I NSP 346/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 grudnia 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie ze skargi J. S.-K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn.
I ACa […],
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 17 grudnia 2025 r.,
oddala skargę.
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
I.
I.1. Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki datowaną na 21 lipca 2025 r. J. S.-K. (dalej także:
„Skarżąca”), zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Kotowicach
w sprawie o sygn. I ACa […] nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. wydanie prowadzącemu postępowanie w niniejszej sprawie Sądowi
Apelacyjnemu w Katowicach Wydziałowi I Cywilnemu zalecenia rozpoznania
jej bez zbędnej zwłoki
I NSP 346/25
2
3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącej kwoty 10.000,00 zł
Uzasadniając wniesioną skargę Skarżąca wskazała, że postępowanie
w sprawie o sygn. I ACa […] trwa dłużej niż jest to konieczne dla wyjaśnienia
okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.
I.2. W odpowiedzi na skargę na przewlekłość postępowania datowanej
na 6 października 2025 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach zgłosił swój
udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
II.
II.1. 31 października 2022 r. do Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej wpłynął
pozew Skarżącej przeciwko S. B. P. S.A. z siedzibą w W.(dalej także: „Pozwany).
Sprawa została zarejestrowana pod sygn. I C […].
II.2. 28 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wydał wyrok w sprawie
o sygn. I C […].
II.3. 10 maja 2023 r. do Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej wpłynęła apelacja
Pozwanego, w której domagano się m.in. przeprowadzenia uzupełniającego
postępowania dowodowego i rozpoznania sprawy na rozprawie.
II.4. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Katowicach
30 maja 2023 r. 30 maja 2023 r. zarządzono zarejestrowanie sprawy w rep. ACa
za numerem […], zarejestrowanie sprawy w systemie SLPS, przedstawienie akt
asystentowi sędziego celem nadania biegu apelacji. Tego samego dnia
sporządzono raport z losowania – przydziału w sprawie sędziego referenta.
II.5. Postanowieniem z 31 sierpnia 2023 r. sprawdzono wartość przedmiotu
zaskarżenia, którą ustalono na kwotę inną aniżeli wskazana w apelacji.
Tego samego dnia wydano zarządzenie w przedmiocie wezwania Pozwanego
do uzupełnienia braków formalnych apelacji. Pismo zawierające uzupełnienie
braków wpłynęło do Sądu Apelacyjnego w Katowicach 2 października 2023 r.
Następnie 10 października 2023 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji
pełnomocnikowi Skarżącej.
I NSP 346/25
3
II.6. 26 października 2023 r. do Sądu Apelacyjnego w Katowicach wpłynęła
odpowiedź na apelację.
II.7. 19 marca 2024 r. zarządzono skierowanie sprawy do ponownego losowania
w narzędziu informatycznym SLPS wobec niemożności rozpoznania sprawy przez
dotychczasowego sędziego referenta a następnie przedłożenie sprawy sędziemu
sprawozdawcy celem podjęcia dalszych czynności. Tego samego dnia
sporządzono raport z losowania – przydziału w sprawie sędziego referenta.
II.8. 8 kwietnia 2024 r. zarządzono poinformowanie stron o składzie sądu
wylosowanym do rozpoznania sprawy.
II.9. Pismem z 2 grudnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach poinformował Sąd
Najwyższy, że pismem z 27 listopada 2025 r. Powódka (Skarżąca) cofnęła pozew
w całości ze zrzeczeniem się roszczenia oraz wniosła o umorzenie postępowania
w sprawie, wobec zawarcia ugody z pozwanym.
III.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023 poz. 1725, dalej: u.s.p.p.)
strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne
dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż
to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania
orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny
dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,
I NSP 346/25
4
niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter
sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
III.2. W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć
wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź
niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia
2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r.,
I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r.,
I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania apelacyjnego wskazuje się,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji
(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;
z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;
z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).
Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,
który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle
szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów,
jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów
prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (zob. np. wyroki ETPC:
z 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce;
zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I
– Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane
tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego:
z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone
orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa
jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji
(zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r.
w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach
I NSP 346/25
5
powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego
2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe
w trakcie jednej z faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny
czas trwania postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy;
skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r.,
I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r., I NSP 35/23).
III.3. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Katowicach
30 maja 2023 r. Początkowo sąd sprawnie podejmował kolejne czynności
nakierowane na nadanie apelacji prawidłowego biegu. Czynności te, obejmujące
m.in. sprawdzenie apelacji pod kątem wymogów formalnych, wezwanie Pozwanego
do uzupełnienia braków oraz doręczenie odpisu apelacji stronie przeciwnej zostały
zakończone do 10 października 2023 r. 26 października 2023 r. do sądu wpłynęła
odpowiedź na apelację Skarżącej. Od tego czasu formalnie nie było przeszkód
do wyznaczenia terminu rozprawy, niemniej 19 marca 2024 r. zarządzono
skierowanie sprawy do ponownego losowania w systemie SLPS ze względu
na niemożność rozpoznania sprawy przez dotychczasowego sędziego referenta.
Mając na względzie czas trwania postępowania apelacyjnego oraz
przedstawiony wyżej opis czynności podejmowanych przez Sąd Apelacyjny
w Katowicach należy stwierdzić, że czynności te podejmowane są w racjonalnych
terminach, uzasadnionych koniecznością rozpoznawania spraw według kolejności
wpływu. Nie bez znaczenia jest przy tym, że strony postępowania same wpływały
na czas trwania postępowania poprzez nienależytą staranność w zakresie
wymogów formalnych apelacji, co tamowało przebieg postępowania. Jednocześnie
nie sposób wymagać od sądu, że czynności w sprawie będą podejmowane
natychmiast tym bardziej w sytuacji gdy w apelacji zawarty jest wniosek
o rozpoznanie sprawy na rozprawie i przeprowadzenie uzupełniającego
postępowania dowodowego. Postępowanie powinno być bowiem nie tylko szybkie
ale i rzetelne. Sąd Najwyższy zauważa nadto, że postępowanie na dzień wpływu
skargi do Sądu Apelacyjnego w Katowicach, postępowanie trwało łącznie 2 lata
i 8 miesięcy. Uwzględniając łączny czas trwania postępowania w obu instancjach
nie można zatem uznać, że trwa ono nadmiernie długo wedle standardów
I NSP 346/25
6
orzecznictwa międzynarodowego przywołanego w pkt III.2. niniejszego
uzasadnienia.
Mając na względzie powyższe, nie można uznać, że w sprawie toczącej się
przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie doszło do długotrwałej nieuzasadnionej
bezczynności sądu. Ponadto Skarżąca, nie czekając na zakończenie postępowania
przed sądem drugiej instancji, pismem, które wpłynęło do Sądu Apelacyjnego
1 grudnia 2025 r. zrzekła się roszczenia oraz wniosła o umorzenie postępowania.
III.4. Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12
ust. 1 u.s.p.p. orzekł jak w sentencji postanowienia, oddalając skargę.
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
sk
[a.ł]
