I NSP 407/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 listopada 2025 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Joanna Lemańska
SSN Aleksander Stępkowski (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi P.G. i J.G.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
VIII ACa 2011/25,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych
w dniu 18 listopada 2025 r.,
1. stwierdza, że przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie
w sprawie o sygn. VIII ACa 2011/25 nastąpiła przewlekłość
postępowania;
2.
przyznaje
skarżącym
P.G.
i
J.G.
od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie sumy
pieniężne w wysokości po 2500 (dwa i pół tysiąca) złotych
za okres od 23 czerwca 2020 r. do 18 listopada 2025 r.;
3. oddala skargę w pozostałym zakresie;
4. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Warszawie na rzecz skarżących P.G. i J.G. kwotę 240 (dwieście
czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu skargowym wraz z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie
tygodnia
I NSP 407/25
2
od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu
do dnia zapłaty;
5. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Warszawie na rzecz skarżących P.G. i J.G. kwotę 400
(czterystu) złotych uiszczoną tytułem opłaty od skargi.
Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski]
UZASADNIENIE
Pismem, które wpłynęło do Sądu Najwyższego 22 września 2025 r. P.G. i
J.G. (dalej: „skarżący”) wnieśli do Sądu Najwyższego – za pośrednictwem Sądu
Apelacyjnego w Warszawie – skargę na przewlekłość w postępowaniu sądowym
toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, sygn. VI ACa 469/23
(aktualna sygnatura: VIII ACa 2011/25).
Skarżący, zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przed Sądem
Apelacyjnym w Warszawie, VI Wydziałem Cywilnym w sprawie sygn. akt
VI ACa 469/23 nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. wydanie sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia rozpoznania spawy
w terminie 1 miesiąca;
3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 15 000,00 zł;
4. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej J.G. kwoty 15 000,00 zł;
5. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego zwrotu kosztów
procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
jak w postępowaniu zażaleniowym;
6. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej zwrotu kosztów
procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
jak w postępowaniu zażaleniowym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że w czerwcu 2020 r. skarżący
złożyli do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew o ustalenie, że Umowa o kredyt
hipoteczny zawarta w sierpniu 2008 r. zawiera niedozwolone postanowienia
umowne oraz o zasądzenie kwoty 114 494,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami
I NSP 407/25
3
za opóźnienie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że 14 lutego 2023 r.
sąd I instancji podjął decyzję o przekazaniu akt do Sądu Apelacyjnego
w Warszawie celem rozpatrzenia obu apelacji, a dopiero 15 listopada 2024 r.
Sąd Apelacyjny doręczył pozwanemu odpis apelacji skarżących, natomiast
nie doręczył skarżącym odpisu apelacji złożonej przez pozwanego, jak również
nie wyznaczył terminu rozprawy.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł
o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze
na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania
I NSP 407/25
4
od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim
etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej
i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych
w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,
która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy
o skardze na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania,
wnosi się w toku postępowania w sprawie.
2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,
OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;
13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,
I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym
przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których
nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość
postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania
sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga
uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie
w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
3. Z analizy akt sprawy wynika, że wpłynęły one do Sądu Apelacyjnego
w Warszawie 14 lutego 2023 r. Sprawa została zarejestrowana
w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie w SLPS, wylosowano sędziego referenta
oraz zarządzono zawiadomienie stron o składzie wyznaczonym do rozpoznania
sprawy.
Dnia 15 listopada 2024 r. wysłano pozwanemu pismo z doręczeniem apelacji
skarżących i wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych apelacji.
I NSP 407/25
5
Tego samego dnia Sąd Apelacyjny zwrócił akta sprawy Sądowi Okręgowemu
celem rozważenia możliwości sprostowania wyroku w zakresie oznaczenia
protokolanta biorącego udział w zamknięciu rozprawy.
Wniosek skarżących o udzielenie zabezpieczenia wpłynął
do Sądu Apelacyjnego 6 grudnia 2024 r. Postanowienie udzielające zabezpieczenia
zostało wydane 13 stycznia 2025 r.
Zarządzeniem z 17 września 2025 r. podjęto decyzję m.in. o doręczeniu
odpisu apelacji pozwanego skarżącym i przedstawieniu akt Przewodniczącej
Wydziału celem wyznaczenia terminu rozprawy.
Dnia 23 października 2025 r. odbyła się rozprawa apelacyjna, po zamknięciu
której nastąpiło ogłoszenie wyroku.
Powyższa sekwencja zdarzeń – przy jednoczesnym uwzględnieniu objętości
akt sprawy sądu pierwszej instancji, które w momencie przekazania
do Sądu Apelacyjnego liczyły niepełne 3 tomy – przemawia za uznaniem,
że sporne postępowanie apelacyjne toczyło się dłużej, niż to było konieczne
dla prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych,
istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy o skardze
na przewlekłość, stwierdza, że w postępowaniu toczącym się
przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. VIII ACa 2011/25 doszło
do przewlekłości postępowania.
Orzekając o przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa –
Sądu Apelacyjnego w Warszawie sum pieniężnych w wysokości 2500 zł,
Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na
przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za każdy rok
dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów
postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie suma pieniężna nie
może być niższa niż 2000 zł. Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie
rozpoczęło się w czerwcu 2020 r. (wniesienie pozwu do Sądu Okręgowego
w Warszawie), na rzecz każdego ze skarżących od Skarbu Państwa –
Sądu Apelacyjnego w Warszawie należy zasądzić kwotę 2500 zł.
I NSP 407/25
6
Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania skarżącym żądanej
przez nich kwoty po 15 000 zł.
Sąd Najwyższy dostrzega jednocześnie narastanie systemowego problemu,
przekładającego się w oczywisty sposób na znaczne wydłużenie czasu
rozpoznawania spraw w sądach powszechnych, polegającego na zaniechaniu
przez Ministra Sprawiedliwości ogłaszania nowych obwieszczeń o wolnych
stanowiskach sędziowskich, a tym samym na zablokowaniu procesu rekrutacji
sędziów w sądach powszechnych. W połączeniu z nieuniknionym przechodzeniem
sędziów w stan spoczynku – skutkuje to dynamicznym wzrostem liczby wakatów
w polskich sądach i nadmiernym obciążeniem sędziów pozostających w służbie,
a tym samym narastaniem systemowych dysfunkcji wymiaru sprawiedliwości
wyrażających się w przewlekłości toczących się postępowań. Zaniechania ze strony
Ministra Sprawiedliwości podejmowania działań mających na celu zapewnieniu
właściwej obsady sędziowskiej stanowią istotne źródło nadmiernej długości
postępowań sądowych w Polsce, wprost i bezpośrednio wpływając na pogłębienie
problemu systemowej przewlekłości postępowań.
Z akt sprawy wynika, że 23 października 2025 r. odbyła się rozprawa,
po której został wydany wyrok, stąd nie było potrzeby wydania zaleceń
na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania.
O zwrocie uiszczonej przez skarżących opłaty w kwocie 400 zł
Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze
na przewlekłość. O kosztach postępowania skargowego (w tym opłacie skarbowej
od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł)
orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8
ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1964), zasądzając
od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz skarżących kwotę
240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
I NSP 407/25
7
Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski
[K.O.]
[a.ł]
