I NSP 199/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Mirosław Sadowski (sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
w sprawie ze skargi Z. Z. i A.S.,
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie o sygn.
I ACa 1763/23,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 17 czerwca 2025 r.,
I. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie w sprawie o sygn. akt I ACa 1763/23 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
II. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie wyznaczenie terminu
posiedzenia apelacyjnego w sprawie I ACa 1763/23 nie później
niż w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi
Sądu Apelacyjnego w Krakowie odpisu niniejszego
postanowienia;
III. przyznaje Z. Z. i A. S. od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości po 2.000
(dwa tysiące) złotych za okres od 8 października 2020 r. do 17
czerwca 2025 r.;
IV. nakazuje Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie zwrócić
skarżącym Z. Z. i A. S. kwotę 400 (czterystu) złotych uiszczoną
tytułem opłaty od skargi;
I NSP 199/25
2
V. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie na rzecz skarżących Z. Z. i A. S. kwotę 240 (dwieście
czterdzieści) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem
Skarbowi Państwa – Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do dnia
zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu skargowym.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 7 maja 2025 r. Z. Z. i A. S. (dalej: „Skarżący”) złożyli skargę
na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w
Krakowie pod sygn. I ACa 1763/23. Skarżący wnieśli o:
1) stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie I
Wydział Cywilny w sprawie z powództwa Z. Z. oraz A. S. przeciw B. S.A. w W.,
sygn. akt I ACa 1763/23, nastąpiła przewlekłość postępowania;
2) wydanie Sądowi rozpoznającemu wskazaną sprawę zalecenia wyznaczenia
terminu rozprawy apelacyjnej;
3) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz każdego ze Skarżących
kwoty 2 000 zł;
4) zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie – na rzecz
Wnioskodawców kosztów tego postępowania, w tym kosztów zastępstwa
adwokackiego.
W uzasadnieniu Skarżący m. in. wskazali, że sprawa zawisła przed Sądem
Okręgowym w Krakowie dnia 8 października 2020 roku. Wyrokiem z dnia 10 lutego
2023 r. Sąd ten zasądził od strony pozwanej kwotę 74.018,66 zł oraz 20.920,23
CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 lutego 2022r. do dnia
zapłaty tytułem nienależnego świadczenia na skutek ustalenia nieważności umowy
kredytu hipotecznego nr […].
I NSP 199/25
3
W związku powyższym, B. S.A. w W. wniósł apelację, która została
zarejestrowana w dniu 11 maja 2023 r. Akta powyższej sprawy zostały przekazane
do Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 27 czerwca 2023 r. Strona powodowa w
ślad za doręczonym odpisem apelacji Pozwanego od wyroku Sądu I instancji,
złożyła odpowiedź na apelację, która wpłynęła w dniu 30 kwietnia 2024 r. Pomimo
upływu czterech lat od wpłynięcia pozwu, sprawa nie została dotychczas
rozpatrzona prawomocnie. Ponadto, pomimo upływu roku od złożenia odpowiedzi
na apelację strony pozwanej oraz przesłania dwóch wniosków ponaglających o
podjęcie przez Sąd dalszego prowadzenia sprawy, termin rozprawy apelacyjnej nie
został wyznaczony.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie pismem z dnia 15 maja 2025 r.
zgłosił swój udział w sprawie oraz przedstawił okoliczności prowadzonego
postępowania sądowego, którego dotyczy przedmiotowa skarga na przewlekłość,
wnosząc o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz.U. 2023, poz. 1725;
dalej – ustawa lub ustawa o skardze na przewlekłość), strona może wnieść skargę
o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie
jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i
prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze na
przewlekłość postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego, czy w sprawie
doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
I NSP 199/25
4
kończącego postępowanie w sprawie.
Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wyraźnie, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
Judykatura Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która
trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12
maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r.,
III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z
19 października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, z 22
stycznia 2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; z 28 września
2021 r., I NSP 145/21).
W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa
wpłynęła do I Wydziału Cywilnego Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 29
czerwca 2023 r. z apelacją strony pozwanej. Tego samego dnia wylosowany został
sędzia referent. W dniu 11 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zwrócił się o
udzielenie akt sprawy, które zostały przesłane 15 stycznia 2024 r. z zastrzeżeniem
zwrotu w terminie 14 dni. Akta zostały zwrócone 11 marca 2024 r., natomiast 13
marca 2024 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji. Po wpływie odpowiedzi na
apelację, w dniu 11 czerwca 2024 r. zarządzono złożenie akt w archiwum w
oczekiwaniu na termin rozprawy. W dniach 19 lipca 2024 r. i 14 stycznia 2025 r.
wpłynęły wnioski powodów o wyznaczenie terminu rozprawy. W odpowiedzi
Przewodnicząca Wydziału pismami z dni: 23 lipca 2024 r. i 23 stycznia 2025 r.
poinformowała o rozpoznawaniu spraw wg kolejności wpływu.
Odnosząc powyższe do zarzutów Skarżących dot. przewlekłości
postępowania, podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia czy w sprawie doszło do
przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i
prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu przeprowadzenia i
zakończenia sprawy, uwzględniając jej charakter, stopień faktycznej i prawnej
zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej
zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła
przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie
I NSP 199/25
5
jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć Skarżących, a jest
wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania
działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie
określonych procedur.
Powyższe ustalenia przesądzają o zasadności skargi i skutkują przyjęciem,
że w zaskarżonym postępowaniu zaszła przewlekłość procedowania.
Postępowanie apelacyjne trwa ponad 23 miesiące (od 29 czerwca 2023 r.
do chwili obecnej).
Uwypuklenia wymaga również, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego
wskazuje się, że znaczny wpływ spraw i obciążenie sędziów pracą pozostają bez
wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono
skargę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06).
Obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej co najwyżej prowadzić
mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest
wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie
spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy
jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP
10/06; postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22).
Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania na
żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający
sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie,
chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w
zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy. W okolicznościach badanej sprawy, Sąd
Najwyższy za zasadne uznał zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie
wyznaczenie terminu posiedzenia apelacyjnego w sprawie nie później niż w
terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego odpisu
niniejszego postanowienia, mając na uwadze, że sprawa nie należy do szczególnie
skomplikowanych.
Uwzględniając skargę, wobec sformułowania przez Skarżących stosownego
żądania, Sąd Najwyższy miał obowiązek przyznać od Skarbu Państwa sumę
pieniężną, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość. Skoro
I NSP 199/25
6
postępowanie sądowe w niniejszej sprawie rozpoczęło się w październiku 2020 r. i
trwa nadal, Sąd Najwyższy przyznał Skarżącym sumę pieniężną w wysokości po
2.000,00 zł za okres od 8 października 2020 r. do 17 czerwca 2025 r.
Ponadto nakazano Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie zwrócić Skarżącym
kwotę 400 złotych uiszczoną tytułem opłaty od skargi oraz przyznano od Skarbu
Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz Skarżących kwotę 240 złotych
wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego
za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem
Skarbowi Państwa – Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do dnia zapłaty tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia.
Elżbieta Karska Oktawian Nawrot Mirosław Sadowski
[r.g.]
