I NSP 182/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie ze skargi A. S.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
VIII AKa 104/24,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 13 listopada 2025 r.,
1. oddala skargę;
2. zwalnia A. S. od obowiązku wniesienia opłaty stałej od skargi
oraz wydatków postępowania przed Sądem Najwyższym,
obciążając nimi Skarb Państwa.
Elżbieta Karska Marek Dobrowolski Paweł Wojciechowsk
shi
I NSP 182/24
2
UZASADNIENIE
A. S. (dalej: „skarżący”) pismem z 6 czerwca 2024 r. (data prezentaty Sądu
Najwyższego), wniósł osobiście skargę na przewlekłość postępowania w sprawie
toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygn. VIII AKa 104/24.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 10 sierpnia 2022 r. został
wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt VIII K 219/21) wyrok łączny
w sprawie skarżącego, który został następnie zaskarżony apelacją. Zdaniem
skarżącego do dnia wniesienia skargi nie poinformowano go o żadnym terminie
rozprawy.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu Apelacyjnego w Warszawie o uzupełnienie
braków formalnych, skarżący pismem z 3 czerwca 2024 r. (data prezentaty Sądu
Apelacyjnego w Warszawie) wniósł o umorzenie opłaty stałej od skargi, gdyż
nie posiada żadnego majątku, środków pieniężnych, ani nie jest zatrudniony
w Zakładzie Karnym w którym aktualnie przebywa.
Pomimo wezwania, Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie przedstawił
stanowiska w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania
strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne
dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej,
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). W świetle art. 2
ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość ocenie podlega w szczególności
terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, należy:
uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili
I NSP 182/24
3
rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości sprawy,
znaczenie rozstrzygnięcia dla skarżącego, zachowanie się stron, w szczególności
strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie sprecyzowano,
jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną
zwłokę. W judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania
apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej
instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa
co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja
2005 r., III SPP 96/05; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r.,
III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;
19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia
2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; 28 września 2021 r.,
I NSP 145/21).
Należy jednak zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie
przyjęty standard orzeczniczy, który może, choć wcale nie musi, znaleźć
zastosowania w określonej sprawie. Sąd Najwyższy zwracał już kilkakrotnie uwagę,
że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza
automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia
konieczne jest zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Według
zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w konkretnym
przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy brać pod
uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i prawidłowość
czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,
I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;
28 września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia dokonanie oceny
przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny, obligując tym samym
do oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,
I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;
28 września 2021 r., I NSP 145/21).
I NSP 182/24
4
Powyższe oznacza, że przewlekłości postępowania nie ocenia się w sposób
mechaniczny, lecz przy uwzględnieniu indywidualnego charakteru każdej sprawy
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja
2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r.,
I NSP 145/21).
W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze powołane
przepisy i orzecznictwo, Sąd Najwyższy w składzie orzekającym stwierdza,
że całościowa ocena analizowanego postępowania toczącego się przed Sądem
Apelacyjnym w Warszawie nie pozwala przyjąć, że jest ono prowadzone przewlekle.
Sprawa skarżącego została wpisana do repertorium Sądu Okręgowego
w Warszawie w dniu 12 października 2021 r. Dnia 10 sierpnia 2022 r. zapadł wyrok
w I instancji (sygn. akt VIII K 219/21). Akta sprawy wraz z apelacją obrońcy
skarżącego wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 27 września
2022 r. [k. 177]. Tego samego dnia Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie
o wpisaniu sprawy do repertorium II AKa 433/22 i skierował sprawę do losowania
celem wyłonienia sędziego referenta, którego wylosowano następnego dnia.
W dniu 26 października 2022 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu
rozprawy na dzień 2 grudnia 2022 r. Dnia 1 grudnia 2022 r. Przewodniczący
Wydziału II wydał jednak zarządzenie o zdjęciu z wokandy sprawy skarżącego
z powodu przebywania sędziego sprawozdawcy na zwolnieniu lekarskim.
Następnie dnia 13 grudnia 2022 r. wydano kolejne zarządzenie o wyznaczeniu
terminu rozprawy na dzień 30 stycznia 2023 r., przy czym w dnu 24 stycznia 2023 r.
sprawa została ponownie zdjęta z wokandy z tego samego powodu co wcześniej,
tj. choroby sędziego sprawozdawcy. W dniu 27 września 2023 r. akta sprawy
zostały wypożyczone do Sądu Okręgowego w Warszawie, natomiast
5 października 2023 r. udzielono odpowiedzi na wniosek skarżącego z 26 września
2023 r. o stanie sprawy.
W związku z zarządzeniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie
nr 70/2023 r. z dnia 8 września 2023 r., dokonano w dniu 4 stycznia 2024 r.
ponownego wylosowania sędziego sprawozdawcy i w dniu 31 stycznia 2024 r.
wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 19 kwietnia 2024 r.
Jednakże dnia 9 kwietnia 2024 r. Przewodniczący Wydziału II wydał zarządzenie
I NSP 182/24
5
o zdjęciu z wokandy sprawy skarżącego z powodu wyłączenia się od orzekania
sędziego sprawozdawcy. Postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r. (II AKo 187/24)
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyłączył sędziego sprawozdawcę od orzekania
w sprawie skarżącego. Dnia 25 kwietnia 2024 r. wylosowano nowego sędziego
sprawozdawcę, a w dniu 7 maja 2024 r. resztę składu orzekającego [k. 219].
W dniu 9 maja 2024 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy
na dzień 10 lipca 2024 r. [k. 221]. Sąd Apelacyjny w Warszawie wydał
w wyznaczonym terminie wyrok utrzymujący zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego
w Warszawie.
W świetle powyższych ustaleń i przytoczonego wyżej, utrwalonego
orzecznictwa Sądu Najwyższego, a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka, które uznaje, że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa
dłużej niż trzy lata w jednej instancji (zob. np. wyrok ETPC z dnia 10 lipca 1984 r.
w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach
powyżej pięciu lat (zob. wyrok ETPC z dnia 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu
przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz
postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania
postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok ETPC z 8 grudnia 1983 r. w sprawie
Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77).
Sąd Najwyższy nie neguje, że czas trwania postępowania w sprawie może
nie być przez skarżącego postrzegany jako zadowalający. Sprawa przed Sądem
l instancji trwała niespełna rok (10 miesięcy), a przed Sądem Apelacyjnym
w Warszawie nieco ponad półtora roku (rok i 7 miesięcy - do daty wniesienia skargi
na przewlekłość). Łącznie nie upłynął zatem okres 3 lat oczekiwania na uzyskanie
prawomocnego rozstrzygnięcia, to jednak w ocenie Sądu Najwyższego
w postępowaniu apelacyjnym zostały podjęte czynności zmierzające do wydania
prawomocnego rozstrzygnięcia. Zauważyć też należy, że w sprawie wywołanej
skargą na przewlekłość sąd rozpoznający skargę nie jest uprawniony
do merytorycznej oceny poprawności podejmowanych decyzji, jeżeli ocena
ta musiałaby przesądzić o sposobie rozstrzygnięcia sprawy objętej skargą
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 listopada 2020 r., I NSP 166/20
I NSP 182/24
6
i powołane tam orzecznictwo; także: postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca
2020, I NSP 183/22).
W tych okolicznościach nie można zatem stwierdzić, że zachodzą podstawy
do stwierdzenia, że została spełniona, powoływana w orzecznictwie przesłanka
wielomiesięcznej bezczynności Sądu Apelacyjnego w Warszawie, polegającej
na niewyznaczaniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy.
W tym stanie sprawy, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy
o skardze na przewlekłość oddalił skargę. Mając na uwadze powyższe Sąd
Najwyższy orzekł jak w sentencji (pkt 1).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) Sąd Najwyższy orzekł
na podstawie art. 616 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 623 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2
ustawy o skardze na przewlekłość.
Elżbieta Karska Marek Dobrowolski Paweł Wojciechowski
sh
[a.ł]
