I NSP 188/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bosek
Dnia 21 lipca 2026 r.
w sprawie W. U. i J. U.
w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt III Ka 328/21,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 17 lutego
2021 r., sygn. akt II K 840/17,
na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 21 lipca 2026 r.,
na skutek skargi W. U. i J. U. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w
Rzeszowie w sprawie o sygn. II K 840/17, przed Sądem Okręgowym w Rzeszowie
w sprawie o sygn. III Ka 328/21 oraz przed Sądem Apelacyjnym w Rzeszowie w
sprawie o sygn. II AKo 80/23 i w sprawie o sygn. II AKo 157/24,
na podstawie art. 4 ust. 1a i 1b oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia
17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do
rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w związku z
art. 35 § 1 k.p.k., stwierdza swoją niewłaściwość i sprawę zgodnie
z właściwością przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie.
[kf]
UZASADNIENIE
I NSP 188/26
2
Pismem z 13 kwietnia 2026 r. W. U. i J. U., reprezentowani przez
profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie
skargę na przewlekłość postępowania w sprawie II Ko 157/24.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skargę należało przekazać do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu
w Rzeszowie.
Zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), „[j]eżeli skarga dotyczy
przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym i sądem okręgowym –
właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny”. Sąd Apelacyjny jest
właściwy do rozpoznania również skargi na przewlekłość postępowania
przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym (art. 4 ust. 1b ustawy o skardze
na przewlekłość).
Przepisy wyznaczające właściwość rzeczową Sądu Najwyższego
do rozpatrywania skarg na przewlekłość postępowania jako normy o charakterze
kompetencyjnym, powinny być interpretowane ściśle i literalnie
(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2019 r., I NSP 175/19;
z 24 października 2024 r., I NSP 333/24; z 15 kwietnia 2025 r., I NSP 6/25;
z 30 lipca 2025 r., I NSP 146/25; z 31 marca 2026 r., I NSP 347/24 ; z 23 kwietnia
2026 r., I NSP 162/26; z 7 lipca 2026 r., I NSP 330/26).
Jak wynika z treści uzasadnienia skargi, skarżący wnoszą o „zbadanie akt
dotyczących całego postępowania, także na etapie I i II instancji oraz uprzedniego
postępowania wznowieniowego”. Skarżący przedstawili przebieg postępowania
od 2017 roku, tj. od wniesienia aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w Rzeszowie.
Wskazali, że „postępowanie zasadnicze trwało prawie 6 lat, pomimo że jest
to sprawa o relatywnie prostym charakterze”. Podnieśli, że [w]ymiar sprawiedliwości
powinien być tak skonstruowany, aby proces trwał możliwie szybko (…). Okres 6 lat,
I NSP 188/26
3
w ocenie skazanych, z pewnością nie jest takim okresem”. Dalej przedstawili
okoliczności związane z postępowaniami o wznowienie postępowania.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z 23 kwietnia 2026 r. wznowił
postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego
w Rzeszowie z 26 kwietnia 2023 r., uchylił ten wyrok i umorzył postępowanie karne
wobec W. U. i J. U.
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjmuje się,
że rozpatrując skargę na przewlekłość, należy wziąć pod uwagę całość
postępowania w sprawie (zob. wyrok ETPC: z 7 lipca 2015 r., Rutkowski i inni
przeciwko Polsce, skarga nr 72287/10z 6 czerwca 2024 r., skarga
nr 45960/21,Terczyński i inni przeciwko Polsce; z 6 czerwca 2024 r., Pluciński i inni
przeciwko Polsce, skarga nr 56092/22; z 11 kwietnia 2024 r., Stań i inni przeciwko
Polsce, skarga nr 56287/22; z 11 kwietnia 2024 r., Paradowski i inni przeciwko
Polsce, skarga nr 18706/22; z 11 kwietnia 2024 r., Paliccy i inni przeciwko Polsce,
skarga nr 32837/20). Konstrukcja prawna właściwości sądu do rozpoznania skargi
na przewlekłość przyjęta w ustawie o skardze na przewlekłość, wskazuje, że jeżeli
przewlekłość dotyczy postępowania przed sądem rejonowym i okręgowym oraz
sądem okręgowym i apelacyjnym, sądem właściwym do rozpoznania skargi jest
sąd apelacyjny (zob. przepis szczególny art. 4 ust. 1 a i 1b ustawy o skardze
na przewlekłość).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[kf]
[a.ł]
