I NSP 184/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 lipca 2026 r.
SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie ze skargi E.T.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Warszawie o sygn. IV C 1441/13,
Sądem Apelacyjnym w Warszawie o sygn. V ACa 789/21 oraz Sądem Najwyższym
o sygn. I CSK 3093/24,
z udziałem Skarbu Państwa - Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 8 lipca 2026 r.,
1. odrzuca skargę w zakresie w jakim dotyczy postępowania
przed Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie sygn. akt
IV C 1441/13 i postępowania przed Sądem Apelacyjnym
w Warszawie w sprawie sygn. akt V ACa 789/21;
2. oddala skargę w zakresie w jakim dotyczy postępowania przed
Sądem Najwyższym w sprawie sygn. akt I CSK 3093/24.
Tomasz Demendecki Aleksander Stępkowski Grzegorz Żmij
UZASADNIENIE
E.T. (dalej: „skarżąca”) zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika
złożyła skargę na przewlekłość w postępowaniu z powództwa skarżącej przeciwko
I NSP 184/26
2
Skarbowi Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad prowadzonej
przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygnaturą akt IV C 1441/13 , a dalej
Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt V ACa 789/21 oraz przed
Sądem Najwyższym pod sygnaturą akt I CSK 3093/24.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, który przystąpił do sprawy, wniósł
o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę
o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie
jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności
faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
2. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
skargę wnosi się w toku postępowania w sprawie. Z tego względu, w zakończonych
już postępowaniach, które toczyły się przed Sądem Okręgowym w Warszawie
pod sygnaturą akt IV C 1441/13, a później przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie
pod sygnaturą akt V ACa 789/21, skarżącemu nie przysługiwało prawo do złożenia
skargi, tym bardziej, że przewlekłość w postępowaniu przed Sądem Okręgowym
stwierdził już Sąd Apelacyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2021 r.
sygn. akt V S 141/21. Z tego względu w punkcie pierwszym Sąd Najwyższy,
nie zajmując żadnego merytorycznego stanowiska, odnotował brak drogi sądowej
odrzucając skargę w tym zakresie. Jedyne niezakończone postępowanie,
które objęto skargą na przewlekłość, i które wciąż jeszcze w chwili jej złożenia
toczyło się pod sygnaturą akt I CSK 3093/24, to postępowanie
I NSP 184/26
3
przed Sądem Najwyższym i tylko ono poddaje się badaniu pod kątem naruszenia
prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
3. W art. 6 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość określono, że skarga
powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego
oraz powinna zawierać: żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania
w sprawie, której skarga dotyczy, a także przytoczenie okoliczności
uzasadniających żądanie (odpowiednio art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o skardze
na przewlekłość). Elementy te stanowią obligatoryjny składnik pisma jakim jest
przedmiotowa skarga i braki w tym zakresie nie podlegają konwalidacji w drodze
wezwania do ich uzupełnienia, lecz stanowią podstawę odrzucenia skargi
(art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość).
4. Przedmiotowa skarga, zawiera żądanie stwierdzenia przewlekłości
postępowania w sprawie, której dotyczy i przytacza okoliczność uzasadniającą
żądanie skargi. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zasadnie podniósł,
że okoliczności te potraktowano w skardze niezwykle lakonicznie, ograniczając się
do stwierdzenia, że „od daty zaskarżenia wydanego w II instancji orzeczenia skargą
kasacyjną minęły już dwa lata”. Niezależnie jednak od niewątpliwej lakoniczności
sformułowań skargi, wskazane tam okoliczności są wystarczające by dokonać
oceny jej zasadności. Tym samym nie ma podstaw do odrzucenia skargi w oparciu
o art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość.
5. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu odwoławczego polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05,
OSNP 2005, Nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06, OSNP 2007, Nr 7-8,
poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007, Nr 7-8, poz. 121; 18 maja
2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;
21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 27 marca 2019 r.,
I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym
przypadku, gdy w sądzie drugiej instancji przekroczony został okres 12 miesięcy,
w czasie których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje
I NSP 184/26
4
przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku
rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności,
a zatem wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok
postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się
w każdej sprawie w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych
okoliczności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2026 r.,
I NSP 575/25). W obecnej sytuacji natomiast sytuacja jest o tyle specyficzna,
że skarżąca dysponuje już prawomocnym wyrokiem kończącym sprawę,
zaś zaskarżenie go nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia do Sądu Najwyższego
wykracza poza, gwarantowany przez art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, standard
dwuinstancyjności postępowania. Skarżąca też nie występowała w żaden sposób
o przyspieszenie procedowania przez Sąd Najwyższy i dopiero po wyznaczeniu
terminu posiedzenia, na którym został rozpoznany wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, złożono skargę na dzień przed wyznaczonym
posiedzeniem. Chociaż więc niniejsza skarga na przewlekłość postępowania
formalnie jest dopuszczalna, to nie da się jej przypisać możliwości realizacji
jej głównej funkcji, polegającej na przyśpieszeniu rozpoznania sprawy. Jedynym
celem niniejszej skargi jest – bazujące na orzeczniczym asocjowaniu przewlekłości
postępowania z rocznym terminem oczekiwania na wyznaczenie posiedzenia
rozpoznawczego – uzyskanie przez skarżącą określonej sumy pieniężnej,
o której zasądzenie wniesiono. Biorąc zatem pod uwagę nadzwyczajny charakter
postępowania przed Sądem Najwyższym w odniesieniu do sprawy zakończonej
prawomocnym wyrokiem oraz niemożność realizacji przez skargę zasadniczego
jej celu, skargę należało oddalić.
6. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.
Tomasz Demendecki Aleksander Stępkowski Grzegorz Żmij
[K.O.]
[a.ł]
I NSP 184/26
5
