I NSP 351/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 1 października 2025 r.
SSN Paweł Czubik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Grzegorz Pastuszko
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie ze skargi B. K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
VI ACa 915/24,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 1 października 2025 r.
oddala skargę.
D.Z.
Grzegorz Pastuszko Paweł Czubik Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
Pismem z 21 lipca 2025 r. B. K. (dalej: „Skarżący”) złożył skargę na
przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym
w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI ACa 915/24, wnosząc o: 1. stwierdzenie,
że w tymże postępowaniu w sprawie z powództwa K. K. przeciwko Skarżącemu o
rozwód nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. wydanie Sądowi rozpoznającemu
wskazaną sprawę zlecenia niezwłocznego rozpoznania apelacji złożonej przez
Skarżącego; 3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kwoty 10 000
zł; 4. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz
Skarżącego kosztów postępowania.
I NSP 351/25
2
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że ww. sprawa wpłynęła
do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 26 lutego 2024 r. i do dnia złożenia skargi
nie został w sprawie wyznaczony żaden termin rozprawy. Już sam łączny czas
trwania niniejszego postępowania wskazuje na fakt, iż w niniejszym postępowaniu
doszło do przewlekłości postępowania. Nie można również pominąć,
że przedłużające się postępowanie wpływa negatywnie na sytuację osobistą
i majątkową Skarżącego, tym bardziej, że jego apelacja dotyczyła winy w rozkładzie
pożycia małżonków, miejsca zamieszkania dziecka, kontaktów oraz alimentów.
W piśmie z 8 września 2025 r., które wpłynęło z Sądu Apelacyjnego
w Warszawie, wniesiono o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725;
dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę
o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie
jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych
przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie
albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania
przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego
w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy
I NSP 351/25
3
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się
łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania
skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także
charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania
(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).
O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd
nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one
nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy
(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).
Na znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego
z elementów zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę
w literaturze (S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość
postępowania sądowego (w:) Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza
Jasudowicza, Toruń 2004, s. 353 i n.).
Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06
oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd
Administracyjny (postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia
2008 r., I OPP 16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić
należy, że nie naruszono w niej prawa do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie
(s. 2 pisma z 8 września 2025 r.) i co znajduje potwierdzenie w analizie akt: sprawa
została zainicjowana pozwem, który wpłynął do Sądu Okręgowego w Warszawie 17
października 2022 r. Wyrok I instancji został wydany 29 września 2023 r., a akta
I NSP 351/25
4
sprawy wraz z apelacją Skarżącego wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie
26 lutego 2024 r. i w tym samym dniu dokonano losowania referenta w sprawie. W
dniu 6 marca 2024 r. wpisano sprawę do repertorium ACa, zawiadomiono strony o
składzie rozpoznającym sprawę oraz zwrócono się do I Wydziału Cywilnego o
nadesłanie akt I ACz 527/23 i I ACz 528/23, które to akta wpłynęły 15 marca 2024 r.
W dniu 9 kwietnia 2024 r. wpisano do repertorium ACz zażalenia na postanowienia
Sądu Okręgowego w Warszawie z 15 listopada 2022 r. i 17 stycznia 2023 r. (objęte
pierwotnie sygnaturami akt I ACz 527/23 i I ACz 528/23). Bieg zażaleniom nadano
zarządzeniami z 18 października 2024 r., a 15 listopada 2024 r. rozpoznano
zażalenia. Następnie, 23 stycznia 2025 r. do akt wpłynęło pismo pełnomocnika
Skarżącego zawierające wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy, w
odpowiedzi na które sędzia referent pismem z 3 kwietnia 2025 r. poinformowała
Skarżącego, że sprawa zostanie skierowana na rozprawę zgodnie z kolejnością
wpływu do Sądu Apelacyjnego. W dniu 7 sierpnia 2025 r. nadano bieg apelacji i
zarządzono doręczenie odpisu apelacji Skarżącego pełnomocnikowi powódki.
Zarządzeniem z 11 sierpnia 2025 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 15
października 2025 r.
Analiza powyższej sekwencji zdarzeń (czynności procesowych) skutkuje
stwierdzeniem, że od chwili wpływu sprawy do Sądu Apelacyjnego w Warszawie
(26 lutego 2024 r.) do dnia dzisiejszego upłynęło półtora roku. Trzeba jednak z całą
mocą podkreślić, że Sąd Apelacyjny wykazuje się w postępowaniu aktywnością.
Zakończono już postępowania zażaleniowe, lojalnie informowano pełnomocnika
Skarżącego o oczekiwaniu sprawy na skierowanie na rozprawę. Co najważniejsze
– sprawa została skierowana już na rozprawę, która ma się odbyć 15 października
2025 r. Całokształt okoliczności sprawy przesądza o braku bezczynności
Sądu Apelacyjnego i skutkuje oddaleniem skargi wraz z wszystkimi jej wnioskami
szczegółowymi.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia.
D.Z.
[r.g.]
I NSP 351/25
5
Grzegorz Pastuszko Paweł Czubik Maria Szczepaniec
