I NSP 172/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie ze skargi J. K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn.
V ACa 1261/22
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 4 czerwca 2025 r.
1. odrzuca skargę;
2. umarza postępowanie wywołane wnioskiem o ustanowienie
pełnomocnika z urzędu;
3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Toruniu
na rzecz radcy prawnego K. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści)
zł powiększoną o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) zł
podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc
prawną udzieloną z urzędu J. K. w postępowaniu ze skargi na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku sygn. akt
V ACa 1261/22.
I NSP 172/25
2
UZASADNIENIE
W piśmie z dnia 31 marca 2025 r. J. K. wskazał na przewlekłość
postępowania apelacyjnego o sygn. V ACa 1261/22 oraz złożył wniosek
o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 3 akt I NSP 172/25).
15 kwietnia 2024 r. (data prezentaty Sądu Apelacyjnego w Gdańsku)
skarżący w wykonaniu zobowiązania Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 kwietnia
2025 r. załączył odpis skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki i zwrócił się z prośbą o
kierowanie wszelkich zobowiązań do ustanowionego pełnomocnika z urzędu
(k. 3 akt V Sk 4/25).
17 kwietnia 2025 r. (data prezentaty Sądu Apelacyjnego w Gdańsku)
pełnomocnik skarżącego, w wykonaniu zobowiązania Sądu Apelacyjnego
przedłożył odpis w/w skargi z 31 marca 2025 r. oraz złożył wniosek o zasądzenie
na swoją rzecz zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
w wysokości maksymalnej, które nie zostały uiszczone w całości ani w części.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.
614 ze zm., dalej: „ustawa o skardze”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do
rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające
do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to
konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
I NSP 172/25
3
Według art. 6 ust. 1-3 ustawy o skardze, każdorazowa skarga na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki musi spełniać
określone wymogi przewidziane dla pisma procesowego, w tym obligatoryjnie
winna zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której
skarga dotyczy, jak również przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.
Należy podkreślić, że jest to wymóg bezwzględny w świetle w/w ustawy. Ponadto,
skarga może zawierać żądanie wydania sądowi rozpoznającemu sprawę albo
prokuratorowi prowadzącemu lub nadzorującemu postępowania przygotowawcze
zlecenie podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz
zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej, co kwalifikowane jest jako wymóg
fakultatywny.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że skarga
podlega rozpoznaniu, o ile spełnia wymagania formalne przewidziane w art. 6 ust. 2
pkt 2 ustawy o skardze. Oznacza to, że skarżący w uzasadnieniu skargi musi
wskazać szczegółowo, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu
jego sprawy, tj. w sposób precyzyjny przedstawi konkretne działania bądź
zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do
zwłoki (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 września 2022 r., I NSP
290/22; z 19 stycznia 2022 r., I NSP 264/21; z 10 czerwca 2020 r., I NSP 49/20; z
21 lutego 2007 r., III SPP 5/07; z 7 czerwca 2005 r., III SPP 103/05).
Wskazanie powyższych okoliczności jest niezbędne dla merytorycznej oceny
skargi. Sąd musi wiedzieć, na jakim etapie postępowania doszło według strony do
przewlekłości, na czym ona polegała, tzn. jakie konkretnie czynności procesowe
zostały podjęte przez sąd wadliwie lub nie zostały podjęte w ogóle (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 lipca 2020 r., I NSP 93/20; z 1 marca 2022
r., I NSP 31/22, z 17 marca 2025 r. I NSP 81/25). Bez wskazania powyższych
okoliczności sąd nie jest w stanie dokonać oceny czynności sądu w oparciu o
kryteria wskazane w art. 2 ust. 2 ustawy o skardze (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 16 grudnia 2020 r., I NSP 162/20; z 19 stycznia 2022 r. I NSP
264/21). Nie ulega wątpliwości, że uszczegółowienie zarzutów powinno nastąpić w
odniesieniu do etapu postępowania, którego skarga bezpośrednio dotyczy i który
objęty jest zakresem właściwości Sądu Najwyższego.
I NSP 172/25
4
Wymóg powyższy nie został w niniejszej sprawie dochowany. Skarżący nie
przytoczył w swoim piśmie okoliczności uzasadniających żądanie stwierdzenia
przewlekłości postępowania. Nie zostały wymienione uchybienia ani wadliwości po
stronie Sądu Apelacyjnego, które spowodowały naruszenie prawa skarżącego do
rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Ich brak musi zatem zostać uznany za
niedochowanie wymogu określonego w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o skardze.
W konsekwencji stwierdzić należy, że Skarga złożona przez J. K. nie spełnia
wymogów przewidzianych w treści art. 6 ust. 2 ustawy o skardze. W związku z tym
zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o skardze sąd właściwy do jej rozpoznania odrzuca
taką skargę bez wzywania do uzupełnienia braków.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Najwyższy na podstawie art. 6
ust. 2 pkt 2 i art. 9 ust. 1 ustawy o skardze orzekł jak w pkt 1 sentencji
postanowienia.
Wobec odrzucenia skargi, postępowanie wywołane wnioskiem o
ustanowienie pełnomocnika z urzędu podlegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe.
Na marginesie zaznaczyć trzeba, że postanowieniem Sadu Okręgowego w Toruniu
z 28 kwietnia 2022 r. (k. 2759 akt o sygn. V ACa 1261/22) ustanowiono dla powoda
(J. K.) pełnomocnika z urzędu. Do pełnienia tej funkcji Dziekan Okręgowej Izby
Radców Prawnych wyznaczył r. pr. K. S. (k. 2795).
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie na jego rzecz
zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości
maksymalnej, wskazania wymaga, że zgodnie z § 4 ust 1 i 2 Rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. poz. 764 z późn. zm.)
opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-5, przy czym nie może
ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości
wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 600 % opłat określonych w
rozdziałach 2-5 następuje z uwzględnieniem:1) nakładu pracy radcy prawnego, w
szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy,
liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności
podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania
I NSP 172/25
5
sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3)
wkładu radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności
faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień
prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości
sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia
i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z
zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania
i obszerności.
W ocenie Sądu Najwyższego na gruncie niniejszego postępowania ze skargi
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez
nieuzasadnionej zwłoki, nie zaszła żadna z przesłanek uzasadniających przyznanie
pełnomocnikowi z urzędu od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej w wysokości przekraczającej opłatę minimalną.
W związku z tym o wynagrodzeniu pełnomocnika zastępującego skarżącego
z urzędu w postępowaniu ze skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w
Gdańsku w sprawie V ACa 1261/22, Sąd Najwyższy, na podstawie § 23 ust. 4 oraz
§ 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w
sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego
kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz.
U. poz. 764 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.
[r.g.]
