I NSP 288/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 grudnia 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie ze skargi P. G. i M. G.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt
VIII ACa […]
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 17 grudnia 2025 r.,
oddala skargę.
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
I.
I.1. 13 czerwca 2025 r. (data stempla pocztowego) P. G. i M. G. (dalej także: Skarżący)
wnieśli skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej, w
której domagali się:
1. stwierdzenia, że w postępowaniu sądowym zawisłym przed Sądem Apelacyjnym
w Warszawie, VIII Wydział Cywilny pod sygn. akt VIII ACa […] (uprzednio: VI
ACa […]), nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. wydania organowi rozpoznającemu sprawę zaleceń do podjęcia w wyznaczonym
terminie odpowiednich czynności zmierzających do możliwie jak najszybszego
zakończenia postępowania;
I NSP 288/25
2
3. zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz Skarżących kwoty po 2.000 zł;
4. zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania
skargowego.
W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że w sprawie wystąpiła nieuzasadniona
bezczynność sądu.
I.2. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił
swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
II.
II.1. 19 października 2020 r. P. G. i M. G. wnieśli pozew przeciwko S. B. P. S.A. z
siedzibą w W. Postępowanie toczyło się przed Sądem Okręgowym w Warszawie
pod o sygn. akt I C […].
II.2. 27 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok w sprawie
o sygn. I C […]. Strony postępowania odpowiednio 12 lutego 2024 r. i 19 lutego
2024 r. wniosły apelację od ww. wyroku.
II.4. 13 lutego 2024 r. akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie.
Tego samego dnia sporządzono raport z losowania – przydziału w sprawie
sędziego. Kolejnego dnia wydano zarządzenie o zarejestrowaniu w repertorium
ACa o zawiadomieniu stron o składzie sądu.
II.5. 20 stycznia 2025 r. zarządzono zakreślenie sprawy w VI Wydziale Cywilnym
Sądu Apelacyjnego w Warszawie i zarejestrowanie sprawy w VIII Wydziale
Cywilnym.
II.6. 3 lutego 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynął wniosek
Skarżących o niezwłoczne podjęcie czynności w sprawie. Na podstawie
zarządzenia z 28 czerwca 2025 r. pełnomocnik Skarżących został poinformowany,
że czynności podejmowane są zgodnie z kolejnością wpływu sprawy do referatu.
II.7. 7 lipca 2025 r. wydano zarządzenie m.in. w przedmiocie przedstawienia
akt sprawy sędziemu referentowi celem ustalenia wartości przedmiotu sporu.
I NSP 288/25
3
II.8. 4 listopada 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynęło
oświadczenie Skarżących o cofnięciu apelacji wraz ze zrzeczeniem się
dochodzonych roszczeń oraz z wnioskiem o umorzenie postępowania.
Tego samego dnia wydano postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania
oraz kosztów postępowania.
III.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023 poz. 1725, dalej: u.s.p.p.)
strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne
dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż
to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania
orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny
dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,
niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter
sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
III.2. W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć
I NSP 288/25
4
wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź
niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia
2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r.,
I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r.,
I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania apelacyjnego wskazuje się,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji
(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;
z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;
z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).
Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,
który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle
szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów,
jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów
prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (zob. np. wyroki ETPC:
z 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce;
zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I
– Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane
tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego:
z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone
orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa
jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji
(zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r.
w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach
powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego
2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe
w trakcie jednej z faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny
czas trwania postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy;
skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r.,
I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r., I NSP 35/23).
I NSP 288/25
5
III.3. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie
13 lutego 2024 r. Tego samego dnia wyznaczono skład sądu do rozpoznania
sprawy. Kolejnego dnia zarządzono wpisanie sprawy do odpowiedniego
repertorium i zarządzono poinformowanie stron o składzie sądu. Kolejna czynność
w sprawie została podjęta 28 czerwca 2025 r. kiedy to odniesiono się do wniosku
Skarżących z 3 lutego 2025 r. o niezwłoczne podjęcie czynności w sprawie.
7 lipca 2025 r. referendarz sądowy zbadał apelację pod kątem wymogów
formalnych. W konsekwencji wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia wartości
przedmiotu zaskarżenia zarządził przedstawienie akt sprawy sędziemu referentowi
celem poczynienia właściwych ustaleń w tym przedmiocie.
Mając na uwadze cele skargi, nie można nie zauważyć, że Skarżąca cofnęła
pozew, zrzekła się roszczenia w całości oraz złożyła wniosek o umorzenie
postępowania (pkt II.8).
Zauważyć należy, że czas trwania postępowania apelacyjnego oraz
przedstawiony wyżej opis czynności podejmowanych przez Sąd Apelacyjny
w Warszawie należy stwierdzić, że czynności te podejmowane są w racjonalnych
terminach, uzasadnionych koniecznością rozpoznawania spraw według kolejności
wpływu. Nie bez znaczenia jest przy tym, że strony postępowania same wpływały
na czas trwania postępowania poprzez nienależytą staranność w zakresie
wymogów formalnych apelacji, co tamowało przebieg postępowania. Jednocześnie
nie sposób wymagać od sądu, że czynności w sprawie będą podejmowane
natychmiast. Sąd Najwyższy zauważa nadto, że postępowanie apelacyjne toczyło
się zaledwie 21 miesięcy, zaś w obu instancjach nieco ponad 5 lat. Nie można
zatem uznać, że trwało ono nadmiernie długo wedle standardów orzecznictwa
międzynarodowego przywołanego w pkt III.2. niniejszego uzasadnienia.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
I NSP 288/25
6
sk
[a.ł]
