I NSP 232/26

I NSP 232/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 lipca 2026 r. SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący) SSN Tomasz Przesławski (sprawozdawca) SSN Maria Szczepaniec w sprawie ze skargi M. K. na naruszenie prawa stron do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 1003/24, przy udziale Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 14 lipca 2026 r., 1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 1003/24 nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. przyznaje M. K. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych za okres od 6 listopada 2024 r. do 8 maja 2026 r.; 3. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na rzecz M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem opłaty od skargi. Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Maria Szczepaniec UZASADNIENIE I NSP 232/26 2 M. K. (dalej: „skarżąca”) pismem datowanym na 28 kwietnia 2026 r. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 1003/24, wnosząc o: 1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie prowadzonej pod sygn. III AUa 1003/24 nastąpiła przewlekłość postępowania, 2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 2000 zł, 3. zasądzenie od Skarbu Państwa zwrotu kosztów tego postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w postępowaniu nie podejmowano przez 15 miesięcy żadnych czynności zmierzających do jej rozpoznania. Skarżąca podniosła, że przedłużające się postępowanie utrwala brak wypłaty wyrównania zasiłku macierzyńskiego. Jak podniesiono, odwołanie od decyzji ZUS zostało złożone przez płatnika składek 3 stycznia 2024 r., przez cały okres urlopu macierzyńskiego skarżąca otrzymywała „zaniżony zasiłek macierzyński wobec błędnej decyzji organu rentowego co podstawy składek, co realnie przyczyniło się do pogorszenia mojej sytuacji finansowej. Brak prawomocnego rozstrzygnięcie w tej sprawie utrwala stan niepewności”. Pismem z 22 czerwca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga wniesiona w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratura i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725 ze zm., dalej także jako: „u.s.p.p.”) zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych I NSP 232/26 3 i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Ustawodawca w art. 2 ust. 2 u.s.p.p. wskazał elementy podlegające analizie na etapie postępowania w przedmiocie przewlekłości. W świetle tego przepisu dokonując oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Wskazać należy, że ustawodawca nie zdecydował się na określenie terminu, po upływie którego następuje przewlekłość postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź niepodejmowaniu czynności należy utożsamiać z przewlekłością sądu (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r., I NSP 151/20). Ocena przewlekłości postępowania ma jednak charakter indywidualny i uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21). W toku postępowania o stwierdzenie przewlekłości postępowania sąd oceniający sprawę analizuje nie tylko okres zaniechania jej rozpoznania, lecz bierze pod uwagę wszystkie kryteria, o których stanowi art. 2 ust. 2 u.s.p.p. Analiza przebiegu postępowania w sprawie o sygn. III AUa 1003/24 pozwala na przyjęcie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu zaszła przewlekłość postępowania. Akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 6 listopada 2024 r. (k. 72 akt III AUa 1003/24). Zarządzeniem z 8 listopada 2024 r. wpisano sprawę do repertorium UA (k. 73 akt III AUa 1003/24). I NSP 232/26 4 Zwrócić należy uwagę, że sędzia referent został wylosowany 15 października 2024 r. (k. 78 akt III AUa 1003/24), co ma związek z tym, że do Sądu Apelacyjnego wpłynęła złożona osobiście w dniu 11 października 2024 r. apelacja ZUS Oddział we W. od wyroku z dnia 4 września 2024 r., sygn. VIII U 216/24 (k. 79 akt III AUa 1003/24). Zarządzeniem z 8 listopada 2024 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji organu rentowego pełnomocnikowi wnioskodawcy oraz skarżącej (k. 80 akt III AUa 1003/24). Tego samego dnia wydano zarządzenie o zawiadomieniu o składzie sądu (k. 81 akt III AUa 1003/24). 2 grudnia 2024 r. (data prezentaty, k. 87 akt III AUa 1003/24) do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu wpłynęła odpowiedź płatnika składek na apelację nadana w placówce pocztowej 26 listopada 2024 r. (data nadania, k. 91 akt III AUa 1003/24). Zarządzeniem znajdującym się na k. 92 na podstawie art. 374 k.p.c. sprawę skierowano na posiedzenie niejawne. W zarządzeniu brak jest daty wydania oraz daty posiedzenia niejawnego (k. 92 akt III AUa 1003/24). Odtworzenie powyższego przebiegu postępowania apelacyjnego pozwala stwierdzić, że Sąd Apelacyjny od 2 grudnia 2024 r., po faktycznym wpływie nadanej 26 listopada 2024 r. odpowiedzi na apelację, kiedy to potencjalnie możliwe było wyznaczenie terminu posiedzenia, nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania sprawy. Bezczynność Sądu do dnia złożenia skargi na przewlekłość (tj. 28 kwietnia 2026 r.) wyniosła zatem rok, 4 miesiące i 26 dni. Całe zaś postępowanie apelacyjne, wobec którego skarżąca domaga się stwierdzenia przewlekłości, trwało od chwili wpływu akt (6 listopada 2024 r.) do wydania wyroku (8 maja 2026 r.) 1 rok, 6 miesięcy i 2 dni. Nie można przy tym pominąć, że wyrok w sprawie został wydany w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy nie wynika także, aby strony postępowania podejmowały działania skutkujące przedłużaniem postępowania. Nie ulega zatem wątpliwości w świetle przytoczonego wyżej utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, iż czas oczekiwania na wyznaczenie posiedzenia apelacyjnego w analizowanej sprawie został znacznie przekroczony w związku z czym uzasadniona jest podstawa do stwierdzenia przewlekłości. I NSP 232/26 5 W realiach niniejszej sprawy, odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, należy także zaznaczyć, że Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie, że okolicznością usprawiedliwiającą opóźnienie w rozpoznaniu sprawy nie jest duży wpływ spraw (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 6 lipca 2022 r., I NSP 222/22; z 23 marca 2022 r., I NSP 48/22). Podobnie trudności kadrowe nie mogą mieć zasadniczo wpływu na rozpoznawanie spraw w rozsądnym terminie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 lutego 2012 r., III SPP 2/12; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20). Należy przy tym także zaznaczyć, że już w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r. Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że znaczny i stale rosnący wpływ spraw oraz niewystarczająca obsada sędziów nie usprawiedliwia przewlekłości postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z organizacją wymiaru sprawiedliwości. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 2 u.s.p.p. stwierdził, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 1003/24 nastąpiła przewlekłość postępowania, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p. uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika – od komornika, sumę pieniężną w wysokości od 2 000 do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania. Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie. Sumy pieniężnej I NSP 232/26 6 nie przyznaje się w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez Skarb Państwa albo państwowe jednostki sektora finansów publicznych. W niniejszej sprawie przewlekłość postępowania została stwierdzona za okres od 6 listopada 2024 r. do 8 maja 2026 r. co uzasadnia przyznanie skarżącej żądanej przez nią kwoty 2000 złotych, o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji postanowienia. Jest to minimalna wysokość sumy pieniężnej, o której mowa w art. 12 ust. 4 u.s.p.p., a przy tym, jak zaznaczono, zgodna z żądaniem strony. Zgodnie z art. 12 ust. 3 u.s.p.p. na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Z uwagi na rozpoznanie sprawy wydanie zaleceń stało się zbędne. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Zdanie odrębne od postanowienia i uzasadnienia złożył SSN Oktawian Nawrot MR Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Maria Szczepaniec Zdanie odrębne SSN Oktawiana Nawrota do postanowienia i uzasadnienia Sądu Najwyższego z 14 lipca 2026 r., sygn. I NSP 232/26 1. Postanowieniem z 14 lipca 2026 r., sygn. akt I NSP 232/26, w sprawie ze skargi M. K. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez I NSP 232/26 7 nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 1003/24, Sąd Najwyższy: (1) stwierdził, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 1003/24 nastąpiła przewlekłość postępowania; (2) przyznał skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu sumę pieniężną w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych za okres od 6 listopada 2024 r. do 8 maja 2026 r.; (3) zwrócił ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu opłaty od skargi. 2. Nie zgadzam się z rozstrzygnięciem zawartym w powołanym wyżej postanowieniu w zakresie dotyczącym okresu, za który została przyznana suma pieniężna (pkt 2 postanowienia), ani z jego uzasadnieniem. 3. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., co wprost potwierdza Sąd Najwyższy, na stronie 4 uzasadnienia: „uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika sądowego – od komornika sądowego, sumę pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania”. Sens językowy zdania drugiego nie pozostawia miejsca na wątpliwości, iż przyznawana od Skarbu Państwa suma pieniężna, w określonych w ustawie granicach, powinna obejmować każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, od jego zainicjowania przed sądem pierwszej instancji. Powyższe wprost i jednoznacznie determinuje konotacja użytego przez ustawodawcę zwrotu: „niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania”. W konsekwencji stwierdzenie przez Sąd Najwyższy, że przewlekłość nastąpiła na etapie postępowania apelacyjnego, nie przekłada się na okoliczność, że zgodnie z ustawą, przyznawana suma pieniężna, powinna obejmować całość trwania postępowania w sprawie. Powyższa konkluzja wpisuje się wprost z wolę ustawodawcy. Przypomnieć bowiem należy, że zdania: „Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego I NSP 232/26 8 trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania. Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie” dodane zostały do art. 12 ust. 4 u.s.p.p. ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016, poz. 2103). Uzasadniając potrzebę nowelizację projektodawcy wskazali wprost: „wysokość przyznawanej sumy pieniężnej jest zbyt niska (nieadekwatna), co wynika m.in. z faktu braku całościowej oceny łącznego czasu trwania zakwestionowanego postępowania (…) nowelizacja uwzględnia wytyczne Trybunału zmierzające do zagwarantowania adekwatnej wysokości sumy pieniężnej za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zostanie to osiągnięte poprzez zobowiązanie sądów do wzięcia pod uwagę przy ustalaniu tej sumy – całej długości postępowania, od chwili wszczęcia aż do momentu rozpoznania skargi”. Powyższy wniosek potwierdza wykładnia systemowa. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 4 zd. 4 u.s.p.p. „na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie”. Obowiązek zaliczenia na poczet przyznawanej sumy pieniężnej kwot przyznanych już skarżącemu w tej samej sprawie wskazuje, że ostatecznie musi ona korespondować z całym czasem trwania postępowania w sprawie, a nie jedynie określonym jej etapem np. obejmującym postępowanie przed sądem danej instancji. Powyższe ponownie wzmacnia stanowisko autorów projektu wyrażone w jego uzasadnieniu: „W wyniku nowelizacji sąd będzie oceniał postępowanie jako całość. Badanie sądu nie będzie także ograniczone tylko do okresu od chwili poprzedniego rozpoznania skargi do rozpoznania kolejnej. Należy wskazać, że Trybunał uznaje, iż okoliczność, że od daty rozpoznania przez sąd krajowy pierwszej skargi na przewlekłość upływa kolejny okres, zanim zostanie wydane rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie, zobowiązuje sąd rozpoznający następną skargę na przewlekłość tego samego postępowania do jego oceny jako I NSP 232/26 9 całości (por. wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Swat p-ko Polsce, skarga nr 13545/03, § 44; wyrok z dnia 11 października 2005 r., Majewski przeciwko Polsce, skarga nr 52690/99; wyrok z dnia 6 lipca 2010 r. w sprawie Rejzmund przeciwko Polsce, skarga nr 42205/08). Jedynie w przypadku, gdyby uprzednio wniesiona skarga została rozpoznana zgodnie z orzecznictwem Trybunału (zarówno w aspekcie oceny rozsądności czasu trwania postępowania oraz kompensacyjnym), rozstrzygając kolejną skargę tego samego podmiotu, sąd krajowy jest uprawniony do uwzględnienia przy dokonywanej całościowej ocenie zakwestionowanego postępowania – zasądzonej uprzednio sumy pieniężnej. Z tego względu, w celu usunięcia ewentualnych wątpliwości w tym zakresie, proponuje się wskazać w treści art. 12 ust. 4, że na poczet sumy pieniężnej przyznawanej skarżącemu zalicza się kwoty przyznane mu już tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie”. Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dokonując oceny, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, sąd zobowiązany jest uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona. Wskazanie na łączny czas postępowania implikuje, że granicami przewlekłości postępowania, a zatem i sumy pieniężnej przyznawanej z tytułu przewlekłości postępowania, są właśnie granice określone w art. 2 ust. 2 zd. 2 ustawy o skardze na przewlekłość. Jak wskazali projektodawcy przywołanej wyżej ustawy nowelizującej, powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach przeciwko Polsce: „sądy polskie nadal dokonują nieuprawnionej fragmentacji postępowania, przy ocenie rozsądności czasu jego trwania, ograniczając analizę do ostatniego etapu, na którym w chwili wniesienia środka postępowanie się znajduje (np. ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, po kolejnym orzeczeniu kasatoryjnym), ponadto wysokość przyznawanej sumy pieniężnej jest zbyt niska (nieadekwatna), co wynika m.in. z faktu braku całościowej oceny łącznego czasu trwania zakwestionowanego postępowania”. 4. Jak częściowo wynika już w powyższego, konieczność uwzględnienia całego czasu trwania postępowania jest następstwem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „Trybunał”) ukształtowanego w związku ze I NSP 232/26 10 stosowaniem Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 1993, poz. 284 ze zm.; dalej: „Konwencja”). Podkreślić jednak należy, że stosownie do art. 1 ust. 3 u.s.p.p., przepisy ustawy stosuje się zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji. Zgodnie ze wspomnianym orzecznictwem cezurą początkową w badaniu okresu przewlekłości postępowania jest jego wszczęcie, rozumiane jako zainicjowanie postępowania w sprawie (a nie na danym etapie tej sprawy; zob. Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights. Right to a fair trial (criminal limb), s. 66 – https://ks.echr.coe.int/web/echr-ks/article-6-criminal; Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights. Right to a fair trial (civil limb), s. 125-126 – https://ks.echr.coe.int/web/echr-ks/article-6-civil). Co więcej, w niektórych przypadkach, będzie to wymagało uwzględnienia również okresu postępowania, który nie toczył się przed sądem (zob. W. Jasiński [w:] E. H. Morawska, Polska przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Sprawy wiodące: sprawa Kudła przeciwko Polsce z 2000 r., Warszawa, Wydawnictwo C.H. Beck 2019, s. 122-123 i powołane tam orzecznictwo). W kontekście szacowania wysokości sumy pieniężnej, o której mowa w art. 12 ust. 4 u.s.p.p. wskazać należy, że Trybunał – orzekając w sprawach, w których podnoszono naruszenie konwencyjnego prawa do sądu z uwagi na czas trwania postępowania – za punkt odniesienia przyjmuje ogólny czas trwania postępowania w sprawie. Jakkolwiek więc w orzeczeniach tych szczególnej analizie poddane są przestoje zaistniałe na poszczególnych etapach postępowania, przyznawane sumy pieniężne tytułem słusznego zadośćuczynienia z tytułu naruszenia prawa do sądu, nie są ograniczane jedynie do tych etapów. W szczególności przywołać należy wyrok Trybunału z 10 listopada 2004 r. w sprawie Apicella przeciwko Włochom, w którym scharakteryzowano kryteria stosowanie przy szacowaniu szkody niemajątkowej będącej wynikiem naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Trybunał wskazał wprost: „Odnośnie do słusznościowej oceny szkody niemajątkowej poniesionej w wyniku przewlekłości postępowania, Trybunał uważa, że kwota wahająca się od 1000 do 1500 EUR za rok trwania postępowania (a nie za rok zwłoki) stanowi kwotę bazową dla odpowiedniego obliczenia. Wynik postępowania krajowego (czy skarżący przegra, I NSP 232/26 11 wygra, czy ostatecznie zawrze ugodę) nie ma znaczenia dla szkody niemajątkowej poniesionej w wyniku przewlekłości postępowania. Łączna kwota odszkodowania zostanie zwiększona o 2000 EUR, jeżeli stawka sporu jest znaczna, na przykład w sprawach z zakresu prawa pracy, stanu cywilnego i zdolności do czynności prawnych, emerytur lub szczególnie poważnych postępowań dotyczących zdrowia lub życia osoby. Podstawowa kwota odszkodowania zostanie obniżona w zależności od liczby sądów rozpoznających sprawę w trakcie postępowania, zachowania wnioskodawcy – w szczególności liczby miesięcy lub lat spowodowanych nieuzasadnionymi odroczeniami, za które wnioskodawca ponosi odpowiedzialność – przedmiotu sporu – na przykład, gdy konsekwencje finansowe mają dla wnioskodawcy niewielkie znaczenie – oraz poziomu życia w danym kraju. Obniżenie może być również przewidziane w przypadku, gdy wnioskodawca uczestniczył w postępowaniu jedynie krótko, kontynuując je jako spadkobierca. Kwota odszkodowania może również zostać obniżona w przypadku, gdy wnioskodawca uzyskał już orzeczenie o naruszeniu w postępowaniu krajowym oraz kwotę pieniężną w drodze krajowego środka odwoławczego. Oprócz faktu, że istnienie krajowego środka odwoławczego jest w pełni zgodne z zasadą pomocniczości zawartą w Konwencji, taki środek odwoławczy jest bliższy i bardziej dostępny niż skarga do Trybunału, jest szybszy i rozpatrywany w języku ojczystym skarżącego. Oferuje zatem korzyści, które należy wziąć pod uwagę”. Powyższe nie pozostawia więc żadnych wątpliwości, że standard strasburski nakazuje, przy szacowaniu sumy pieniężnej, uwzględniać łączny czas postępowania w sprawie, od jego zapoczątkowania, jednoznacznie przy tym wykluczając możliwość relatywizowania do określonego etapu postępowania, w tym przed sądem określonej instancji. 5. W mojej ocenie powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd Najwyższy wydając 14 lipca 2026 r. postanowienie w sprawie I NSP 232/26 dokonał błędnej wykładni art. 12 ust. 4 u.p.s.s., czego skutkiem było przyznanie sumy pieniężnej za błędnie określony okres. 6. Z powyższych względów konieczne było złożenie zdania odrębnego do postanowienia i uzasadnienia wskazanego na wstępie postanowienia Sądu Najwyższego. I NSP 232/26 12 [a.ł]