I NSP 303/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 1 października 2025 r.
SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Czubik
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie ze skargi A.W.
przy udziale Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, w sprawie o sygn. akt
V ACa 1528/24
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 1 października 2025 r.
oddala skargę.
Paweł Czubik Maria Szczepaniec Grzegorz Pastuszko
UZASADNIENIE
Pismem z 14 lipca 2025 r. (data stempla pocztowego) A.W. (dalej jako:
„skarżąca”) reprezentowana przez adw. M.B., wniosła o: (1) stwierdzenie
przewlekłości
postępowania
prowadzonego
przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V ACa 1528/24;
(2) wydanie sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia podjęcia odpowiednich
czynności niezbędnych do rozpoznania sprawy; (3) przyznanie od Skarbu Państwa
na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5 000 zł; (5) zasądzenie na rzecz
skarżącej kosztów niniejszego postępowania według norm prawem przepisanych.
I NSP 303/25
2
W uzasadnieniu wskazano, że akta sprawy wraz z apelacją zostały
przesłane do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 12 kwietnia 2024 r. Sprawa została
zarejestrowana w V Wydziale Cywilnym pod sygn. akt V ACa 1528/24. Wskazano,
że ostatnią i jedyną czynnością podjętą w postępowaniu apelacyjnym
było doręczenie zawiadomienia o składzie sądu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie wniósł
o jej oddalenie. Wskazał, że w sprawie podjęto czynności związane z nadaniem
sprawie biegu, gdyż wylosowano sędziego referenta i zawiadomiono strony
o składzie orzekającym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz.U. 2023, poz. 1725;
dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”), strona może wnieść
skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło
naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania doprecyzowuje,
że przy badaniu tego, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych
przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.
Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania nie określa wyraźnie,
jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną
zwłokę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności
I NSP 303/25
3
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej,
która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z:
12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r.,
III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;
19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, 22 stycznia
2019 r., I NSP 71/18, 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; 28 września 2021 r.,
I NSP 145/21).
Sąd Najwyższy zwracał jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza,
iż przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania oznacza automatycznie
wystąpienie stanu przewlekłości, bez względu na okoliczności danej sprawy,
a oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością
postępowania należy brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy,
zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości
postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość
czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca
2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r.,
I NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).
Powyższe oznacza, że przewlekłości postępowania nie ocenia się w sposób
mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;
10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r, I NSP 145/21).
Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,
który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle
szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów,
jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów
prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC z:
21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;
4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce;
26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce;
26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce;
14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce;
I NSP 303/25
4
zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo,
Tom I – Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n.
oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia
Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 28 września 2021 r,
I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
uznaje przy tym, że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej
niż trzy lata w jednej instancji (zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka z 10 lipca 1984 r. w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80),
a w dwóch instancjach powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji,
nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania
jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania
nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni przeciwko Włochom; skarga nr 7984/77,
zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22;
10 maja 2023 r., I NSP 35/23).
Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie
orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego
postępowania nie pozwala na przyjęcie, że jest ono prowadzone przewlekle.
Akta sprawy zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu
15 kwietnia 2024 r. wraz z apelacją. Tego samego dnia sprawa została
zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie w systemie SLPS.
Wylosowany został sędzia referent. Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2024 r.
zawiadomiono strony o składzie orzekającym. Pismem z dnia 26 lipca 2024 r.
skarżąca wniosła o przyspieszenie postępowania w sprawie. Zarządzeniem z dnia
29 lipca 2024 r. poinformowano pełnomocnika skarżącej, że czynności związane
z nadaniem biegu apelacji zostaną podjęte zgodnie z § 79 ust. 1 Rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. – Regulaminu urzędowania sądów
powszechnych. Kolejny wniosek o przyspieszenie postępowania w sprawie został
wniesiony 7 maja 2025 r. i pozostawiony bez biegu wobec przesłania odpisu
apelacji stronie pozwanej. Dokonano kontroli formalnej apelacji i zarządzeniem
z dnia 16 lipca 2025 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji.
I NSP 303/25
5
Zarządzeniem z dnia 11 sierpnia 2025 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej
na 6 listopada 2025 r., o czym zawiadomiono pełnomocników stron.
Pomiędzy wpłynięciem akt wraz z apelacją do Sądu Apelacyjnego
w Warszawie (tj. 15 kwietnia 2024 r.) i wniesieniem skargi na przewlekłość
postępowania (14 lipca 2025 r.) upłynęło 15 miesięcy. Wprawdzie czas oczekiwania
na rozpoznanie sprawy jest znaczny, niemniej nie nosi on w postępowaniu
apelacyjnym znamion przewlekłości. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności
sprawy, w tym znaczne obciążenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie –
nie mamy jeszcze do czynienia z bezczynnością, która skutkowałaby koniecznością
uwzględnienia skargi. Sąd Najwyższy podkreśla przy tym, że wniesienie skargi
na przewlekłość wywołało w ocenianym postępowaniu apelacyjnym ten, pożądany
przez skarżącą skutek, że Sąd Apelacyjny wyznaczył termin rozprawy apelacyjnej.
Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, istotę prawa do sądu
należy wiązać raczej z rzetelnym rozpatrzeniem sprawy, a nie z szybkim
rozpatrzeniem sprawy – w tym sensie, że nie zawsze szybkie rozpatrzenie sprawy
idzie w parze z rzetelnością jej rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 20 czerwca 2006 r., III SPP 27/06). Z tego względu w analizowanym przypadku
brak natychmiastowego rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy nie może per se
uzasadniać stwierdzenia przewlekłości postępowania. Powyższe oznacza więc
brak podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie w rozumieniu
art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji
postanowienia.
Paweł Czubik Maria Szczepaniec Grzegorz Pastuszko
M.L.
[a.ł]
