I NSP 469/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 stycznia 2026 r.
SSN Leszek Bosek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie z powództwa K. S.
przeciwko Bankowi Spółce Akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 20 stycznia 2026 r.,
na skutek skargi powoda na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w
Katowicach w sprawie o sygn. I ACa 1874/24,
z udziałem Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach,
oddala skargę.
[kf]
UZASADNIENIE
Pismem z 7 października 2025 r. K. S., reprezentowany przez radcę
prawnego M. W., wniósł skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie I ACa 1874/24,
toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach.
Skarżący domagał się: stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem
Apelacyjnym w Katowicach w sprawie I ACa 1874/24 doszło do przewlekłości
postępowania z winy Sądu (1), zasądzenia na rzecz powodów od Skarbu Państwa
I NSP 469/25
2
– Sądu Apelacyjnego w Katowicach kwoty 20 000 zł (2), zasądzenia na rzecz
powodów od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że od 19 września 2024 r. sprawa nie została
prawomocnie zakończona, nie został nawet wyznaczony termin rozprawy
apelacyjnej. Zdaniem skarżącego, dotychczasowy przebieg postępowania
wskazuje, że jest ono prowadzone w sposób opieszały.
Pismem z 27 listopada 2025 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach
wniósł o oddalenie skargi na przewlekłość.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi na przewlekłość w granicach
podstaw i wniosków, Sąd Najwyższy stwierdza, że skarga na przewlekłość zawiera
oczywistą niedokładność w treści żądania, albowiem skarżący żądał „zasądzenia
na rzecz powodów od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach” sumy
pieniężnej i kosztów postępowania, gdy tymczasem skarga na przewlekłość została
wniesiona wyłącznie w imieniu powoda, natomiast w sprawie I ACa 1874/24
po stronie powodowej występuje wyłącznie skarżący. W ocenie Sądu Najwyższego
stwierdzona wada żądania procesowego nie stanowi jednak konstrukcyjnego braku
skargi uzasadniającego jej odrzucenie. Zgodnie bowiem z maksymą falsa
demonstratio non nocet Sąd Najwyższy uwzględnił istotę żądania skargi,
co umożliwiło merytoryczne rozpoznanie skargi.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uznaje się
wielomiesięczną bezczynność sądu, trwającą co najmniej 12 miesięcy (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 18 maja
2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca
2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 12 grudnia 2018 r.,
I NSP 6/18; z 18 października 2022 r., I NSP 256/22).
Nie jest to jednak sztywna cezura czasowa dla oceny sprawności
postępowania z punktu widzenia konwencyjnych, konstytucyjnych i proceduralnych
I NSP 469/25
3
dyrektyw osądzania sprawy w rozsądnym terminie. Oceny, czy w danej sprawie
mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, nie można sprowadzić
wyłącznie do ogólnego czasu trwania postępowania. W każdym przypadku należy
jednak oceniać konkretne okoliczności sprawy i żądania skarżącego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przewlekłość
postępowania zachodzi wtedy, gdy zwłoka jest nie tylko nadmierna, ale nie znajduje
też uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy (zob. m. in.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 kwietnia 2010 r., III SPP 6/10;
z 16 czerwca 2011 r., III SPP 14/11; z 27 marca 2012 r., III SPP 8/12; z 8 listopada
2017 r., III SPP 46/17; z 4 października 2023 r., I NSP 142/23).
Analiza całokształtu okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do wniosku,
że po pierwsze, jak wynika z akt sprawy I ACa 1874/24, apelacja pozwanego
wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Katowicach 20 czerwca 2024 r. (k. 365).
Zarządzeniem z 14 lutego 2025 r. doręczono skarżącemu odpisu apelacji (k. 386).
Odpowiedź na apelację wpłynęła 5 marca 2025 r. (k. 391). Zarządzeniem z 30 maja
2025 r. poinformowano pełnomocników stron o składzie wyznaczonym
do rozpoznania sprawy (k. 402).
Wbrew zarzutom skargi, od momentu wpływu akt sprawy wraz z apelacją
(20 czerwca 2024 r.) do chwili wywiedzenia skargi na przewlekłość (7 października
2025 r.) Sąd Apelacyjny w Katowicach wykonywał szereg niezbędnych czynności
procesowych. Nie zakończył wprawdzie postępowania w 12 miesięcy, ale tylko
nieznacznie przekroczył miarę przyjętą w orzecznictwie. Bezsporne jest przy tym,
że Sąd Apelacyjny miał obowiązek rozpoznawać sprawę zgodnie z kolejnością
jej wpływu (§ 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca
2019 r. – Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, tekst jedn. Dz.U. 2024,
poz. 867 ze zm.)
Po drugie, rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu jest dopuszczalne
ze względu na szczególnie uzasadniony przypadek (§ 79 ust. 3 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. – Regulaminu urzędowania sądów
powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 867 ze zm.). Strony postępowania
sądowego mają kompetencję do występowania do przewodniczącego wydziału
z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością ze względu na „szczególnie
I NSP 469/25
4
uzasadniony przypadek”. Występując z takim wnioskiem strona zobowiązana jest
wykazać, że sprawa należy do kategorii spraw uzasadniających jej rozpoznanie
poza kolejnością, a więc w sposób obiektywnie wpływający na rozpoznanie innych
spraw.
Okoliczność, czy strona złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy poza
kolejnością powinna być brana pod uwagę przy ocenie, czy w danym przypadku
doszło do przewlekłości postępowania (por. m. in. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 19 października 2017 r., III SPP 44/17; z 13 grudnia 2017 r.,
III SPP 53/17; z 12 grudnia 2018 r., I NSP 1/18; 14 czerwca 2019 r., I NSP 46/19;
z 24 stycznia 2024 r., I NSP 271/23).
Pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że podejmował jakiekolwiek starania
służące rozpoznaniu sprawy poza kolejnością wpływu, w szczególności nie wystąpił
ze stosownym wnioskiem. Tym samym pełnomocnik skarżącego nie wykazał,
że w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, który mógłby
uzasadniać rozpoznanie sprawy poza kolejnością.
W tym stanie rzeczy, mając na uwadze zasadę rozpoznawania spraw
według kolejności wpływu oraz brak wniosku o skierowanie sprawy na termin
rozprawy apelacyjnej poza kolejnością wpływu, Sąd Najwyższy doszedł
do przekonania, że żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie
I ACa 1874/24 jest przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Janusz Niczyporuk Leszek Bosek
[kf]
[r.g.]
Grzegorz Pastuszko
