I NSP 35/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 1 kwietnia 2025 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Grzegorz Żmij (sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie z powództwa J. P.
przeciwko P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w W.
o zapłatę,
na skutek skargi powoda na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu
w sprawie o sygn. akt I ACa 3909/23,
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 1 kwietnia 2025 r.,
1. oddala skargę;
2. umarza postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów
sądowych.
Janusz Niczyporuk Krzysztof Wiak Grzegorz Żmij
UZASADNIENIE
Skargą z 7 stycznia 2025 r. (data prezentaty) Skarżący J. P. wniósł skargę na
przewlekłość postępowania sądowego Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, sygn. I ACa
3909/23, żądając stwierdzenia przewlekłości w/w postępowania, zasądzenia
zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł oraz wniósł o zwolnienie z opłaty 200 zł za
rozpoznanie skargi.
I NSP 35/25
2
W uzasadnieniu Skarżący zarzucił, że Sąd Apelacyjny podejmuje czynności
nieefektywne lub pozorne, a sprawa pomimo upływu roku od złożenia apelacji nadal nie
jest rozpoznana.
Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę z 20 stycznia
2025 r. zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”), strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania).
Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych
przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie
albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania
przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego
w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się
łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania
skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także
I NSP 35/25
3
charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym
lub Sądem Najwyższym - właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy.
Z analizy akt sprawy wynika, że akta sprawy przekazane zostały
Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu
14 listopada 2023 r., a w ślad za tym apelacja skarżącego wpłynęła
do Sądu Apelacyjnego 15 grudnia 2023 r. Dalej sprawa została wpisana
pod sygnaturę I ACa 3909/23, a 21 grudnia 2023 r. wylosowano przez System
Losowego Przydziału Spraw sędziego sprawozdawcę.
Dalej, 12 stycznia 2024 r. referendarz sądowy wydał zarządzenie, wykonane
31 lipca 2024 r., na podstawie którego odpis apelacji został doręczony
pełnomocnikowi strony pozwanej. Strony zostały również poinformowane o składzie
rozpoznającym sprawę. Nadto, postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 r.
referendarz sądowy wydał postanowienie, którym umorzył postępowanie
w przedmiocie wniosku powoda o zwolnienie go od kosztów sądowych, albowiem
postanowieniem z dnia 27 marca 2019 r. powód został już zwolniony od kosztów
sądowych w rozpatrywanej sprawie w całości. Odpis postanowienia powód
otrzymał w dniu 5 sierpnia 2024 r.
Z kolei pismem datowanym 14 sierpnia 2024 r. strona pozwana złożyła
odpowiedź na apelację, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego 19 sierpnia 2024 r.
Następnie 9 września 2024 r. sędzia referent wydała zarządzenie
w przedmiocie doręczenia powodowi odpowiedzi na apelację informując go
o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym według kolejności
wpływu (k. 330, 331).
Zarządzeniem z 8 stycznia 2025 r. sprawa została skierowana
na posiedzenie w dniu 16 stycznia 2025 r., kiedy to została zakończona wydaniem
wyroku.
I NSP 35/25
4
Z powyższego wynika, że Sąd Apelacyjny wykonał szereg czynności
zmierzających do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, dlatego brak jest
podstaw do uznania, że w postępowaniu wystąpiła nieuzasadniona zwłoka.
Skarżący nie wnosił też przed wniesieniem skargi o przyspieszenie
rozpoznania sprawy przez Sąd Apelacyjny.
Przechodząc do oceny argumentacji podniesionej przez uczestnika
postępowania, a związanej z koniecznością oddalenia skargi, wskazać należy,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005,
nr 23, poz. 384; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120;
z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; z 18 maja 2016 r.,
III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;
z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia
2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak,
że w każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie
których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość
postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania
sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga
uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie
w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
Wobec podjęcia przez Sąd Apelacyjny szeregu wyżej wskazanych czynności
w sprawie, a także nieznacznego przekroczenia 12 miesięcy przez Sąd Apelacyjny
przy rozpoznaniu sprawy, Sąd Najwyższy uznał, że nie doszło do naruszenia prawa
skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej
zwłoki.
Sąd Najwyższy wziął pod uwagę rozpatrując sprawę dotychczasowe
orzecznictwo akcentujące to, że celem skargi jest przeciwdziałanie trwającej
przewlekłości, zaś jej funkcją - przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie
I NSP 35/25
5
odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2012 r. III SPP 21/2012). Jak wyjaśnił
Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 16 listopada 2004 r.,
III SPP 42/2004, postępowanie ze skargi na przewlekłość nie jest samodzielnym
postępowaniem zmierzającym do stwierdzenia przewlekłości i ewentualnie
zasądzenia z tego tytułu odpowiedniego odszkodowania (zadośćuczynienia).
Podobnie wywiedziono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 r.
III SPP 120/2005, dodając tam, że omawiana skarga stanowi doraźną interwencję
przeciwdziałającą trwającej przewlekłości postępowania. Sąd Najwyższy podkreślał
również, że publicznoprawnym celem ustawy jest stworzenie realnego
i skutecznego środka zapobiegającego przewlekłości postępowania, czyli takiego
środka, którego funkcją jest przede wszystkim wymuszanie nadania sprawie
odpowiedniego, sprawnego biegu, a więc „stworzenie mechanizmu prawnego
wymuszającego rozpoznanie sprawy przez sąd” (por. uchwałę Sądu Najwyższego
z dnia 19 stycznia 2005 r. III SPP 113/2004 OSNP 2005/9 poz. 134 i uchwałę
Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r. III SPP 115/2004 OSNP 2005/9
poz. 135). Wskazywany jednolicie w orzecznictwie cel powyższej ustawy nie może
więc zostać zrealizowany w sytuacji, kiedy postępowanie zostało prawomocnie
zakończone (postanowienie SN z 7.01.2013 r., III SPP 93/12).
Patrząc z innej strony, wspomniany cel skargi zostaje osiągnięty wówczas,
gdy sąd przed którym toczy się postępowanie, w reakcji na wniesioną skargę,
jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, niezwłocznie podejmuje wszelkie niezbędne
czynności celem rozpoznania i zakończenia sprawy, a całość postępowania mieści
się w terminie rozsądnym, biorąc pod uwagę średni czas trwania innych spraw.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.
Konsekwencją wcześniejszego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych
w całości jest zbędność orzekania w przedmiocie wniosku skarżącego o zwolnienie
od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi. Postępowanie w tym zakresie
należało więc umorzyć na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39821
w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 355 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p.p.
I NSP 35/25
6
Janusz Niczyporuk
[SOP]
[a.ł]
Krzysztof Wiak Grzegorz Żmij
