I NSP 278/25

I NSP 278/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 czerwca 2026 r. SSN Tomasz Przesławski w sprawie ze skargi P. M. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Najwyższym Izbą Odpowiedzialności Zawodowej w sprawie o sygn. I ZI 8/25, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 16 czerwca 2026 r., w przedmiocie wniosku SSN G.Ż. o wyłączenie go od orzekania w sprawie I NSP 278/25 oddala wniosek. UZASADNIENIE SSN G. Ż. (dalej: „wnioskodawca”) żądaniem z 2 października 2025 r. wniósł o wyłączenie go od rozpoznania sprawy I NSP 278/25. Jako okoliczność uzasadniającą wyłączenie wskazano fakt, że sprawozdawcą w sprawie I Z 8/25, co do której prowadzone jest postępowanie w przedmiocie przewlekłości, jest SSN T. D., który jest sędzią w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Jak podniesiono we wniosku, powszechnie znana jest zasadnicza różnica poglądów pomiędzy wnioskodawcą a „sędzią D. (jak i pozostałą większością sędziów w tej Izbie) w kwestii statusu samej Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz jego wpływu na możliwość orzekania”. Jak podniesiono we wniosku sędzia D. prowadzi jako sprawozdawca w Izbie Odpowiedzialności zawodowej sprawę I NSP 278/25 2 II ZO 64/22, która toczy się przeciwko wnioskodawcy. Po drugie, wnioskodawca za niefortunne uważa „orzekanie przez sędziego tej samej izby w przedmiocie stwierdzenia przewlekłości postępowania w prowadzonym przez niego postępowaniu, co samo w sobie może powodować podejrzenia o brak bezstronności (z przeszłości znane są przypadki wskazywania w takiej sytuacji sędziów z innych izb SN do orzekania a takiej sprawie)”. Po trzecie, wnioskodawca wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka (zamiast wielu wyrok TSUE z 4 września 2025 r, C-225/22), ewentualne orzeczenie merytoryczne w zaistniałej w niniejszej sprawie konfiguracji składów orzekających, jak się wydaje, nie gwarantuje dostępu do bezstronnego i niezawisłego sądu, co powoduje, że może zostać uznane za niebyłe. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek SSN G. Ż. o wyłączenie go od orzekania w sprawie oznaczonej sygn. akt I NSP 278/25 należało oddalić. Podstawy wyłączenia sędziego zawarte są w przepisach proceduralnych. Zgodnie z brzmieniem art. 49 § 1 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zaznacza się, że „instytucja wyłączenia sędziego, trwale związana z zasadą bezstronności i stanowiąca jeden z istotnych elementów niezawisłości, spełnia w procesie sądowym bardzo ważne funkcje; z jednej strony zapewnia obiektywizm orzekania oraz utwierdza społeczne zaufanie do sądu, z drugiej natomiast zwalnia sędziego od rozwiązywania trudnych konfliktów sumienia” (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.03.2007 r., II CZ 13/07). Z kolei stosownie do art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W świetle powyższego, wniosek o wyłączenie może odnieść zamierzony skutek, jeśli spełnione zostaną dwie przesłanki. Po pierwsze, jest wystąpi I NSP 278/25 3 obiektywna, a więc weryfikowalna, wątpliwość co do bezstronności sędziego występująca w okolicznościach konkretnej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2025 r., I ZO 188/24). Po drugie, wątpliwość ta powinna mieć charakter uzasadniony (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2019 r., II CO 208/19). Podkreślić należy, że nie jest wystarczające subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego, lecz niezbędne jest oparcie się na obiektywnych, racjonalnych i dających się zweryfikować okolicznościach przemawiających za wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia ad casum tych przesłanek (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 października 2020 r., III CO 49/20). Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy stwierdzić należy, że nie występują obiektywne i uzasadnione wątpliwości, które podważałyby bezstronność SSN G. Ż. w rozpoznaniu sprawy oznaczonej sygnaturą akt I NSP 278/25. Zwrócić należy uwagę, że sprawa o sygn. II ZO 64/22 zakończyła się 21 października 2025 r., a sąd orzekał w składzie trzyosobowym. Ponadto, Sąd Najwyższy postanowieniem z 13 lutego 2026 r. wyłączył SSN T. D. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. I ZI 8/25. Odnosząc się do podniesionej przez wnioskodawcę różnicy zdań co do „statusu samej Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz jego wpływu na możliwość orzekania” okoliczność ta nie spełnia przesłanki umożliwiającej wyłączenie sędziego. Różnica zdań pomiędzy sędziami, choćby orzekającymi w tym samym sądzie lub izbie, dotycząca organizacji wymiaru sprawiedliwości, nie może prowadzić automatycznie do wyłączenia określonego sędziego od sprawowania przez niego wymiaru sprawiedliwości. Każdorazowo bowiem konieczne jest skonkretyzowanie przesłanki wyłączenia przez pryzmat okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, w której występuje się z wnioskiem o wyłączenie. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do dopuszczenia możliwości skutecznego wyłączenia sędziów w oparciu o wnioski abstrakcyjne. Mając na względzie treść wniosku o wyłączenie, podkreślić należy, że z art. 26 § 1 pkt 10 ustawy o SN wynika właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej I NSP 278/25 4 i Spraw Publicznych do rozpoznawania spraw dotyczących przewlekłości postępowania przed sądami powszechnymi i wojskowymi oraz Sądem Najwyższym. W tym zakresie ani ustawa o SN, ani ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie wyłącza właściwości tej Izby, w przypadku skarg na przewlekłość dotyczących postępowań toczących się z udziałem sędziów powołanych do Sądu Najwyższego orzekających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Argumentacja w tym zakresie nie mogła zatem odnieść pożądanego przez wnioskodawcę skutku. Odnosząc się do możliwości sprawowania przez sędziów Sądu Najwyższego orzekających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych wymiaru sprawiedliwości zaznaczyć należy, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów nie ma możliwości kwestionowania prawidłowości powołania sędziego przez Prezydenta RP (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 listopada 2022 r., I NWW 130/21). Powołanie przez Prezydenta RP rozstrzyga w sposób definitywny kto jest sędzią (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lutego 2023 r., I NWW 191/21). Tak powołany sędzia jest prawidłowo umocowany do wykonywania czynności orzeczniczych. Dlatego też niezasadne są argumenty podnoszone przez wnioskodawcę, że orzeczenie merytoryczne w zaistniałej w niniejszej sprawie konfiguracji składów orzekających, jak się wydaje, nie gwarantuje dostępu do bezstronnego i niezawisłego sądu, co powoduje, że może zostać uznane za niebyłe. Na koniec podnieść należy za Trybunałem Konstytucyjnym, że „organizacja władzy sądowniczej, w tym ustanowienie odpowiednich gwarancji niezawisłości sędziów i bezstronności sądów należy wyłącznie do państwa członkowskiego. Niezawisłość i bezstronność sędziów nie jest dana raz na zawsze i nie jest związana w stopniu decydującym ze sposobem powoływania sędziów ani nawet z całym zestawem gwarancji ustrojowych, a przede wszystkim wynika z wewnętrznej uczciwości sędziego. Przywileje sędziowskie w państwach członkowskich są nierozłącznie związane z wyjątkową odpowiedzialnością sędziego wobec swojego państwa i społeczeństwa. Dopiero w dalszej kolejności I NSP 278/25 5 sędziowie krajowi mogą czuć się związani ideą europejskiej unii prawa (unii sądowniczej) i tylko w takim stopniu, w jakim nie skutkuje to kolizją z Konstytucją własnego państwa. Wprawdzie sędziowie polscy w postępowaniach przed polskimi sądami stosują także prawo UE, ale na podstawie polskiej Konstytucji, a nie na podstawie reguł tworzonych wbrew Konstytucji” (wyrok TK z 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-A 2022, poz. 65). Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. Tomasz Przesławski MR [a.ł]