I NSP 190/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Księżak
Dnia 12 maja 2026 r.
w sprawie ze skargi M.S. i G.S.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie o sygn.
I ACa 1955/22,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 12 maja 2026 r.,
wniosku o wyłączenie SSN […] od rozpoznania skargi w sprawie
I NSP 190/25
oddala wniosek.
UZASADNIENIE
Pismem oznaczonym datą 25 listopada 2025 r., które wpłynęło do Sądu
Najwyższego 1 grudnia 2025 r. M.S. i G.S. (dalej: Wnioskodawcy) zastępowani
przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli wniosek o wyłączenie SSN […] z
rozpoznania skargi zarejestrowanej pod sygnaturą I NSP 190/25 dotyczącej
przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie
pod sygnaturą I ACa 1955/22 z uwagi na pogląd sędziego wyrażony w
postanowieniu o zawieszeniu postępowania z dnia 13 listopada 2025 r.,
a polegający na bezterminowym i nie dającym się przewidzieć czasowo
zawieszeniu postępowania ze skargi na przewlekłość (której celem jest
przeciwdziałanie przewlekłości) do czasu przeprowadzenia zmian legislacyjnych
I NSP 190/25
2
usuwających wady procesowe określone w wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r.
(C 718-21 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r. Wałęsa
przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Zdaniem Wnioskodawców, sposób procedowania sędziego w niniejszej
sprawie wyłącza rozpoznanie skargi na przewlekłość postępowania, w dającym się
przewidzieć terminie, jak również zaprzecza prawu strony do rozpoznania sprawy
w rozsądnym terminie, jak też prawu do sądu w ogóle. W oczywisty sposób
wypełnia to dyspozycję art. 49 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego, który mówi
o braku bezstronności sędziego, w tym wypadku bezstronności rozumianej szerzej
jako rozpoznanie sprawy w ramach konstytucyjnych gwarancji prawa do Sądu.
Postępowanie w przedmiocie skargi na przewlekłość samo prowadzić
ma do nadzoru oraz organizacji sadownictwa i unikać przewlekłości, natomiast
w niniejszym przypadku prowadzi do jeszcze większej przewlekłości postępowania
przed Sądem Najwyższym. Pomimo złożenia skargi w kwietniu 2025 r., skarga
do dnia złożenia wniosku nie została rozpoznana, pomimo jednobrzmiącej regulacji
ustawowej (art. 11 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawą strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki), nakazującej rozpoznanie skargi na przewlekłość
w terminie 2 miesięcy. Co więcej, została zawieszona na kolejny nieokreślony
termin.
SSN […] złożył wyjaśnienia, w których wskazał, że nie jest ani nie był
pełnomocnikiem żadnej ze stron postępowania, nie zna stron postępowania
głównego ani incydentalnego, ani ich pełnomocników. Nie wykonywał zastępstwa
procesowego w sprawie, ani nie doradzał w sprawie. Nie utrzymuje stosunków
ze stronami ani ich pełnomocnikami, które mogłyby wzbudzać jakiekolwiek
uzasadnione wątpliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 49 § 1 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego
żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby
I NSP 190/25
3
wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zaznacza się, że „instytucja wyłączenia
sędziego, trwale związana z zasadą bezstronności i stanowiąca jeden z istotnych
elementów niezawisłości, spełnia w procesie sądowym bardzo ważne funkcje;
z jednej strony zapewnia obiektywizm orzekania oraz utwierdza społeczne
zaufanie do sądu, z drugiej natomiast zwalnia sędziego od rozwiązywania trudnych
konfliktów sumienia” (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.03.2007 r.,
II CZ 13/07).
Wykładnia art. 49 § 1 k.p.c. daje podstawy do sformułowania dwóch
przesłanek mających wpływ na uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.
Po pierwsze, jest to obiektywna, a więc weryfikowalna, wątpliwość co do jego
bezstronności występująca w okolicznościach konkretnej sprawy (postanowienie
Sądu Najwyższego z 16.01.2025 r., I ZO 188/24). Po drugie, wątpliwość ta powinna
mieć charakter uzasadniony (postanowienie Sądu Najwyższego z 16.12.2019 r.,
II CO 208/19). Podkreślić należy, że nie jest wystarczające subiektywne
przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego, lecz niezbędne jest
oparcie się na obiektywnych, racjonalnych i dających się zweryfikować
okolicznościach przemawiających za wyłączeniem sędziego od rozpoznania
sprawy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia tych
przesłanek (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12.10.2020 r., III CO 49/20).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy stwierdzić
należy, że nie występują obiektywne i uzasadnione wątpliwości, które podważałyby
bezstronność SSN […] w rozpoznaniu sprawy oznaczonej sygnaturą akt I NSP
190/25. Wywiedziony wniosek ma charakter abstrakcyjny i jako taki nie może
zatem odnieść zamierzonego skutku. Wnioskodawcy wyjaśniając swoje
stanowisko, nie odnieśli się w żaden sposób ani do przedmiotu sprawy,
ani do występujących w niej podmiotów. Natomiast okoliczności przywołane
we wniosku, tj. zawieszenie postępowania a nawet jego ewentualna przewlekłość
nie mogą stanowić podstawy wyłączenia.
Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
[a.ł]
I NSP 190/25
4
Paweł Księżak
