I NSP 157/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 maja 2026 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie ze skargi B. S.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, w sprawie o sygn.
VIII ACa […],
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych 26 maja 2026 r.
oddala skargę.
Elżbieta Karska Adam Redzik Janusz Niczyporuk
UZASADNIENIE
I.1. 18 marca 2026 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) B. S. (Skarżąca)
wniosła skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w której domagała się:
1. stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd
Apelacyjny w Warszawie pod sygn. VIII ACa […],
2. wydanie zaleceń Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie podjęcia odpowiednich
czynności prowadzących do rozpoznania sprawy, tj. wyznaczenia rozprawy i
wydanie orzeczenia nie później niż w terminie trzech miesięcy,
I NSP 157/26
2
3. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącej kwoty 20.000 zł i zwrotu
uiszczonej opłaty sądowej w kwocie 200 zł,
Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że w sprawie wystąpiła
przewlekłość, która nie znajduje żadnego uzasadnienia.
I.2. W odpowiedzi na skargę z 30 kwietnia 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego
w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
II.
II.1. 7 września 2020 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął pozew
Skarżącej przeciwko G. […] S.A. z siedzibą w W. (a po ogłoszeniu upadłości
spółki - przeciwko […]). Postępowanie w tej sprawie prowadzone było pod sygn.
XXIV C […], a następnie XXIV C […].
II.2. W toku postępowania przed sądem I instancji Skarżąca dwukrotnie wniosła
skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Postanowieniami z 29 marca 2023 r.,
sygn. V S […] oraz z 21 listopada 2024 r., VI S […] Sąd Apelacyjny w Warszawie
oddalił ww. skargi.
II.3. 28 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok częściowy
w sprawie XXIV C […]. 30 kwietnia 2025 r. do Sądu wpłynęła apelacja Pozwanego
od ww. wyroku w której Pozwany zawarł wniosek o przeprowadzenie rozprawy oraz
zwolnienie Pozwanego od kosztów sądowych.
II.4. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sadu Apelacyjnego w Warszawie
27 czerwca 2025 r. Tego samego dnia sprawa została wpisana do repertorium ACa.
30 czerwca 2026 r. sporządzono raport z losowego przydziału sprawy.
II.5. 16 lipca 2025 r. zarządzono m.in. przedstawienie akt sędziemu referentowi
celem rozważenia ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Na podstawie
zarządzenia z 20 sierpnia 2025 r. ustalono wysokość opłaty od apelacji, a wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych skierowano na posiedzenie niejawne celem
rozpoznania. Postanowieniem z 20 sierpnia 2025 r., VIII ACa […] Referendarz
I NSP 157/26
3
Sądowy w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie oddalił wniosek Powoda o zwolnienie
od kosztów sądowych.
II.6. W zarządzeniu z 23 września 2025 r. stwierdzono, że Pozwany uzupełnił
braki fiskalne w terminie. Jednocześnie zarządzono zawiadomienie Skarżącej
o składzie sądu wyznaczonym do rozpoznania sprawy i doręczenie jej odpisu
apelacji pozwanego wraz z właściwymi pouczeniami.
II.7. 16 października 2025 r. do sądu wpłynęła odpowiedź Skarżącej na apelację.
II.8. 18 marca 2026 r. Skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania
w sprawie VIII ACa […].
II.9. Na podstawie zarządzenia z 31 marca 2026 r. wyznaczono termin rozprawy,
który ustalono na 6 maja 2026 r. o czym zawiadomiono strony.
II.10. Na posiedzeniu 6 maja 2026 r. zamknięto rozprawę i ogłoszono wyrok
w sprawie VIII ACa […].
III.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023 poz. 1725, dalej: u.s.p.p.)
strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne
dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny
dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,
I NSP 157/26
4
niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter
sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
III.2. W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć
wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź
niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia
2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r.,
I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r.,
I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania apelacyjnego wskazuje się,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji
(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;
z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;
z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).
III.3. Standardy co do trwania postępowania sądowego określił w orzecznictwie
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Trybunał ten stwierdził, ze dla oceny
tego, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona bierze się pod uwagę
szczególne warunki sprawy, uwzględnienia się kryteria takie jak skomplikowanie
(stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów prowadzących sprawę
oraz znaczenia materii objętej skargą (zob. np. wyroki ETPCz: z 14 stycznia 2003 r.,
skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. M. A. Nowicki,
Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo do rzetelnego
procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo
Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r.,
I NSP 48/19; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21). W utrwalonym orzecznictwie
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznano przy tym, że sprawa jest
I NSP 157/26
5
prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji
(zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r.
w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach
powyżej pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego
2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe
w trakcie jednej z faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny
czas trwania postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy;
skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r.,
I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r., I NSP 35/23).
III.4. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie
27 czerwca 2025 r. Czynności nakierowane na zbadanie apelacji pod kątem
spełnienia wymogów formalnych i ich uzupełnienia zostały zakończone 23 września
2025 r., w tym czasie ustalono wysokość opłaty od apelacji i rozpoznano wniosek
Pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych (odpowiednio zarządzenie
i postanowienie z 20 sierpnia 2025 r.). 23 września 2025 r. stwierdzono natomiast,
że Pozwany uzupełnił braki fiskalne i nadano apelacji dalszy bieg, tj. doręczono
Skarżącej odpis apelacji. 16 października 2025 r. do sądu wpłynęła odpowiedź
na apelację Skarżącej. Na podstawie zarządzenia z 31 marca 2026 r. wyznaczono
termin rozprawy, który ustalono na 6 maja 2026 r. Tego dnia Sąd Apelacyjny wydał
wyrok w sprawie.
Mając na względzie terminy kolejnych czynności podejmowanych w sprawie
należy dojść do wniosku, że postępowanie apelacyjne nie było prowadzone
przewlekle. Postępowanie przed sądem II instancji toczyło się przez 10 miesięcy
(w obu instancjach zaś przez 5 lat i 7 miesięcy). Rozprawa apelacyjna została
wyznaczona po 9 miesiącach od dnia wpływu apelacji sądu i po 7 miesiącach
od stwierdzenia uzupełnienia braków fiskalnych przez Pozwanego i nadaniu
apelacji dalszego biegu. Czynności nakierowane na zbadanie apelacji pod kątem
spełnienia wymogów formalnych zostały przy tym podjęte w rozsądnym terminie, tj.
po 2 miesiącach od dnia wpływu apelacji do sądu. Okresy pomiędzy
poszczególnymi czynnościami podejmowanymi przez sąd nie były nadmiernie
I NSP 157/26
6
długie nawet przy uwzględnieniu, że sprawa należała do kategorii pilnych
(§ 2 pkt 5 lit. i) Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca
2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych). Sprawy należące
do takiej kategorii podlegają rozpoznaniu poza kolejnością ich wpływu do danego
referatu (§
79 ust. 2 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych),
jednak z uwzględnieniem konieczności wcześniejszego rozpoznania innych spraw
pilnych, które wpłynęły do sądu wcześniej.
III.5. W związku z powyższym, na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p.,
Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia
[a.ł]
Elżbieta Karska Adam Redzik Janusz Niczyporuk
