I NSP 231/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 września 2025 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Joanna Lemańska
SSN Aleksander Stępkowski (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki
komandytowej z siedzibą w G.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach w sprawie o sygn.
V AGa 293/23,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 2 września 2025 r.,
1. stwierdza, że przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach
w sprawie o sygn. V AGa 293/23 nastąpiła przewlekłość
postępowania;
2. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach wyznaczenie
posiedzenia w sprawie o sygn. V AGa 293/23 w terminie trzech
miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania;
3. przyznaje skarżącej P. Spółce z ograniczoną
odpowiedzialnością Spółce komandytowej z siedzibą
w G. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Katowicach sumę pieniężną w wysokości 2500 (dwóch tysięcy
pięciuset) złotych za okres od 5 października 2020 r.
do 2 września 2025 r.;
4. oddala skargę w pozostałym zakresie.
I NSP 231/25
2
5. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Katowicach na rzecz skarżącej P. Spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej
z siedzibą w G. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu skargowym wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu
do dnia zapłaty;
6. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Katowicach na rzecz skarżącej P. Spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej
z siedzibą w G. kwotę 200 (dwustu) złotych uiszczoną tytułem
opłaty od skargi;
Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
Pismem z 28 maja 2025 r. (data nadania) P. Sp. z o.o. Sp.k.
z siedzibą w G. (dalej: „skarżąca”, „powódka”) wniosła
do Sądu Najwyższego – za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Katowicach –
skargę na przewlekłość w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem
Apelacyjnym w Katowicach pod sygn. V AGa 293/23.
Skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu apelacyjnym toczącym się
przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, pod sygn. akt V AGa 293/23 wystąpiła
przewlekłość postępowania,
2. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach
na rzecz skarżącej kwoty 5000,00 zł (pięć tysięcy złotych),
3. nakazanie Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach podjęcie niezbędnych
działań do zakończenia postępowania, w szczególności wyznaczenia terminu
rozprawy,
I NSP 231/25
3
4. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych,
5. nakazanie zwrotu na rzecz skarżącej opłaty od skargi.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że ostatnią czynnością
Sądu Apelacyjnego w sprawie było doręczenie powódce 2 stycznia 2024 r.
repliki pozwanej na odpowiedź na apelację, od czasu otrzymania powyższego
pisma Sąd Apelacyjny nie podjął żadnych czynności (przez okres ponad roku),
a w kwietniu 2025 r. skarżąca zwróciła się do Sądu Apelacyjnego z prośbą o pilne
rozpoznanie sprawy, który to wniosek pozostał bez odpowiedzi.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniósł
o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze
na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
I NSP 231/25
4
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania
od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim
etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej
i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych
w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,
która zarzuciła przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy
o skardze na przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania,
wnosi się w toku postępowania w sprawie.
2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z:
12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 13 grudnia 2018 r.,
I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;
5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku,
w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono
terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania
w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy
w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem wymaga
uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie
w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
3. Z analizy akt sprawy wynika, że wpłynęły one do Sądu Apelacyjnego
w Katowicach 14 czerwca 2023 r. Sąd Apelacyjny podejmował czynności mające
na celu nadanie biegu apelacji przez doręczenie odpisu. Zgodnie z Raportem
Losowania sprawę przydzielono 14 lutego 2024 r. Sędziemu Referentowi.
Zarządzeniem z 16 lutego 2024 r. akta przedłożono na kalendarz spraw
oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Dnia 11 kwietnia 2025 r.
pełnomocnik powódki wniósł o pilne rozpoznanie sprawy, wskazując, że od dnia
I NSP 231/25
5
wniesienia odpowiedzi na apelację minęło ponad 1,5 roku, a w dalszym ciągu
nie wyznaczono nawet terminu rozprawy.
Powyższa sekwencja zdarzeń – przy jednoczesnym uwzględnieniu objętości
akt sprawy sądu pierwszej instancji, które w momencie przekazania
do Sądu Apelacyjnego liczyły niepełne 4 tomy – przemawia za uznaniem,
że sporne postępowanie apelacyjne o sygn. V AGa 293/23 toczyło się dłużej,
niż to było konieczne dla prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności
faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy o skardze
na przewlekłość, stwierdza, że w postępowaniu toczącym się przed
Sądem Apelacyjnym w Katowicach pod sygn. V AGa 293/23 doszło
do przewlekłości postępowania.
Uwzględniając skargę, zgodnie z art. 12 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ustawy o skardze
na przewlekłość, Sąd Najwyższy przyznał na rzecz Skarżącej od Skarbu Państwa –
Sądu Apelacyjnego w Katowicach sumę pieniężną w kwocie 2500 zł.
Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa –
Sądu Apelacyjnego w Katowicach sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd
Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość
postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy zasądzić
od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za każdy rok
dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów
postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie suma pieniężna
nie może być niższa niż 2000 zł. Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie
rozpoczęło się w 2020 r. (wniesienie pozwu do Sądu Okręgowego w Katowicach),
na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach
należy zasądzić kwotę 2500 zł.
Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania
skarżącemu żądanej przez niego kwoty 5000 zł.
Sąd Najwyższy dostrzega jednocześnie narastanie systemowego problemu,
przekładającego się w oczywisty sposób na znaczne wydłużenie czasu
rozpoznawania spraw w sądach powszechnych, a polegającego
na wstrzymywaniu się przez Ministra Sprawiedliwości z ogłaszaniem nowych
I NSP 231/25
6
obwieszczeń o wolnych stanowiskach sędziowskich, a tym samym
na zablokowaniu procesu rekrutacji sędziów w sądach powszechnych.
W połączeniu z nieuniknionym przechodzeniem sędziów w stan spoczynku –
skutkuje to dynamicznym wzrostem liczby wakatów w polskich sądach
i nadmiernym obciążeniem sędziów pozostających w służbie, a tym samym
narastaniem systemowych dysfunkcji wymiaru sprawiedliwości wyrażających się
w przewlekłości toczących się postępowań. Zaniechania w zapewnieniu właściwej
obsady sędziowskiej stanowią istotne źródło nadmiernej długości postępowań
sądowych w Polsce, wprost i bezpośrednio wpływając na pogłębienie problemu
systemowej przewlekłości postępowań.
Z akt sprawy V AGa 293/23 Sądu Apelacyjnego w Katowicach nie wynika,
aby w chwili wniesienia skargi na przewlekłość postępowania został wyznaczony
termin posiedzenia w sprawie. Dlatego Sąd Najwyższy, w pkt 2 sentencji
postanowienia, na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość
postępowania, zalecił Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach wyznaczenie terminu
rozprawy w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt postępowania.
O zwrocie uiszczonej przez skarżącą opłaty w kwocie 200 zł Sąd Najwyższy
orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość. O kosztach
postępowania skargowego (w tym opłacie skarbowej od złożenia dokumentu
stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł) orzeczono
na podstawie art. 98 § 1 i § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1964), zasądzając
od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę
257 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski
[K.O.]
I NSP 231/25
7
[a.ł]
