I NSP 454/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bosek
Dnia 14 lipca 2026 r.
w sprawie P. B. i M. S.
oskarżonych o czyn z art. 148 § 1 k.k.
na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 14 lipca 2026 r.,
na skutek skargi M. S. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Okręgowym
w Warszawie w sprawie o sygn. VIII K 168/21 i Sądem Apelacyjnym w Warszawie
w sprawie o sygn. II AKa 299/24,
z udziałem Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie,
1. podejmuje zawieszone postępowanie;
2. na podstawie art. 4 ust. 1b i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17
czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do
rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
w związku z art. 35 § 1 k.p.k., stwierdza swoją niewłaściwość i
sprawę zgodnie z właściwością przekazuje Sądowi Apelacyjnemu
w Warszawie.
[kf]
UZASADNIENIE
I NSP 454/24
2
Pismem z 22 listopada 2024 r. M.S., reprezentowana przez obrońcę, wniosła
do Sądu Apelacyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania w
sprawie II AKa 299/24.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do rozstrzygnięcia kwestii właściwości sądu
do rozpoznania skargi na przewlekłość, Sąd Najwyższy wyjaśnia przyczyny
podjęcia postępowania w niniejszej sprawie.
Postanowieniem z dnia 16 września 2025 r., I NSP 454/24, na podstawie
art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam, Sąd Najwyższy zawiesił niniejsze
postępowanie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych,
usuwających wady procesowe, określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko
Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym.
Wskazane orzeczenia nie zostały w zakreślonym terminie lojalnie przez
ustawodawcę wykonane. Termin wyznaczony pierwotnie w wyroku pilotażowym
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa
przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), upłynął bezskutecznie. 20 listopada 2024 r.
Europejski Trybunał Praw Człowieka, na wniosek Polski, postanowił przedłużyć
termin na wykonanie wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (nr skargi
50849/21). Także ten termin upłynął bezskutecznie. W związku z tym 17 listopada
2025 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny postanowił przedłużyć
termin na wykonanie przez Polskę wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce
(nr skargi 50849/21).
W związku z brakiem lojalnego wykonania przez ustawodawcę krajowego
wskazanych orzeczeń oraz w związku z brakiem wiarygodnych informacji
o perspektywie ich wykonania i wprowadzenia wymaganych zmian legislacyjnych,
usuwających stwierdzone wady procesowe wynikające z braku niezależności
Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy ważąc konkurujące wartości uznał,
że dalsze oczekiwanie na usunięcie stwierdzonych wad procesowych przez
I NSP 454/24
3
ustawodawcę nie jest korzystne dla stron ani uzasadnione, ponieważ może
skutkować naruszeniem obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Rzetelne rozpoznanie sprawy wymaga zawsze lojalnego i wszechstronnego
zbadania uwarunkowań prawnych i faktycznych sprawy, ale powinno następować
w rozsądnym terminie.
Nie oznacza to bynajmniej, że utraciły doniosłość ustalenia poczynione
w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2020 r.,
I NOZP 3/19, mającej moc zasady prawnej. W uchwale tej Sąd Najwyższy
przypomniał, że podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest wzajemne
zaufanie państw członkowskich, w szczególności przez przestrzeganie prawa UE.
Z tego względu, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3
akapit pierwszy (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.) – Państwa Członkowskie
powinny zapewnić na swym terytorium stosowanie i poszanowanie prawa
Unii Europejskiej oraz podejmować w tym celu środki służące zapewnieniu
wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji
Unii Europejskiej. Na Rzeczypospolitej Polskiej ciąży więc w dalszym ciągu
obowiązek zapewnienia Krajowej Radzie Sądownictwa niezależności.
Brak niezależności Krajowej Rady Sądownictwa jest przyczyną wątpliwości
co do niezależności niektórych składów orzekających w sądach krajowych.
Sąd Najwyższy odnotowuje przy tym, że sam Sąd Najwyższy nie może
samodzielnie rozwiązać problemu braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa,
chociaż również w okresie poprzedzającym wydanie wyżej wskazanych wyroków
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka, sędziowie Sądu Najwyższego mając na celu umożliwienie ustawodawcy
dostosowania ustawodawstwa do standardów prawa europejskiego, w reakcji
na uchwałę składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. BSA I-4110-1/20),
powstrzymywali się od orzekania (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z 2 marca 2020 r., I NSW 1/20; postanowienia
Sądu Najwyższego: z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 26 lutego 2020 r., I NO 190/19;
z 26 lutego 2020 r., I NSP 2/20; z 26 lutego 2020 r., I NSP 200/19; z 19 marca
2020 r., I NSP 11/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 14/20; z 19 marca 2020 r.,
I NSP 454/24
4
I NSP 15/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 8/20; z 23 marca 2020 r., I NSW 4/20;
z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20; z 13 lutego 2020 r., I NO 187/19; z 23 marca
2020 r., I NSW 4/20; z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20). Także po wydaniu wyroku
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz
wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r., Wałęsa
przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), Sąd Najwyższy podkreślał konieczność
podjęcia przez ustawodawcę koniecznych inicjatyw legislacyjnych (zob. m.in.
postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2024 r., I NKRS 76/21; z 19 marca
2024 r., I NKRS 7/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 34/23; z 19 marca 2024 r.,
I NKRS 45/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 70/23; z 20 marca 2024 r.,
I NKRS 44/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 59/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 69/23;
z 20 marca 2024 r., I NKRS 82/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 93/23; z 9 kwietnia
2024 r., II NSK 127/23; z 9 kwietnia 2024 r., II NSKP 11/23; z 11 kwietnia 2024 r.,
II NSKP 71/23; z 11 kwietnia 2024 r., II NSNc 470/23; z 11 kwietnia 2024 r.,
III CB 14/22; z 25 kwietnia 2024 r., I NB 6/22; z 18 kwietnia 2024 r., I NSW 14/18;
z 9 lipca 2024 r., I NSW 23/24; z 8 października 2024 r., I NO 34/23;
z 10 października 2024 r., II NSNc 181/24; z 10 października 2024 r.,
II NSNc 151/24; z 10 października 2024 r., II NSNc 194/24; z 10 października
2024 r., II NSNc 250/24).
Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia
12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186)
oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej
Rady Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5).
Przechodząc do rozstrzygnięcia kwestii sądu właściwego do rozpoznania
skargi na przewlekłość, Sąd Najwyższy uznał, że skargę należało przekazać
do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie.
Zgodnie z art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), „[j]eżeli skarga dotyczy
I NSP 454/24
5
przewlekłości postępowania przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym –
właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny”. Natomiast
Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania
przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym (art. 4 ust. 2 ustawy o skardze
na przewlekłość).
Przepisy wyznaczające właściwość rzeczową Sądu Najwyższego
do rozpatrywania skarg na przewlekłość postępowania jako normy o charakterze
kompetencyjnym, powinny być interpretowane ściśle i literalnie (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2019 r., I NSP 175/19; z 24 października 2024 r.,
I NSP 333/24; z 15 kwietnia 2025 r., I NSP 6/25; z 30 lipca 2025 r., I NSP 146/25;
z 5 maja 2026 r., I NSP 427/24).
Jak wynika z akt sprawy, skarga na przewlekłość dotyczy postępowania
przed Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie o sygn. VIII K 168/21
i Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. II AKa 299/24.
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjmuje się,
że rozpatrując skargę na przewlekłość, należy wziąć pod uwagę całość
postępowania w sprawie (zob. wyrok ETPC: z 7 lipca 2015 r., Rutkowski i inni
przeciwko Polsce, skarga nr 72287/10z 6 czerwca 2024 r., skarga
nr 45960/21,Terczyński i inni przeciwko Polsce; z 6 czerwca 2024 r., Pluciński i inni
przeciwko Polsce, skarga nr 56092/22; z 11 kwietnia 2024 r., Stań i inni przeciwko
Polsce, skarga nr 56287/22; z 11 kwietnia 2024 r., Paradowski i inni przeciwko
Polsce, skarga nr 18706/22; z 11 kwietnia 2024 r., Paliccy i inni przeciwko Polsce,
skarga nr 32837/20). Konstrukcja prawna właściwości sądu do rozpoznania skargi
na przewlekłość przyjęta w ustawie o skardze na przewlekłość, wskazuje, że jeżeli
przewlekłość dotyczy postępowania przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym,
sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd apelacyjny (zob. przepis
szczególny art. 4 ust. 1b ustawy o skardze na przewlekłość).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[kf]
[a.ł]
I NSP 454/24
6
