I NSP 22/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 marca 2025 r.
SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie ze skargi E. sp. z o. o. z siedzibą w W.
przy udziale Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu III AUa 1092/21 toczącym się przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 5 marca 2025 r.,
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie w sprawie o sygn. akt III AUa 1092/21 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
2. przyznaje skarżącemu E. sp. z o.o. z siedzibą
w W. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
w Krakowie sumę pieniężną w wysokości 4000
(cztery tysiące) zł za okres od 29 czerwca 2021 r.
do 28 grudnia 2024 r.;
3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na rzecz E. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 240 (dwieście
czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu skargowym wraz z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
zobowiązanemu od dnia zapłaty;
I NSP 22/25
2
4. w pozostałym zakresie skargę oddala.
M.L.
Janusz Niczyporuk Maria Szczepaniec Grzegorz Pastuszko
UZASADNIENIE
E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: „skarżący”) pismem z dnia 28 grudnia
2024 r. wniósł skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt III AUa
1092/21 toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie. Skarżący domagał
się:
1. stwierdzenia, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie pod sygn. akt III AUa 1092/21 nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. przyznania na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
w Krakowie kwoty 10 000 zł w związku ze stwierdzoną przewlekłością postępowania;
3. zasądzenia od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz
skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego
w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wskazanej w § 14 ust. 3
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania wskazano, że 19 maja
2021 r. skarżący nadał listem poleconym apelację od wyroku Sądu Okręgowego
w Krakowie z dnia 30 czerwca 2020 r., VII U 335/17. Sąd Okręgowy w Krakowie
przekazał akta wraz z apelacją do Sądu Apelacyjnego w Krakowie dnia 29 czerwca
2021 r. Wskazano, że pomimo upływu ponad 3,5 roku Sąd Apelacyjny w Krakowie
nie podjął czynności w sprawie. Dopiero po upływie 44 miesięcy Sąd Apelacyjny
w Krakowie podjął jedyną czynność o której wie skarżący - wyznaczono termin
rozprawy apelacyjnej na dzień 12 lutego 2025 r.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie (dalej: „uczestnik”) postępowania
w piśmie z 7 stycznia 2025 r. stanowiącym odpowiedź na skargę wniósł
o jej oddalenie jako bezzasadnej, a w przypadku jej uwzględnienia o przyjęcie
mniejszej kwoty odszkodowania.
I NSP 22/25
3
W uzasadnieniu wskazał, że od daty wpływu apelacji i nadania biegu
postępowaniu apelacyjnemu, sprawa oczekiwała na rozpoznanie zgodnie
z kolejnością wpływu. Ponadto uczestnik postępowania podniósł, że w III Wydziale
Sądu Apelacyjnego w Krakowie dopiero od marca 2023 r. orzekało jedenastu
sędziów, od 6 grudnia 2023 r. dwunastu sędziów, a wcześniej przez długi okres
faktyczna obsada była znacznie mniejsza. Na koniec 2022 r., po odejściu z końcem
sierpnia 2022 r. kolejnego sędziego w stan spoczynku, w wydziale orzekało
6 sędziów apelacyjnych (w tym 3 sędziów funkcyjnych: dwóch z przydziałem
do 50% i jeden do 90%) oraz dwóch sędziów delegowanych i nadal pozostawało
nieobsadzonych 7 stanowisk sędziowskich. W roku 2022 obsada średniookresowa
wraz z sędziami delegowanymi wyniosła 6,78 i stanowiła zaledwie 52,2%
całkowitego limitu etatów. Obsada ta, w stosunku do limitu etatów, była najniższa
w kraju. Wieloletnie braki kadrowe oraz rozpoznawanie spraw zgodnie z zasadą
kolejności wpływu powoduje, że nadal w latach 2023 i 2024 okres oczekiwania
na rozpoznanie sprawy apelacyjnej jest bardzo długi, a powstałe w poprzednich
latach duże zaległości nie są możliwe do zniwelowania w krótkim okresie.
Wyjaśnił, że brak rozpoznania sprawy nie wynika z opieszałości w rozpoznawaniu
tej i innych spraw wskutek zaniedbań Prezesa Sądu Apelacyjnego,
Przewodniczącego Wydziału, czy sędziów, lecz jest rezultatem braku takich
warunków kadrowych i proceduralnych, które umożliwiałyby szybkie i rzetelne
rozpoznanie takiej liczby spraw, jakie wpływały do Sądu Apelacyjnego.
Wskazał, że jest to kolejna skarga tej samej strony, wniesiona w kolejnej już
sprawie z jej udziałem, która została sporządzona i nadana na adres Sądu
Apelacyjnego dopiero po tym, jak wysłano tej stronie zawiadomienie o terminie
rozprawy apelacyjnej, na której może spodziewać się prawomocnego zakończenia
sprawy. Wcześniej strona ta nigdy nie wnosiła o przyspieszenie rozpoznania
sprawy, w której oddalenie jej apelacji wiązać się będzie z koniecznością
uregulowania zaległości składkowych. Stąd nasuwa się wniosek, że intencją
wniesienia skargi na przewlekłość nie było zmobilizowanie sądu do szybszego
rozpoznania sprawy apelacyjnej (skoro skargę wniosła dopiero po zawiadomieniu
o terminie rozprawy), a jedynie uzyskanie odszkodowania.
I NSP 22/25
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga, co do zasady zasługiwała na uwzględnienie, choć Sąd Najwyższy
dokonał miarkowania sumy pieniężnej żądanej przez skarżącego.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725,
dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”, „u.s.p.”), strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p. dla stwierdzenia,
czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności
ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu
wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności
podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie
przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego
lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu
przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego.
Przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd
nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one
nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy
należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu
Najwyższego dominuje pogląd, że naruszeniem prawa strony do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest m.in. wielomiesięczna bezczynność sądu
I NSP 22/25
5
polegająca na niewyznaczaniu rozprawy, trwająca co najmniej 12 miesięcy
(zob.: postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;
16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 18 maja 2016 r.,
III SPP 53/16; 14 marca 2007 r., III SPP 3/07; 22 stycznia 2019 r., I NSP 68/18;
22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 16 maja 2019 r., I NSP 28/19; 21 maja 2019 r.,
I NSP 21/19; 14 czerwca 2019 r., I NSP 37/19; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22;
7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22), jakkolwiek
w części orzeczeń wskazuje się, że także krótsza, np. ośmiomiesięczna
bezczynność sądu, naruszyć może prawo strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz: postanowienia
Sądu Najwyższego z: 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; 17 grudnia 2013 r.,
III SPP 242/13; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował Naczelny
Sąd Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z:
7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08; 4 czerwca 2008 r.,
I OPP 20/08; 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08, oraz 21 kwietnia 2010 r., II OPP 10/10).
W powołanym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że znamiona
przewlekłości przypisuje się z reguły dopiero kilkunastomiesięcznej lub dłuższej
bezczynności sądu drugiej instancji w wyznaczeniu terminu rozprawy odwoławczej.
Kilkumiesięczny okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej
mieści się w pojęciu rozsądnego terminu, w którym sprawa może oczekiwać
na jej rozpoznanie. Jedynie wyjątkowo krótsze okresy bezczynności mogą
uzasadniać stwierdzenie przewlekłości postępowania (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 22 lipca 2014 r., III SPP 123/14).
Sąd Najwyższy podziela przytoczone wyżej poglądy i w zaistniałych
okolicznościach stwierdza, że doszło do naruszenia prawa skarżącego
do rozpoznania sprawy III AUa 1092/21 w postępowaniu przed Sądem
Apelacyjnym w Krakowie bez nieuzasadnionej zwłoki. Akta sprawy wraz z apelacją
wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 29 czerwca 2021 r. Tego samego dnia
sprawę zarejestrowano pod sygn. III AUa 1092/21 i 30 czerwca 2021 r. wylosowano
sędziego sprawozdawcę. W toku postępowania międzyinstancyjnego 7 lipca 2021 r.
wysłano odpis apelacji pełnomocnikowi organu rentowego i zainteresowanym.
Dnia 19 lipca 2021 r. wpłynęła odpowiedź organu rentowego na apelację
I NSP 22/25
6
i po zakończeniu postępowania międzyinstancyjnego 9 września 2021 r.
akta zostały przekazane na kalendarz akt oczekujących na wyznaczenie terminu
rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Dnia 10 stycznia 2022 r. w związku
z zakończeniem delegacji wyznaczonego sędziego sprawozdawcy wylosowano
nowego sędziego sprawozdawcę. Nowo wyznaczony sędzia przebywał
na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, a następnie został przeniesiony
w stan spoczynku. Dnia 25 listopada 2024 r. dokonano częściowego podziału
spraw z referatu dotychczasowego referenta i dokonano losowania kolejnego
sędziego sprawozdawcy. W dniu 10 grudnia 2024 r. Przewodniczący wyznaczył
termin rozprawy apelacyjnej na dzień 12 lutego 2025 r. Skarżący czekał ponad
3,5 roku na wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej.
Należy też stwierdzić, że wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego
w Krakowie przyczyny długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej,
odnoszące się do znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych,
nie uzasadniają zaistniałej zwłoki w rozpoznaniu spornego postępowania
apelacyjnego. Nie budzi wątpliwości, że przewlekłość postępowania
jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zagwarantowanie,
by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05).
Obowiązkiem Państwa jest zatem zapewnienie takiego sposobu funkcjonowania
wymiaru sprawiedliwości, aby rozstrzygnięcie sprawy nie trwało dłużej niż to jest
konieczne (postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;
21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21).
W postanowieniu z 21 kwietnia 2021 r., wydanym w sprawie sygn. akt
I NSP 20/21, Sąd Najwyższy trafnie podkreślił, że dla strony czy też uczestnika
postępowania nie ma znaczenia, gdzie tkwi źródło przewlekłości postępowania.
Zła organizacja wymiaru sprawiedliwości, brak odpowiedniego budżetu czy też
zbyt duża ilość spraw przypadająca na jednego sędziego nie powinny obciążać
uczestników postępowania. Prawem strony każdego postępowania jest bowiem
zgodnie z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, aby odbyło się ono
w rozsądnym terminie (zob. M. Mrowicki, Przewlekłość postępowania
i jej systemowy charakter w Polsce. Glosa do wyroku Europejskiego Trybunału
I NSP 22/25
7
Praw Człowieka z 7 lipca 2015 r., nr: 72287/10, 13927/11 i 46187/11,
LEX/el. 2016, s. 7). Odpowiedzialność za przewlekle prowadzenie postępowania
spoczywa na Państwie, nawet wówczas, gdy nie sposób odpowiedzialności
za taki stan rzeczy przypisać – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie –
konkretnemu sędziemu kierującemu postępowaniem, czy sędziemu pełniącemu
obowiązki administracyjne w zakresie organizacji pracy sądu lub wydziału.
Przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie wynika bowiem z systemowej
wadliwości organizacji funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Należy też
stwierdzić, że wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie
przyczyny długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej,
odnoszące się do znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych,
choć wyjaśniają powody zwłoki to jednak jej nie usprawiedliwiają.
Prezes Sądu Apelacyjnego, podniósł również, że jest to „kolejna skarga
tej samej strony, wniesiona w kolejnej już sprawie z jej udziałem, która została
sporządzona i nadana na adres Sądu Apelacyjnego dopiero po tym, jak wysłano
tej stronie zawiadomienie o terminie rozprawy apelacyjnej, na której mogła
spodziewać się prawomocnego zakończenia sprawy. Wcześniej strona ta nigdy
nie wnosiła o przyspieszenie rozpoznania sprawy, w której oddalenie jej apelacji
wiązało się z koniecznością uregulowania zaległości składkowych”. W tym zakresie
Sąd Najwyższy wskazuje, że okoliczność ta jest mu znana. Opisane zachowanie
strony nie stanowi naruszenia art. 5 ust. 1 u.s.p. na co Sąd Najwyższy zwracał już
uwagę w sprawach: I NSP 160/24, I NSP 408/24 czy I NSP 211/24.
Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Krakowie sumy pieniężnej, Sąd Najwyższy uznał, iż należna
będzie kwota 4 000 zł. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw
do przyznania skarżącemu żądanej sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł.
Zasądzona suma pieniężna rekompensuje samo zaistnienie, jaki i skutki
przewlekłości postępowania. Kwota pieniężna przyznawana na podstawie u.s.p.
nie służy poprawie bytu materialnego skarżącego. Mając powyższe na względzie,
Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 u.s.p. orzekł, jak w pkt 2 i 4 sentencji.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
I NSP 22/25
8
i w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p. oraz § 14 ust. 3 Rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzeniu podlegała kwota 240 zł
tytułem stawki minimalnej opłaty za czynności radców prawnych. Sąd Najwyższy
nie znalazł przy tym powodu, żeby przyznać skarżącemu koszty zastępstwa
procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Zasądzenie opłaty
wyższej od minimalnej może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy sprawa ma szczególnie
skomplikowany charakter, czy też niezbędny nakład pracy pełnomocnika
był bardzo wysoki. Przedmiotowa skarga jest co najmniej 10 skargą
na przewlekłość postępowania wniesioną do Sądu Najwyższego o tożsamej treści.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Do pkt. 2. postanowienia zdanie odrębne złożył SSN Grzegorz Pastuszko.
Janusz Niczyporuk Maria Szczepaniec Grzegorz Pastuszko
Zdanie odrębne SSN Grzegorza Pastuszko
do pkt. 2 postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 5 marca 2025 r.,
w sprawie I NSP 22/25
Niniejszym zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Sądu Najwyższego
z 5 marca 2025 r. sygn. I NSP 22/25 w zakresie pkt. 2, nie zgadzając się
z rozstrzygnięciem, a w ślad za nim z uzasadnieniem postanowienia w
przedmiotowej kwestii.
W kwestionowanym pkt. 2 postanowienia Sąd Najwyższy przyznał skarżącej
E. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie sumę pieniężną w wysokości 4000 złotych, za okres od 29 czerwca
2021 r. do 28 grudnia 2024 r.
Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy wskazał,
że postępowanie apelacyjne toczy się 3,5 roku. Trzeba mieć na uwadze, że
I NSP 22/25
9
postępowanie sądowe zostało zainicjowane wniesieniem przez skarżącego
odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 28 grudnia 2016 r. Łączna
długość postępowania sądowego wynosi 8 lat, zatem skarżącemu od Skarbu
Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie należna była kwota 4000 zł.
Odnosząc się do powyższego, w punkcie wyjścia zauważyć należy, że dla
oceny rozstrzygnięcia objętego niniejszym zdaniem odrębnym kluczowe znaczenie
ma art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa
strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym
lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez
nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej także: „u.s.p.p.”).
W świetle tego przepisu skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w
sprawie.
Tak ukształtowane uregulowanie częściowo może wydawać się niejasne.
Warto przypomnieć, że w przeszłości stało się ono źródłem interpretacyjnych
rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. U ich
podstaw legł dylemat, czy sąd oceniając naruszenie prawa strony do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki powinien badać tok całego postępowania
sądowego, czy też rozpatrując skargę strony w powyższym zakresie, może
ograniczyć ocenę naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, tylko do etapu postępowania, w którym strona złożyła
skargę. Na tle tego dylematu ukształtowały się dwie przeciwstawne linie
orzecznicze, które odwoływały się do dwóch różnych sposobów interpretacji
użytego w art. 5 ust. 1 u.s.p.p. sformułowania „w toku postępowania w sprawie”.
Według pierwszej z nich sformułowanie „w toku postępowania w sprawie”
oznaczało, że sąd właściwy do rozpoznania skargi jest uprawniony do badania
jedynie tego etapu postępowania, w toku którego wpłynęła skarga, nie jest zaś
uprawniony do kontroli wcześniejszych etapów postępowania sądowego, które
zostały zakończone w wyniku wydania merytorycznych orzeczeń kończących
postępowanie w danej instancji, chociażby nie były one jeszcze prawomocne.
Zgodnie z tym stanowiskiem wniesienie skargi na przewlekłość postępowania ma
służyć przyśpieszeniu czynności podejmowanych na danym etapie toczącego się
I NSP 22/25
10
jeszcze postępowania w określonej sprawie, jej celem jest bowiem zlikwidowanie
opieszałości sądu, przed którym sprawa zawisła, przez wymuszenie należytej
sprawności i nadanie sprawie odpowiedniego biegu.
Druga z linii orzeczniczych opierała się na założeniu, że zawarte w art. 5
ust. 1 u.s.p.p. sformułowanie „w toku postępowania” dotyczy całego postępowania
sądowego aż do jego prawomocnego zakończenia. Przyjęto więc w niej, że
zakończenie postępowania sądowego w danej instancji nieprawomocnym wyrokiem
nie wyklucza badania przewlekłości tego etapu postępowania.
Powyższe rozbieżności zostały usunięte Uchwałą siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13. W Uchwale tej Sąd
Najwyższy wskazał, że w postępowaniu ze skargi na naruszenie prawa strony do
rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ocenie
pod kątem przewlekłości podlegają zarzuty skarżącego odnoszące się do
przebiegu postępowania, od jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia,
niezależnie od tego, na jakim etapie tego postępowania skarga została wniesiona
(art. 5 ust. 1 u.s.p.p.).
Stanowisko to w pełni podzielam, podkreślając jednocześnie, że wpływ
na moją ocenę mają również postanowienia Europejskiej Konwencji o Ochronie
Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada
1950 r. (dalej: „Konwencja”) oraz ukształtowane na ich tle orzecznictwo
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (dalej także: „Trybunał”).
Kluczowe znaczenie przypisać należy wyrokowi Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka Pierwszej Izby z 10 listopada 2004 r. w sprawie Apicella przeciwko
Włochom, skarga nr 64890/01, w którym skład orzekający odniósł się do
zagadnienia obliczania słusznego zadośćuczynienia za szkodę niematerialną
spowodowaną przewlekłością postępowania. Wyjaśniając tę kwestię, skład ów
wskazał ogólne kryteria, jakimi kieruje się Trybunał przy obliczaniu kwoty słusznego
zadośćuczynienia zasądzanego skarżącym w sprawach, w których stwierdzono
przewlekłość postępowania cywilnego. Podniósł on w tym zakresie, że:
„Oszacowując zgodnie z zasadami sprawiedliwości szkodę moralną doznaną z
powodu długości trwania postępowania, Trybunał ocenia, że podstawę
do przeprowadzenia wyliczenia stanowi kwota wahająca się pomiędzy
I NSP 22/25
11
1000 a 1500 euro za każdy rok trwania postępowania (a nie za rok opóźnienia)”. I
dalej: „Wynik postępowania krajowego (fakt, czy skarżący przegrał, wygrał, czy
zawarł ugodę) nie ma znaczenia dla szkody moralnej doznanej z powodu długości
trwania postępowania”.
Na marginesie zwracam uwagę, że przedmiotowe kryteria znalazły
odzwierciedlenie w postanowieniach Sądu Najwyższego m.in. z: 6 stycznia 2006 r.,
III SPP 154/05; 3 listopada 2021 r., I NSP 173/21; 17 maja 2022 r., I NSP 116/22;
19 września 2023 r., I NSP 180/23 i I NSP 193/23; 23 kwietnia 2024 r., I NSP
56/24; 18 czerwca 2024 r., I NSP 160/24; 11 lipca 2024 r., I NSP 203/4). Widać
stąd, że standardy wynikające z Konwencji pozostają wyraźnie zakorzenione w
orzecznictwie sądów krajowych.
Mając na uwadze rozważania ujęte w przedmiotowym zdaniu odrębnym,
pragnę przypomnieć, że niniejszą sprawę zainicjowano wniesieniem odwołania od
decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 28 listopada
2016 r. do Sądu Okręgowego w Krakowie w dniu 30 stycznia 2017 r. (data
zarejestrowania sprawy w repertorium „U” Sądu Okręgowego) i następnie
rozpoznano wyrokiem z 12 lutego 2025 r. Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Stąd w
mojej ocenie, wobec treści art. 5 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., w
postanowieniu z 5 marca 2025 r. w sprawie I NSP 22/25 w pkt. 2 należało orzec
kwotę 4000 zł oraz wskazać, że kwota ta została zasądzona za okres od 30
stycznia 2017 r. do 12 lutego 2025 r., dając temu wyraz w odpowiedniej części
uzasadnienia.
M.L.
[a.ł]