I NSP 229/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 grudnia 2025 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Adam Redzik
w sprawie ze skargi A. Ł.
na naruszenie prawa stron do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w […]. w sprawie o sygn.
V ACa (…)/24,
przy udziale Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w […].,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 9 grudnia 2025 r.,
oddala skargę.
Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Adam Redzik
UZASADNIENIE
A. Ł. (dalej: „skarżąca”), działając przez pełnomocnika profesjonalnego,
pismem datowanym 20 maja 2025 r. wywiodła skargę na przewlekłość
postępowania przed Sądem Apelacyjnym w […]., sygn. V ACa (…)/24, wnosząc
o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sadem Apelacyjnym w […]. w
sprawie o sygn. akt: V ACa (…)/24.
Na podstawie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratura
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
I NSP 229/25
2
poz. 1725 ze zm., dalej także jako: „u.s.p.p.”) skarżąca wniosła o wydanie sądowi
rozpoznającemu sprawę następującego zalecenia:
1. wyznaczenia terminu rozprawy przed Sądem II Instancji tak, aby rozprawa
odbyła się najpóźniej w terminie do końca września 2025 r.,
- ewentualnie -
2. gdyby wyznaczenie terminu rozprawy w postępowaniu przed Sądem
II instancji w ww. terminie nie było możliwe, na podst. art. 6 ust. 3 u.s.p.p. o
wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę o sygn. akt: V ACa (…)/24
zalecenia polegającego na wyznaczeniu terminu rozprawy w postępowaniu
przed Sądem II instancji tak, aby rozprawa odbyła się w najszybszym
możliwym terminie,
W oparciu o art. 12 ust. 4 u.s.p.p. wniesiono o zasądzenie od Skarbu
Państwa na rzecz skarżącej kwoty 2000 zł oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa -
Sądu Apelacyjnego w […]. - na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że dopatruje się przewlekłości
postępowania w zaniechaniu Sadu Apelacyjnego w […]. polegającym
w szczególności na niewyznaczeniu terminu rozprawy - mimo, iż strona powodowa
złożyła już dwa wnioski o przyśpieszenie czynności, w szczególności poprzez
wyznaczenie terminu rozprawy. Podniesiono także, że sprawa wpłynęła do sądu
apelacyjnego 23 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu wskazano, że ostatnia czynność
sądu miała miejsce dnia 28 stycznia 2025 r. - około cztery miesiące temu (na dzień
wniesienia skargi). Skarżąca zaakcentowała, że wskazane zaniechanie de facto
uniemożliwia prawomocne rozstrzygnięcie sporu z powództwa konsumenta
przeciwko nieuczciwemu przedsiębiorcy. Z uwagi na charakter sprawy (tzw. sprawa
frankowa) nie ulega wątpliwości, iż podejmowanie czynności przez Sąd Apelacyjny
trwa dłużej niż to niezbędne.
Pismem z 21 sierpnia 2025 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w […]. zgłosił swój
udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd
Apelacyjny w […]. podejmował uzasadnione sytuacją czynności procesowe.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSP 229/25
3
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa
do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W świetle art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dokonując oceny przewlekłości postepowania
uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia
do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została
wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości,
znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień
oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość
postępowania.
Zwrócić należy uwagę, że ocena przewlekłości postępowania ma jednak
charakter indywidualny i uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19;
z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września
2021 r., I NSP 145/21).
W analizowanej sprawie akta sprawy wraz z apelacją pozwanego od wyroku
Sądu Okręgowego w G. wydanego 9 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt I C
(…)/22 wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w […]. 23 kwietnia 2024 r. (k. 1352).
Skarga na przewlekłość została wywiedziona 30 maja 2025 r.
Na potrzeby niniejszego postepowania przeprowadzono analizę czynności
podejmowanych w sprawie przez Sąd Apelacyjny w […].
23 kwietnia 2024 r. wydano zarządzenie o rejestracji sprawy w repertorium
ACa oraz wyznaczeniu składu jednoosobowego (k. 1353). Tego samego dnia
przeprowadzono losowanie sędziego referenta (k. 1354).
8 maja 2024 r. asystent sędziego dokonał formalnej kontroli złożonej apelacji,
zarządzając doręczenie apelacji pozwanego pełnomocnikowi powodów
oraz przedłożenie akt sędziemu referentowi (k. 1356).
I NSP 229/25
4
15 lipca 2024 r. (data nadania, k. 1378) pełnomocnik powodów udzielił
odpowiedzi na apelację.
8 sierpnia 2025 r. (data nadania, k. 1394) pełnomocnik powodów złożył
wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego;
14 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny wydał postanowienie w przedmiocie
wniosku o udzielenie zabezpieczenia niepieniężnego powodów (k. 1395).
5 listopada 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej pełnomocnik
powodów zgłosił prośbę o wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej (k. 1401).
12 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny wydał zarządzenie, aby poinformować
pełnomocnika powoda o braku aktualnej możliwości wyznaczenia terminu rozprawy
apelacyjnej z uwagi to, iż sprawy są wyznaczane na terminy zgodnie z kolejnością
wpływu apelacji do referatu sędziego referenta, a w momencie wydawania
zarządzenia wyznaczano terminu dla spraw, które wpłynęły w 2023 r.
Poinformowano także, że sprawa zostanie skierowana na rozprawę w pierwszym
możliwym terminie (k. 1402).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wielomiesięczną
bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź
niepodejmowaniu czynności należy utożsamiać z przewlekłością sądu
(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18;
z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja
2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r., I NSP 151/20). Przy czym
podkreślić należy, że skarga na przewlekłość nie jest narzędziem, którym
automatycznie po upływie 12 miesięcy stwierdza się, że wystąpiła przewlekłość.
Utrwalone orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje
przy tym, że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata
w pierwszej instancji (zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
z 10 lipca 1984 r. w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch
instancjach powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02).
Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania jest dopuszczalne,
pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania nie jest nadmiernie długi
(wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie
I NSP 229/25
5
Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia
Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r.,
I NSP 35/23).
W niniejszej sprawie skarga na przewlekłość została wywiedziona po upływie
niespełna 13 miesięcy od wpływu akt sprawy do Sądu Apelacyjnego w […]..
Zwrócić należy uwagę, że sąd apelacyjny do czasu wywiedzenia skargi
na przewlekłość podejmował czynności zmierzające do rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy zdaje sobie sprawę, że słusznym oczekiwaniem strony jest
możliwie jak najszybsze rozpoznanie sprawy, jednak zwrócić uwagę należy także
na to, że w analizowanej sprawie, z uwagi na nieznaczny upływ 12 miesięcznego
okresu od wpływu sprawy do Sądu Apelacyjnego w […]. przedwcześnie jest jednak,
aby stwierdzić przewlekłość postępowania.
Odnosząc się do stanowiska Prezesa Sądu Apelacyjnego w […]. zwrócić
uwagę należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny
wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu
na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 5
kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022
r., I NSP 312/22; 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość spraw
oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że
przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy
też uchybień ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek
zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06). Ostatecznie
Sąd jako jednostka reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną
odpowiedzialność za niewłaściwe wywiązywanie się przez Państwo z powyższego
obowiązku.
Mając jednak na uwadze powyżej podniesione okoliczności, Sąd Najwyższy
na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p., oddalił skargę.
Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Adam Redzik
I NSP 229/25
6
MR
[a.ł]
