Apelacyjny w toku postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie.
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na
przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do
I NSP 508/25
3
przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od
jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie
skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej
zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej
zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła
przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na
przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego
skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku
postępowania w sprawie.
2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r., III
SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP
2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III SPP
55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13 grudnia
2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r., I NSP
88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym
przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie
wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość
postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania
sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga
uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe
I NSP 508/25
4
oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób
indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
3. Z analizy akt sprawy wynika, że akta sprawy wpłynęły
do Sądu Apelacyjnego 5 września 2024 r. (k. 491 akt dołączonych), a 10 września
2024 r. przeprowadzono w SLPS losowanie sędziego referenta (k. 492 akt
dołączonych).
Następnie, 4 listopada 2024 r. wydano zarządzenie obejmujące
m.in. określenie opłaty sądowej od apelacji i wezwanie apelującego do uiszczenia
opłaty.
Zarządzeniem z 2 stycznia 2025 r. wezwano powoda do uzupełnienia
braków formalnych wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z 20 czerwca 2025 r. powód został zwolniony od kosztów
sądowych w części.
Zarządzeniem z 25 czerwca 2025 r. powód został wezwany do usunięcia
braków formalnych pisma procesowego z 1 maja 2025 r.
Zarządzeniem z 8 września 2025 r. przyjęto zażalenie powoda
na postanowienie z 20 czerwca 2025 r.
Postanowieniem z 23 września 2025 r. oddalono zażalenie powoda.
Zarządzeniem z 30 października 2025 r. uznano, że braki fiskalne apelacji
zostały uzupełnione w terminie i tego samego dnia doręczono skarżącej apelację.
4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania
znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale wymagają również
rozważenia wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania –
w tym również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić
zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je
podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w
rozpatrzeniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016
r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny
podejmował czynności, które zmierzały do rozpoznania sprawy (przytoczone wyżej,
choć niektóre nastąpiły dopiero po wpływie skargi na przewlekłość postępowania).
I NSP 508/25
5
Choć nie sposób wykluczyć, że niektóre czynności mogły zostać
przeprowadzone z większą sprawnością organizacyjną, to jednak całościowa
analiza przebiegu postępowania apelacyjnego nie daje podstaw do stwierdzenia
jego przewlekłości. Sąd Apelacyjny konsekwentnie podejmował niezbędne
czynności w odpowiedzi na pisma stron oraz w celu zapewnienia formalnej
gotowości sprawy do rozpoznania. Działania te – choć rozciągnięte w czasie – nie
mogą być całościowo uznane za przejaw wadliwego procedowania,
którego rezultatem jest zwłoka w rozpoznaniu sprawy.
Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy trudno uznać za
bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszającą prawo skarżącej do uzyskania
rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.
5. Na marginesie wskazać należy, że w razie gdyby Sąd Apelacyjny podzielił
spostrzeżenia powódki odnośnie do niesumiennego i oczywiście niewłaściwego
postępowania powoda, może uwzględnić to w orzeczeniu rozstrzygającym sprawę
(zob. art. 103 k.p.c.) oraz dysponuje instrumentami, aby przeciwdziałać nadużyciu
przez stronę prawa procesowego (zob. art. 41 k.p.c., art. 2262 k.p.c.).
6. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.
Paweł Czubik Aleksander Stępkowski Mirosław Sadowski
[K.O.]
[r.g.]
