I NSP 156/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 czerwca 2026 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Tomasz Przesławski (sprawozdawca)
SSN Maria Szczepaniec
w sprawie ze skargi M. R.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Najwyższym w sprawie o sygn. I CSK 3126/25
przy udziale Skarbu Państwa – Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 11 czerwca 2026 r.,
oddala skargę.
Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Maria Szczepaniec
UZASADNIENIE
M. R. (dalej: „skarżąca”), działając przez pełnomocnika profesjonalnego,
pismem datowanym na 7 kwietnia 2026 r. wywiodła skargę na przewlekłość
postępowania przed Sądem Najwyższym, sygn. I CSK 3126/25, wnosząc o:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym w sprawie z
powództwa M. R. przeciwko S. w W. toczącej się pod sygn. akt I CSK
3126/25 nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Najwyższego na rzecz skarżącej
kwoty 20 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia skargi do
dnia zapłaty;
I NSP 156/26
2
3. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Najwyższego - kosztów tego
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg stosownych
przepisów.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że sprawa została przekazana
do Sądu Najwyższego w październiku 2025 r. Pod koniec listopada 2025 r.
pełnomocnik skarżącej otrzymał zawiadomienie o składzie rozpoznającym sprawę.
Podniesiono, że do chwili wniesienia skargi brak było jakiejkolwiek informacji
o dalszych czynnościach w sprawie. Jak podkreśliła skarżąca, oznacza to.
że od 6 miesięcy w sprawie nie toczą się jakiekolwiek czynności, co w ocenie
skarżącej świadczy o przewlekłości tego postępowania.
Pismem z 21 maja 2026 r. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zgłosił swój
udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga wniesiona w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratura
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,
poz. 1725 ze zm., dalej także jako: „u.s.p.p.”) nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa
do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W art. 2 ust. 2 u.s.p.p. wskazano elementy podlegające analizie na etapie
postępowania w przedmiocie przewlekłości. W świetle tego przepisu dokonując
oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia
do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została
wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości,
I NSP 156/26
3
znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień
oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość
postępowania.
Ustawodawca nie zdecydował się na określenie terminu, po upływie którego
następuje przewlekłość postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
przyjmuje się, że wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą
na niewyznaczaniu rozprawy bądź niepodejmowaniu czynności należy utożsamiać
z przewlekłością sądu (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia
2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r.,
I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r.,
I NSP 151/20).
Podkreślić należy, że ocena przewlekłości postępowania ma jednak
charakter indywidualny i uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja
2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r.,
I NSP 145/21). W toku postępowania o stwierdzenie przewlekłości postępowania
sąd oceniający sprawę analizuje nie tylko okres zaniechania jej rozpoznania,
lecz bierze pod uwagę wszystkie kryteria, o których stanowi art. 2 ust. 2 u.s.p.p.
W petitum skargi pełnomocnik profesjonalny skarżącej precyzyjnie określił,
że dopatruje się przewlekłości w postępowaniu przed Sądem Najwyższym
o sygn. I CSK 3126/25.
W przypadku wniesienia skargi na przewlekłość postępowania wszczętego
skargą kasacyjną, kognicja Sądu Najwyższego ograniczona jest wyłącznie
do oceny czy standard ochrony prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej
zwłoki został zachowany w postępowaniu toczącym się przed Sądem Najwyższym
(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., I NSP 402/24).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest bowiem stanowisko,
że postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym nie jest kontynuacją
wcześniejszych postępowań, lecz dotyczy nowej sprawy wszczętej
przez wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie cywilnej albo kasacji w sprawie karnej,
które to nadzwyczajne środki zaskarżenia przysługują od prawomocnych orzeczeń
sądu drugiej instancji (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 czerwca
I NSP 156/26
4
2021 r., III UZ 10/21; z 12 sierpnia 2020 r., I NSP 84/20; z 17 marca 2020 r.,
I NSP 9/20; z 9 lutego 2017 r., III SPP 70/16; z 18 marca 2015 r., I CZ 5/15;
z 20 stycznia 2015 r., V CZ 93/15; z 10 stycznia 2014 r., I CZ 105/13).
Zwrócić należy uwagę, że postępowanie w sprawie cywilnej wszczętej
skargą kasacyjną jest nowym postępowaniem w sprawie w rozumieniu art. 5
ust. 1 u.s.p.p., zaś zarzuty odnośnie do przebiegu tego postępowania wnoszone
w jego toku podlegają rozpoznaniu wyłącznie przez Sąd Najwyższy stosownie
do treści art. 4 ust. 2 u.s.p.p., zgodnie z którym, jeżeli skarga dotyczy przewlekłości
postępowania przed Sądem Najwyższym, właściwy do jej rozpoznania
jest Sąd Najwyższy (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 marca
2024 r., I NSP 238/23; z 14 sierpnia 2013 r., III SPP 152/13; uchwałę składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13).
Na potrzeby niniejszego postępowania dokonano analizy akt postępowania
toczącego przed Sądem Najwyższym pod sygnaturą I CSK 3126/25.
Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Cywilnej
z dnia 31 października 2025 r. sprawa o sygn. I CSK 3126/25 została przydzielona
SSN Monice Kobie. Prezes Sądu Najwyższego zarządził również o zawiadomieniu
o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy. Ponadto, w dniu 13 listopada
2025 r. w związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Sąd Najwyższy
Izba Cywilna zwrócił akta sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie,
który ponownie przedstawił skargę kasacyjną powódki w dniu 25 listopada 2025 r.
W związku z powyższym, zawiadomienie o składzie rozpoznającym sprawę zostało
wystosowane w dniu 26 listopada 2025 r. i doręczone pełnomocnikowi strony
powodowej w dniu 28 listopada 2025 r.
Ocena toczącego się przed Sądem Najwyższym postępowania nie daje
podstaw do stwierdzenia, że w sprawie nastąpiła przewlekłość, o której stanowi
art. 2 ust. 1 u.s.p.p. Nie można pominąć tego, że skargę na przewlekłość
postępowania złożono bowiem po ok. 6 miesiącach od wpływu akt
do Sądu Najwyższego. W tak ukształtowanych realiach sprawy skargę należy
uznać za przedwczesną.
Mając na uwadze powyżej podniesione okoliczności, Sąd Najwyższy
na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p., oddalił skargę.
I NSP 156/26
5
Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Maria Szczepaniec
MR
[a.ł]
