I NSP 128/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 kwietnia 2025 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Joanna Lemańska
SSN Aleksander Stępkowski (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi M.G.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
VI ACa 3714/23,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 29 kwietnia 2025 r.,
oddala skargę.
Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
Skargą, która wpłynęła do Sąd Apelacyjnego 12 grudnia 2024 r. (na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki M.G.
(dalej: „skarżąca”, „powódka”) zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika
wniosła o:
– stwierdzenie przewlekłości sprawy o ustalenie i zapłatę z powództwa
skarżącej przeciwko Bankowi S.A. z siedzibą w W. (dalej: „pozwany”)
rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, VI ACa 3714/23;
I NSP 128/25
2
– zlecenie sądowi prowadzącemu ww. postępowanie niezwłoczne podjęcie
czynności niezbędnych do nadania sprawie dalszego biegu, w szczególności
poprzez doręczenie odpisu apelacji i wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej;
– zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w
wysokości 20 000,00 zł, z tytułu naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki;
– zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa
procesowego zgodnie z normami przepisanymi.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., iż akta z apelacją zostały
przekazane do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 16 listopada 2023 r., a 8 grudnia
2023 r. skarżąca złożyła wniosek o zabezpieczenie roszczenia poprzez
unormowanie praw i obowiązków stron postępowania na czas trwania
postępowania polegające na zawieszeniu obowiązku płatności rat kapitałowo-
odsetkowych przez skarżącą. Wskazano również, że przez blisko 8 miesięcy
wniosek o zabezpieczenie złożony przez skarżącą pozostawał bez odpowiedzi.
Ponadto skarżąca stwierdziła, że od dnia wydania postanowienia (29 kwietnia 2024
r.) w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia do dnia doręczenia ww. postanowienia
pozwanemu, minęły ponad 3 miesiące. W ocenie skarżącej brak podjęcia przez sąd
czynności w sprawie, w tym przede wszystkim niewyznaczenie terminu rozprawy
narusza prawo powódki do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,
wskazując w uzasadnieniu m.in., jakie czynności zostały dotychczas podjęte
przez Sąd Apelacyjny w toku postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie.
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może
I NSP 128/25
3
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na
przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do
przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i
prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od
jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie
skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej
zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej
zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła
przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na
przewlekłość postępowania, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego
skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku
postępowania w sprawie.
2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,
OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III
SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13
I NSP 128/25
4
grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r., I
NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym
przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie
wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość
postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania
sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a zatem
wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania.
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie
w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
3. Z analizy akt sprawy wynika, że akta sprawy wpłynęły do Sądu
Apelacyjnego w Warszawie 17 listopada 2023 r. (k. 1236 akt dołączonych) i tego
dnia przeprowadzono w SLPS losowanie sędziego referenta (k. 1238 akt
dołączonych).
W dniu 20 listopada 2023 r. wpisano sprawę do repertorium ACa (k. 1239 akt
dołączonych), a następnie wysłano zawiadomienia do pełnomocników stron
o składzie wyznaczonym do rozpoznania apelacji (k. 1240-1241 akt dołączonych).
W dniu 12 grudnia 2023 r. do Sądu Apelacyjnego wpłynął wniosek powódki o
udzielenie zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego (k. 1242 akt dołączonych), a
12 marca 2024 r. wydano zarządzenie o doręczeniu odpisu wniosku
pełnomocnikowi pozwanego z zobowiązaniem do zajęcia stanowiska na piśmie
w terminie 7 dni (k. 1286 akt dołączonych).
W dniu 28 marca 2024 r. do Sądu Apelacyjnego wpłynęło pismo procesowe
pozwanego z ustosunkowaniem się do wniosku (k. 1289 akt dołączonych), a 29
kwietnia 2024 r. zostało wydane postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia (k.
1297 akt dołączonych), którego odpis doręczono pełnomocnikom stron 6 sierpnia
2024 r. (k. 1298-1299 akt dołączonych).
Powódka trzykrotnie wnosiła o podjęcie czynności poprzez wyznaczenie
terminu rozprawy, a Sąd Apelacyjny poinformował powódkę, że sprawy
są rozpoznawane według kolejności wpływu (k. 1234-1242 akt dołączonych).
Zarządzeniem z 18 grudnia 2024 r. m.in. dokonano kontroli złożonej apelacji
pod kątem wypełnienia wymogów formalnych, zwrócono się do Sądu Okręgowego
o nadesłanie potwierdzenia doręczenia odpisu wyroku wydanego na posiedzeniu
I NSP 128/25
5
niejawnym pełnomocnikowi pozwanego, wezwano pełnomocnika pozwanego do
wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia w zakresie zaskarżonego punktu
pierwszego wyroku w terminie tygodniowym pod rygorem sprawdzenia wartości
przedmiotu zaskarżenia z urzędu (k. 1243 akt dołączonych). Zarządzono także
doręczenie odpisu apelacji powódki pełnomocnikowi pozwanego (k. 1243 akt
dołączonych).
Wobec braku odpowiedzi pełnomocnika pozwanego na zarządzenie z 18
grudnia 2024 r., zarządzeniem z 23 stycznia 2025 r. akta skierowano do sędziego
referenta celem rozważenia sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia (k. 1252
akt dołączonych). W dniu 25 stycznia 2025 r. zostało wydane postanowienie w tym
przedmiocie (k. 1253 akt dołączonych). Tego samego dnia zarządzeniem ustalono
opłatę od apelacji i wezwano pełnomocnika pozwanego do uiszczenia brakującej
opłaty od apelacji (k. 1253 verso akt dołączonych).
W dniu 28 stycznia 2025 r. wpłynęła odpowiedź pozwanego na apelację
powódki (k. 1254 akt dołączonych), a 6 marca 2025 r. wpłynęło pismo
z uzupełnieniem braków fiskalnych apelacji pozwanego (k. 1261 akt dołączonych).
Zarządzeniem z 17 marca 2025 r. nakazano doręczenie odpisu apelacji
pozwanego pełnomocnikowi powódki (k. 1265 akt dołączonych). Następnie
wyznaczono termin rozprawy na dzień 7 maja 2025 r. (k. 1266 akt dołączonych).
Zarządzenie wykonano 18 marca 2025 r. – zawiadomiono pełnomocników
stron o terminie rozprawy (k. 1267-1268 akt dołączonych).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że Sąd Apelacyjny podjął
szereg czynności, w tym doręczeń.
4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania
znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale wymagają również
rozważenia wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania –
w tym również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności oraz
postępowanie skarżącego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że
przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje
żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich
następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy (zob. np. postanowienie
Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w
I NSP 128/25
6
niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny podejmował stosowne czynności, które zmierzały
do rozpoznania sprawy (przytoczone wyżej, choć część z nich nastąpiła dopiero po
wpływie skargi na przewlekłość postępowania).
Choć nie sposób wykluczyć, że niektóre czynności mogły zostać
przeprowadzone z większą sprawnością organizacyjną, w szczególności w zakresie
terminowości doręczenia stronom odpisu postanowienia z 29 kwietnia 2024 r. w
przedmiocie zabezpieczenia, to jednak całościowa analiza przebiegu postępowania
apelacyjnego nie daje podstaw do stwierdzenia jego przewlekłości. Sąd Apelacyjny
konsekwentnie podejmował niezbędne czynności w odpowiedzi na pisma stron
oraz w celu zapewnienia formalnej gotowości sprawy do rozpoznania. Działania
takie jak ustalenie opłaty od apelacji, wezwanie pełnomocnika pozwanego do
uiszczenia brakującej opłaty od apelacji, doręczenia pism procesowych czy
rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie – choć rozciągnięte w czasie – nie mogą
być całościowo uznane za przejaw wadliwego procedowania, którego rezultatem
jest zwłoka w rozpoznaniu sprawy.
Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy trudno uznać za
bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszającą prawo skarżącej do uzyskania
rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.
Ostatecznie Sąd Apelacyjny (już po wpływie skargi na przewlekłość
postępowania) wyznaczył także termin rozprawy na 7 maja 2025 r., co rokuje
jej rychłe zakończenie w tym roku.
5. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.
Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowski
[SOP]
[r.g.]
