I NSP 149/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 czerwca 2026 r.
SSN Paweł Czubik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Leszek Bosek
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie ze skargi A. K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
VIII ACa 8875/25,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 23 czerwca 2026 r.,
oddala skargę.
D.Z.
Leszek Bosek Paweł Czubik Marek Dobrowolski
UZASADNIENIE
Pismem z … marca 2026 r. A. K. (dalej: „Skarżąca”), reprezentowana przez
profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na przewlekłość postępowania
prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII
ACa 8875/25, wnosząc o: 1) stwierdzenie, że w ww. postępowaniu nastąpiła
przewlekłość; 2) nakazanie Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie podjęcia czynności
celem rozpoznania sprawy toczącej się pod sygn. akt VIII ACa 8875/25, tj.
niezwłocznego wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej, 3) przyznanie od
Skarbu Państwa na rzecz Skarżącej kwoty 20 000 zł; 4) zasądzenie od Skarbu
Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz Skarżącej kosztów
I NSP 149/26
2
postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, w wysokości według
norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że … grudnia 2021 r.
do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął pozew A. K. i K. K. przeciwko P.
o zapłatę i ustalenie. W dniu 18 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy wydał wyrok w I
instancji.
Apelacja pozwanego … wpłynęła do Sądu 6 września 2024 r.
Od tego momentu Sąd nie wyznaczył terminu rozprawy apelacyjnej. Pismem
z … stycznia 2026 r. pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o przyspieszenie
czynności w sprawie. Pismem z 17 lutego 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie
poinformował pełnomocnika, że sprawa oczekuje dopiero na sprawdzenie braków
formalnych/fiskalnych apelacji. Doszło zatem do nieuzasadnionej bezczynności
Sądu.
W ocenie autora skargi, charakter sprawy oraz stopień jej faktycznej
i prawnej zawiłości nie uzasadniają bezczynności w zakresie wyznaczenia terminu
rozprawy apelacyjnej. Od dnia wpływu apelacji do Sądu niebawem miną dwa lata,
zaś termin rozprawy nie jest nawet znany. Fakt braku wyznaczenia terminu
rozprawy apelacyjnej w sposób jednoznaczny przemawia za przyjęciem,
że w prowadzonej sprawie doszło do przewlekłości postępowania.
W piśmie z … maja 2026 r., które wpłynęło z Sądu Apelacyjnego
w Warszawie, wniesiono o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725;
dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę
o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie
jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
I NSP 149/26
3
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych
przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie
albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania
przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego
w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się
łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania
skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także
charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania
(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).
O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd
nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one
nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy
(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).
Na znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego
z elementów zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę
w literaturze (S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość
postępowania sądowego Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza,
Toruń 2004, s. 353 i n.).
Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu
I NSP 149/26
4
rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia
Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06 oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował
Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06;
z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdza,
że nie doszło w niej do naruszenia prawa do sądu w aspekcie rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezspornym faktem jest, że akta sprawy
wraz z apelacją strony pozwanej wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie
19 sierpnia 2025 r. (k. 452 akt sądowych). W dniu … stycznia 2026 r.
do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika Skarżącej, stanowiące wniosek
o przyspieszenie podjęcia czynności w sprawie (k. 456 akt sądowych).
Sąd Apelacyjny udzielił odpowiedzi (k. 458-459 akt sądowych). W dniu 26 marca
2026 r. wydano zarządzenie po dokonaniu kontroli formalnej apelacji
i zawiadomiono strony o składzie Sądu rozpoznającym sprawę. Postanowieniem
z 31 marca 2026 r. ustalono wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji, w wyniku
czego wezwaniem z 2 kwietnia 2026 r. zobowiązano stronę pozwaną
do uzupełnienia opłaty od środka zaskarżenia (k. 468 akt sądowych).
Całokształt okoliczności sprawy przesądza o braku bezczynności
Sądu Apelacyjnego i skutkuje oddaleniem skargi wraz z wszystkimi jej wnioskami
szczegółowymi. Stwierdzić należy, że – wbrew sugestii autora skargi (s. 2) –
akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego 19 sierpnia 2025 r., a więc 7 miesięcy
przed złożeniem skargi na przewlekłość postępowania. W istocie przez 11 miesięcy
nie przekazano akt wraz z apelacją do Sądu Apelacyjnego, co jednak pozostaje
irrelewantne dla oceny zasadności skargi, skoro zarzucono w niej wyraźnie
przewlekłość Sądu Apelacyjnego.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że złożenie skargi spełniło
swój zasadniczy cel, tj. nadało sprawie w postępowaniu odwoławczym prawidłowy
bieg (wyrazem tego jest zwłaszcza ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia
postanowieniem z 31 marca 2026 r. i wezwanie pełnomocnika strony pozwanej
do
uzupełnienia braków fiskalnych środka zaskarżenia). Innymi słowy,
I NSP 149/26
5
na
tym
etapie skarga dotycząca przewlekłości Sądu Apelacyjnego
jest przedwczesna i dlatego podlegała ona oddaleniu.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia.
D.Z.
[a.ł]
Leszek Bosek Paweł Czubik Marek Dobrowolski
