I NSP 270/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 września 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Księżak
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie ze skargi M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn.
I AGa 405/23,
przy udziale Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 10 września 2025 r.:
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I AGa 405/23 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
2. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenie terminu
posiedzenia apelacyjnego w sprawie I AGa 405/23 nie później niż
w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu odpisu niniejszego postanowienia;
3. przyznaje M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z
siedzibą w P. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu sumę pieniężną w kwocie 3000 (trzy tysiące) złotych za
okres od 19 grudnia 2018 r. do 10 września 2025 r.;
4. oddala skargę w pozostałej części;
5. zwraca ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
na rzecz M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
I NSP 270/25
2
w P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu opłaty od
skargi;
6. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
na rzecz M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu
do dnia zapłaty.
Paweł Księżak Oktawian Nawrot Mirosław Sadowski
UZASADNIENIE
Skargą z 1 lipca 2025 r. M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z
siedzibą w P., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o: (1)
stwierdzenie przewlekłości postępowania odwoławczego przed Sądem
Apelacyjnym w Poznaniu w sprawie I AGa 405/23; (2) wydanie zalecenia Sądowi
Apelacyjnemu w Poznaniu wyznaczenia terminu rozprawy; (3) zasądzenie od
Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, na rzecz skarżącej sumy
pieniężnej w kwocie 10 000 zł; (4) zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu, na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym
kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w sprawie doszło do przewlekłości
postępowania odwoławczego przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu.
Skarżąca podniosła, że bezczynność Sądu II instancji, w szczególności brak
wyznaczenia terminu rozprawy, trwa już ponad 17 miesięcy. Ponadto w sprawie
brak jest jakichkolwiek okoliczności, które usprawiedliwiały tak długie rozpoznanie
apelacji. Skarżąca podkreśliła, że zachowanie stron w żaden sposób
nie przyczyniło się do przedłużenia procedowania sądu. Strony złożyły pisemne
stanowiska w terminach ustawowych i nie dokonały żadnych czynności
lub zaniechań, które mogłyby powodować wydłużenie postępowania. Charakter
sprawy również nie jest na tyle złożony, aby uzasadniał tak długi okres oczekiwania
I NSP 270/25
3
na wyznaczenie terminu rozprawy. Ostatecznie skarżąca wskazała, że czas
rozpoznawania sprawy przez Sąd Apelacyjny narusza standardy konwencyjne,
zaś opóźnienie rozpoznania sprawy odwoławczej nie może zostać
usprawiedliwione.
Skarb Państwa – Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, w odpowiedzi
na skargę z 25 czerwca 2025 r., wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa
do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.p., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania
od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim
etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej
i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych
I NSP 270/25
4
w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,
która zarzuciła przewlekłość postępowania.
2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; z 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,
OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;
z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18;
z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku,
w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie którego nie wyznaczono
terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania
w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy
w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności sprawy, a więc wymaga
uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie
w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
3. Z analizy akt sprawie wynika, że postępowanie zainicjowane zostało
pozwem skarżącej, który wpłynął do Sądu Okręgowego w Poznaniu 19 grudnia
2018 r. Sąd I instancji wyrok w sprawie wydał 31 stycznia 2023 r., oddalając
powództwo. Apelacja skarżącej wpłynęła do Sądu Okręgowego 31 sierpnia 2023 r.
i wraz z aktami sprawy przedstawiona została Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu
20 grudnia 2023 r. Sprawę zarejestrowano w systemie SLPS i przydzielono
ją do referatu sędziego sprawozdawcy 29 grudnia 2023 r. W dniu 9 stycznia 2024 r.
sędzia dokonał kontroli formalnej apelacji, zarządzając doręczenie jej odpisu
pełnomocnikowi pozwanego. Odpowiedź strony pozwanej na apelację powoda
wpłynęła 19 lutego 2024 r. Zarządzeniem z 20 lutego 2024 r. sprawę odłożono
do oczekujących na wyznaczenie terminu.
4. W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa
Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,
I NSP 270/25
5
iż w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu wystąpiła
przewlekłość postępowania. Sąd Apelacyjny od 19 lutego 2023 r., po wpływie
odpowiedzi na apelację, kiedy to potencjalnie możliwe było wyznaczenie terminu
posiedzenia, nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających
do rozpoznania sprawy. Bezczynność Sądu do dnia złożenia skargi
na przewlekłość postępowania wynosiła 1 rok, 3 miesiące i 19 dni, samo
zaś postępowanie od chwili złożenia pozwu 6 lat, 5 miesięcy i 21 dni, przy czym
w Sądzie Apelacyjnym 1 rok, 5 miesięcy i 20 dni.
5. Odnosząc się do stanowiska uczestnika postępowania zajętego
w odpowiedzi na skargę, w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla
się, że znaczy wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą
pozostają bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie,
w której wniesiono skargę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca
2006 r., III SPP 13/06). Obciążenie pracą, ilość spraw oraz stan kadry orzeczniczej,
co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia – jak w niniejszej sprawie –
że przewlekłość postępowania nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień
ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania
warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por. zamiast wielu
postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06).
6. Zgodnie z art. 12 ust. 3 u.s.p.p. na żądanie skarżącego lub z urzędu
sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty
albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie
przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba
że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać
w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy. W okolicznościach badanej sprawy,
Sąd Najwyższy za zasadne uznał zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu
wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie nie później
niż w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego
odpisu niniejszego postanowienia, mając na uwadze, że sprawa nie należy
do szczególnie skomplikowanych (pkt 2 postanowienia).
7. Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed
Sądem Apelacyjnym w Poznaniu nastąpiła przewlekłość postępowania,
I NSP 270/25
6
jest obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania
skarżącej o przyznanie na jej rzecz kwoty 10 000 zł tytułem odpowiedniej sumy
pieniężnej.
Orzekając o przyznaniu skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił,
iż zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., minimalna wysokość sumy pieniężnej
jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za
każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów
postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Ponieważ postępowanie
w niniejszej sprawie rozpoczęło się w dniu 19 grudnia 2018 r. tj. w dniu wpływu
do Sądu I instancji pozwu, to za każde z sześciu zakończonych lat postępowania
liczonych do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania, należało
przyznać skarżącej kwotę 3000 zł i tę też sumę pieniężną Sąd Najwyższy zasądził
w pkt. 3 postanowienia.
Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej pełnej
żądanej przez nią kwoty. Sąd Najwyższy w sprawie nie stwierdził żadnych
szczególnych przesłanek za tym przemawiających, na takie też nie wskazała
skarżąca.
8. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12
ust. 2, 3 i 4 u.s.p.p. orzekł jak w pkt. 1 - 3 sentencji postanowienia, oddalając
skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p. w punkcie 4.
9. Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w pkt. 5 postanowienia
stanowi art. 17 ust. 3 u.s.p.p., zgodnie z którym uwzględniając lub odrzucając
skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.
10. O kosztach zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika
w wysokości 240 zł), Sąd Najwyższy w pkt. 6 postanowienia orzekł na podstawie
na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 2 u.s.p.p.
w zw. z § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1935 ze zm.).
[P.Sz.]
[a.ł]
I NSP 270/25
7
Paweł Księżak Oktawian Nawrot Mirosław Sadowski
