I NSP 343/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 grudnia 2025 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Janusz Niczyporuk (sprawozdawca)
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie ze skargi M.G.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi w sprawie o sygn. […],
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 9 grudnia 2025 r.,
oddala skargę.
Janusz Niczyporuk Krzysztof Wiak Grzegorz Żmij
UZASADNIENIE
Skargą z 14 sierpnia 2025 r. na naruszenie prawa strony do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki M.G. (dalej: „skarżący”) działając
w imieniu własnym wniósł o:
1. stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym
w Łodzi (dalej: „Sąd Apelacyjny”), w sprawie o sygn. akt
[…];
2. zobowiązanie Sądu Apelacyjnego w Łodzi do rozpoznania niniejszej sprawy w
terminie 3 miesięcy od rozpoznania skargi;
I NSP 343/25
2
3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 6 000 zł tytułem
zadośćuczynienia za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w
postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki;
4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Łodzi kosztów postępowania.
5. zwolnienie skarżącego z kosztów postępowania od skargi
na przewlekłość.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., iż 9 lutego 2024r. Sąd Okręgowy
w Kaliszu przekazał akta sprawy wraz ze złożoną apelacja do Sądu Apelacyjnego
w Łodzi, które wpłynęły do tego Sądu 14 lutego 2024 r. i zostały zarejestrowane
pod sygnaturą […]. Od tego momentu do dnia złożenia niniejszej skargi nie została
wyznaczona rozprawa, co sprawia, że sprawia, że jej nierozpoznanie przez tak
długi okres powoduje niepewność w przedmiocie zasądzenia odszkodowania za
naruszenie dóbr osobistych.
Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,
wskazując w uzasadnieniu m.in., że sprawa wpłynęła do Sądu Apelacyjnego
15 lutego 2024 r. z apelacją skarżącego, a następnie zostały podjęte czynności
nadające jej bieg.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”), strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze
I NSP 343/25
3
na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania
od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim
etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej
i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych
w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,
która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy
o skardze na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania,
wnosi się w toku postępowania w sprawie.
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,
OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;
13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,
I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym
przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których
nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość
postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania
sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem
wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.
I NSP 343/25
4
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie
w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
Z analizy akt sprawy wynika, że akta sprawy wraz z apelacją skarżącego
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z 13 grudnia 2023 r. wpłynęły
do Sądu Apelacyjnego 15 lutego 2024 r. Następnie 20 lutego 2024 r. odbyło się
losowanie osoby sędziego sprawozdawcy w Systemie Losowego Przydziału Spraw.
W dalszej kolejności 15 marca 2024 r. referendarz sądowy wydał zarządzenie
o przyjęciu apelacji skarżącego i doręczeniu jej odpisu stronie przeciwnej
(wykonane 20 marca 2024 r.). Odpis apelacji skarżącego został doręczony
pełnomocnikowi pozwanej 22 marca 2024 r. Pozwana nie złożyła odpowiedzi
na apelację. Powód w apelacji złożył wniosek o przeprowadzenie rozprawy
apelacyjnej, którym Sąd Apelacyjny został związany na mocy art. 374 k.p.c.
Zarządzeniem z 8 września 2025 r. Przewodniczący I Wydziału Cywilnego Sądu
wyznaczył termin rozprawy apelacyjnej na 19 grudnia 2025 r.
Odnosząc się do powyższego Sąd Najwyższy wyjaśnia, że dla oceny
czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania znaczenie ma nie tylko
sam upływ czasu, ale rozważenia wymagają również wszystkie okoliczności
wpływające na przebieg danego postępowania, w tym podejmowane w jego trakcie
przez sąd czynności oraz postępowanie skarżącego. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić
zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy,
gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki
w rozpatrzeniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego
2016 r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie
Sąd Apelacyjny podejmował stosowne czynności, które zmierzały do rozpoznania
sprawy (przytoczone wyżej). Należyte przeprowadzenie tych czynności
oraz wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej, w tym uwzględnienie wniosku
skarżącego o przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej pozwala na przyjęcie
twierdzenia, że żadnego z powyższych działań Sądu Apelacyjnego nie można
uznać za przejaw wadliwej czynności, której rezultatem byłaby zwłoka
w rozpoznaniu sprawy. Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie
I NSP 343/25
5
sprawy trudno uznać za bezczynność naruszającą prawo skarżącego do uzyskania
rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.
Janusz Niczyporuk
[a.ł]
Krzysztof Wiak Grzegorz Żmij
