I NSP 129/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 maja 2025 r.
SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie ze skargi M.Ś.
przy udziale Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu I ACa 1791/22 toczącym się przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 14 maja 2025 r.,
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie w sprawie o sygn. akt I ACa 1791/22 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
2. przyznaje skarżącej M.Ś. od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości 4 000
(cztery tysiące) zł za okres od 9 listopada 2022 r. do 18 grudnia
2024 r.;
3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na rzecz M.Ś. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
skargowym wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego postanowienia zobowiązanemu do dnia zapłaty;
4. zarządza zwrot na rzecz skarżącej M.Ś. kwoty 200 (dwieście)
złotych tytułem uiszczonej opłaty sądowej od skargi;
I NSP 129/25
2
5. w pozostałym zakresie skargę oddala.
Janusz Niczyporuk Maria Szczepaniec Grzegorz Pastuszko
M.L.
UZASADNIENIE
M.Ś. (dalej: „skarżąca”), reprezentowana przez r. pr. A.B., pismem z dnia
18 grudnia 2024 r. wniosła skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania
sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn.
akt I ACa 1791/22 toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie. Skarżąca
domagała się: (1) stwierdzenia, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem
Apelacyjnym w Krakowie pod sygn. akt I ACa 1791/22 nastąpiła przewlekłość
postępowania, (2) przyznania jej od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w
Krakowie kwoty 4 000 zł w związku ze stwierdzoną przewlekłością postępowania,
(3) zobowiązanie Sądu Apelacyjnego w Krakowie do wyznaczenia terminu
rozprawy w sprawie o sygn. akt I Ns 218/22 w terminie 14 dni od dnia zwrócenia akt
spraw, (4) zasądzenia od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie na
rzecz skarżącej kosztów postępowania skargowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania wskazano,
że przedmiotowa sprawa toczy się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie
na skutek apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 14 lipca 2022 r.
Odpis apelacji został doręczony skarżącej w grudniu 2022 r. Wskazano,
że od tego czasu Sąd Apelacyjny nie podjął żadnej czynności w sprawie
i nie wyznaczył terminu rozprawy. Wyjaśniono, że brak prawomocnego
zakończenia przedmiotowej sprawy powoduje problemy z załatwieniem wszelkich
urzędowych spraw związanych z małoletnimi dziećmi. Ponadto podniesiono,
że jeżeli przedmiotowa sprawa nie zostanie zakończona do sierpnia 2025 r.
skarżąca będzie zmuszona do zwrotu wraz z odsetkami świadczeń dotychczas
pobranych na małoletnich.
I NSP 129/25
3
Uczestnik postępowania w piśmie z 10 stycznia 2025 r. stanowiącym
odpowiedź na skargę wniósł o jej oddalenie, a w przypadku jej uznania o przyjęcie
niższej kwoty odszkodowania.
W uzasadnieniu wskazano, że wyłączną przyczyną dla której sprawa
nie została rozpoznana do czasu wniesienia skargi, niezależnie od podejmowanych
w tym czasie czynności, jest sytuacja kadrowa I Wydziału Cywilnego oraz liczba
spraw oczekujących. Wskazano, że Sąd Apelacyjny w Krakowie jest dotknięty
od kilku lat bardzo poważnymi brakami kadrowymi. W I Wydziale Cywilnym
dla sprawnego orzekania niezbędna jest liczba 22-23 sędziów. W okresie
procedowania w objętym skargą postępowaniu wydział składał się z 19 osób
(w tym Prezesa Sądu Apelacyjnego, Przewodniczącej Wydziału,
Zastępcy Przewodniczącej Wydziału i trojga wizytatorów ds. cywilnych,
którzy orzekają w zmniejszonym wymiarze - zgodnie z Regulaminem urzędowania
sądów powszechnych i wobec ogromnej liczby obowiązków pozaorzeczniczych).
Wyjaśniono, że przez dłuższy okres obsada wydziału wynosiła zaledwie 14 osób.
Podniesiono, że w roku 2020 z I Wydziału Cywilnego odeszły 3 osoby, co wywołało
konieczność podziału spraw z ich referatów pomiędzy pozostałych sędziów
i zwiększyło ich obciążenia wynikające ze zwykłego przydziału (podziałowi zwykle
ulega za każdym razem po kilkadziesiąt spraw). Uczestnik postępowania wskazał,
że obciążenie sędziów jest bardzo duże, a referaty przekraczają 400 spraw.
Wyjaśnił, że zważywszy na wagę problemów rozstrzyganych przed Sądem
Apelacyjnym, obszerność akt i stopień skomplikowania spraw, bardzo trudno jest
obciążać sędziów większą liczbą spraw w skali pojedynczych sesji czy w skali
miesiąca. Podniesiono, że skutki odejścia sędziów oraz przyjścia osób
nowopowołanych po znacznym okresie wakatów odczuwane są w I wydziale nadal
i będą się rozciągać na kolejne lata, co oznacza w praktyce, że każda sprawa
wpływająca do I wydziału naznaczona będzie przewlekłością. Wskazano,
że nie ma możliwości - zachowując kolejność wpływu - rozpoznania jej
przed upływem 2-2,5 roku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSP 129/25
4
Skarga, zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1725,
dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”, „u.s.p.”), strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Równocześnie stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.
dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych
przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie
albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania
przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego
w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd
nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one
nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy
(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy
należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie
Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że naruszeniem prawa strony do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki jest m.in. wielomiesięczna bezczynność sądu
polegająca na niewyznaczaniu rozprawy, trwająca co najmniej 12 miesięcy
(patrz postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;
16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 18 maja 2016 r.,
I NSP 129/25
5
III SPP 53/16; 14 marca 2007 r., III SPP 3/07; 22 stycznia 2019 r., I NSP 68/18;
22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 16 maja 2019 r., I NSP 28/19; 21 maja 2019 r.,
I NSP 21/19; 14 czerwca 2019 r., I NSP 37/19; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22;
7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22), jakkolwiek
w części orzeczeń wskazuje się, że także krótsza, np. ośmiomiesięczna
bezczynność sądu, naruszyć może prawo strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz postanowienia
Sądu Najwyższego z: 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; 17 grudnia 2013 r.,
III SPP 242/13; 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował Naczelny
Sąd Administracyjny (zob. postanowienia NSA z: 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06;
24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08; 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08; 24 lipca 2008 r.,
I OPP 23/08, oraz 21 kwietnia 2010 r., II OPP 10/10).
W powołanym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że znamiona
przewlekłości przypisuje się z reguły dopiero kilkunastomiesięcznej lub dłuższej
bezczynności sądu drugiej instancji w wyznaczeniu terminu rozprawy odwoławczej.
Kilkumiesięczny okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej
mieści się w pojęciu rozsądnego terminu, w którym sprawa może oczekiwać
na jej rozpoznanie. Jedynie wyjątkowo krótsze okresy bezczynności
mogą uzasadniać stwierdzenie przewlekłości postępowania (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 22 lipca 2014 r., III SPP 123/14).
Sąd Najwyższy podziela przytoczone wyżej poglądy i w zaistniałych
okolicznościach stwierdza, że doszło do naruszenia prawa skarżącej
do rozpoznania sprawy I ACa 1791/22 w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie bez nieuzasadnionej zwłoki. Przedmiotowa sprawa wpłynęła
do I Wydziału Cywilnego Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 9 listopada 2022 r.
z apelacją pozwanego. Tego samego dnia wylosowany został sędzia referent,
a 24 listopada 2022 r. asystent sędziego zarządził doręczenie odpisu apelacji
pełnomocnikowi powódki. W dniu 5 stycznia 2023 r. zarządzono złożenie akt
w archiwum w oczekiwaniu na termin rozprawy. Skarga na przewlekłość
postępowania została złożona dnia 18 grudnia 2024 r. W dniu 7 stycznia 2025 r.
Przewodnicząca Wydziału wyznaczyła termin rozprawy apelacyjnej na 6 lutego
I NSP 129/25
6
2025 r. Skarżąca czekała więc 2 lata i 3 miesiące na wyznaczenie terminu
rozprawy apelacyjnej.
Należy też stwierdzić, że wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego
w Krakowie przyczyny długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej,
odnoszące się do znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych,
nie uzasadniają zaistniałej zwłoki w rozpoznaniu spornego postępowania
apelacyjnego. Nie budzi wątpliwości, że przewlekłość postępowania jest kategorią
obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zagwarantowanie, by sprawy osób
podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki
(postanowienie Sądu Najwyższego z 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05).
Obowiązkiem Państwa jest zatem zapewnienie takiego sposobu funkcjonowania
wymiaru sprawiedliwości, aby rozstrzygnięcie sprawy nie trwało dłużej niż to jest
konieczne (postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;
21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21).
W postanowieniu z 21 kwietnia 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt
I NSP 20/21, Sąd Najwyższy trafnie podkreślił, że dla strony czy też uczestnika
postępowania nie ma znaczenia, gdzie tkwi źródło przewlekłości postępowania:
czy w zaniedbaniach i opieszałości sądu, przepracowaniu czy objętości referatu
sędziego, czy też w państwie, które nie przyjęło odpowiednich rozwiązań w celu
zapobieżenia systemowej przewlekłości postępowań. Zła organizacja wymiaru
sprawiedliwości, brak odpowiedniego budżetu czy też zbyt duża ilość spraw
przypadająca na jednego sędziego nie powinny obciążać uczestników
postępowania. Prawem strony każdego postępowania jest bowiem zgodnie z art. 6
Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, aby odbyło się ono w rozsądnym terminie
(zob. M. Mrowicki, Przewlekłość postępowania i jej systemowy charakter w Polsce.
Glosa do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lipca 2015 r.,
nr: 72287/10, 13927/11 i 46187/11, LEX/el. 2016, s. 7). Odpowiedzialność
za przewlekle prowadzone postępowania spoczywa na Państwie, nawet wówczas,
gdy nie sposób odpowiedzialności za taki stan rzeczy przypisać - jak ma to miejsce
w niniejszej sprawie - konkretnemu sędziemu kierującemu postępowaniem,
czy sędziemu pełniącemu obowiązki administracyjne w zakresie organizacji pracy
sądu lub wydziału. Przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie wynika bowiem
I NSP 129/25
7
z systemowej wadliwości organizacji funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Należy też stwierdzić, że wskazywane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego
w Krakowie przyczyny długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej,
odnoszące się do znacznego wpływu spraw oraz braków kadrowych,
choć wyjaśniają powody zwłoki to jednak jej nie usprawiedliwiają.
Orzekając o przyznaniu skarżącej od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
w Krakowie sumy pieniężnej w wysokości 4 000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił,
iż zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p., minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej wynosi 500 zł za każdy rok
dotychczasowego trwania postępowania, nie mniej jednak niż 2 000 zł.
Postępowanie apelacyjne toczy się ponad 2 lata. Przy określaniu należnej sumy
pieniężnej Sąd Najwyższy miał na uwadze szczególne znaczenie jakie ma sprawa
dla skarżącej, która swoją postawą nie przyczyniła się w sposób zawiniony
do wydłużenia czasu trwania postępowania. Bez wątpienia postępowanie w toku
którego rozstrzygana jest kwestia opieki nad małoletnimi dziećmi stron ma
szczególne znaczenie dla skarżącej. Brak prawomocnego rozstrzygnięcia
przedmiotowej sprawy powoduje, że skarżąca ma problemy z załatwieniem
wszelkich spraw urzędowych związanych z dziećmi. Nie może ubiegać się
o świadczenia społeczne przysługujące matce samotnie wychowującej dzieci
lub inne świadczenia wychowawcze. Powyższe powoduje, że skarżąca miała
znacząco ograniczone działania w zakresie zaspokajania potrzeb swoich
małoletnich dzieci.
Z uwagi na wydanie przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyroku dnia 28 lutego
2025 r. Sąd Najwyższy uznał za bezprzedmiotowe zobowiązanie
Sądu Apelacyjnego do wyznaczenia terminu rozprawy w terminie 14 dni od dnia
zwrócenia akt.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
i w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p. oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzeniu podlegała
kwota 240 zł tytułem stawki minimalnej opłaty za czynności radców prawnych.
I NSP 129/25
8
Sąd Najwyższy na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p. wydał rozstrzygnięcie, o zwrocie
opłaty sądowej od skargi.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Zdanie odrębne do pkt. 2 postanowienia złożył SSN Grzegorz Pastuszko.
Janusz Niczyporuk Maria Szczepaniec Grzegorz Pastuszko
Zdanie odrębne SSN Grzegorza Pastuszko
do pkt. 2 postanowienia Sądu Najwyższego
z 14 maja 2025 r.,
w sprawie I NSP 129/25
Niniejszym zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Sądu Najwyższego
z 14 maja 2025 r., sygn. I NSP 129/25 w zakresie pkt. 2, nie zgadzając się
z rozstrzygnięciem, a w ślad za nim z uzasadnieniem postanowienia w
przedmiotowej kwestii.
W kwestionowanym pkt. 2 postanowienia Sąd Najwyższy przyznał skarżącej
M.Ś. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie sumę pieniężną w
wysokości 4000 zł, za okres od 9 listopada 2022 r. do 18 grudnia 2024 r.
Jednocześnie w uzasadnieniu tegoż postanowienia Sąd Najwyższy wskazał,
że orzekając o przyznaniu skarżącej od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w
Krakowie sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust.
4 u.s.p. minimalna wysokość sumy pieniężnej, jaką należy zasądzić od Skarbu
Państwa na rzecz skarżącej, wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania
postepowania, nie mniej niż 2000 zł. Podkreślił także, iż w swoim rozstrzygnięciu
wziął pod uwagę szczególne znaczenie sprawy dla skarżącej oraz jej postawę w
toku postępowania, tj. fakt, że w żadnej mierze nie przyczyniła się ona w sposób
zawiniony do wydłużenia czasu trwania procesu.
I NSP 129/25
9
Odnosząc się do powyższego, w punkcie wyjścia zauważyć należy, że dla
oceny rozstrzygnięcia objętego niniejszym zdaniem odrębnym kluczowe znaczenie
ma art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa
strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym
lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez
nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej także: „u.s.p.p.”).
W świetle tego przepisu skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w
sprawie.
Tak ukształtowane uregulowanie częściowo może wydawać się niejasne.
Warto przypomnieć, że w przeszłości stało się ono źródłem interpretacyjnych
rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. U ich
podstaw legł dylemat, czy sąd oceniając naruszenie prawa strony do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki powinien badać tok całego postępowania
sądowego, czy też rozpatrując skargę strony w powyższym zakresie, może
ograniczyć ocenę naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, tylko do etapu postępowania, w którym strona złożyła
skargę. Na tle tego dylematu ukształtowały się dwie przeciwstawne linie
orzecznicze, które odwoływały się do dwóch różnych sposobów interpretacji
użytego w art. 5 ust. 1 u.s.p.p. sformułowania „w toku postępowania w sprawie”.
Według pierwszej z nich sformułowanie „w toku postępowania w sprawie”
oznaczało, że sąd właściwy do rozpoznania skargi jest uprawniony do badania
jedynie tego etapu postępowania, w toku którego wpłynęła skarga, nie jest zaś
uprawniony do kontroli wcześniejszych etapów postępowania sądowego, które
zostały zakończone w wyniku wydania merytorycznych orzeczeń kończących
postępowanie w danej instancji, chociażby nie były one jeszcze prawomocne.
Zgodnie z tym stanowiskiem wniesienie skargi na przewlekłość postępowania ma
służyć przyśpieszeniu czynności podejmowanych na danym etapie toczącego się
jeszcze postępowania w określonej sprawie, jej celem jest bowiem zlikwidowanie
opieszałości sądu, przed którym sprawa zawisła, przez wymuszenie należytej
sprawności i nadanie sprawie odpowiedniego biegu.
I NSP 129/25
10
Druga z linii orzeczniczych opierała się na założeniu, że zawarte w art. 5
ust. 1 u.s.p.p. sformułowanie „w toku postępowania” dotyczy całego postępowania
sądowego aż do jego prawomocnego zakończenia. Przyjęto więc w niej, że
zakończenie postępowania sądowego w danej instancji nieprawomocnym wyrokiem
nie wyklucza badania przewlekłości tego etapu postępowania.
Powyższe rozbieżności zostały usunięte Uchwałą siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13. W Uchwale tej Sąd
Najwyższy wskazał, że w postępowaniu ze skargi na naruszenie prawa strony do
rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ocenie
pod kątem przewlekłości podlegają zarzuty skarżącego odnoszące się do
przebiegu postępowania, od jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia,
niezależnie od tego, na jakim etapie tego postępowania skarga została wniesiona
(art. 5 ust. 1 u.s.p.p.).
Stanowisko to w pełni podzielam, podkreślając jednocześnie, że wpływ
na moją ocenę mają również postanowienia Europejskiej Konwencji o Ochronie
Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada
1950 r. (dalej: „Konwencja”) oraz ukształtowane na ich tle orzecznictwo
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (dalej także: „Trybunał”).
Kluczowe znaczenie przypisać należy wyrokowi Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka Pierwszej Izby z 10 listopada 2004 r. w sprawie Apicella przeciwko
Włochom, skarga nr 64890/01, w którym skład orzekający odniósł się do
zagadnienia obliczania słusznego zadośćuczynienia za szkodę niematerialną
spowodowaną przewlekłością postępowania. Wyjaśniając tę kwestię, skład ów
wskazał ogólne kryteria, jakimi kieruje się Trybunał przy obliczaniu kwoty słusznego
zadośćuczynienia zasądzanego skarżącym w sprawach, w których stwierdzono
przewlekłość postępowania cywilnego. Podniósł on w tym zakresie, że:
„Oszacowując zgodnie z zasadami sprawiedliwości szkodę moralną doznaną z
powodu długości trwania postępowania, Trybunał ocenia, że podstawę
do przeprowadzenia wyliczenia stanowi kwota wahająca się pomiędzy
1000 a 1500 euro za każdy rok trwania postępowania (a nie za rok opóźnienia)”. I
dalej: „Wynik postępowania krajowego (fakt, czy skarżący przegrał, wygrał, czy
I NSP 129/25
11
zawarł ugodę) nie ma znaczenia dla szkody moralnej doznanej z powodu długości
trwania postępowania”.
Na marginesie zwracam uwagę, że przedmiotowe kryteria znalazły
odzwierciedlenie w postanowieniach Sądu Najwyższego m.in. z: 6 stycznia 2006 r.,
III SPP 154/05; 3 listopada 2021 r., I NSP 173/21; 17 maja 2022 r., I NSP 116/22;
19 września 2023 r., I NSP 180/23 i I NSP 193/23; 23 kwietnia 2024 r., I NSP
56/24; 18 czerwca 2024 r., I NSP 160/24; 11 lipca 2024 r., I NSP 203/4). Widać
stąd, że standardy wynikające z Konwencji pozostają wyraźnie zakorzenione w
orzecznictwie sądów krajowych.
Mając na uwadze rozważania ujęte w przedmiotowym zdaniu odrębnym,
pragnę przypomnieć, że niniejszą sprawę zainicjowano wniesieniem
pozwu do Sądu Okręgowego w Krakowie w dniu 24 stycznia 2019 r. a Sąd
Apelacyjny w Krakowie rozpoznał prawomocnie sprawę wyrokiem z 28 lutego 2025
r. Stąd w mojej ocenie, wobec treści art. 5 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., w
postanowieniu z 14 maja 2025 r. w sprawie I NSP 129/25 w pkt. 2 należało orzec
kwotę 3500 zł oraz wskazać, że kwota ta została zasądzona za okres od 24
stycznia 2019 r. do 28 lutego 2025 r., dając temu wyraz w odpowiedniej części
uzasadnienia.
M.L.
[a.ł]