I NO 46/24

I NO 46/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 stycznia 2026 r. SSN Aleksander Stępkowski w sprawie z odwołania M.H. od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 lipca 2024 r. nr […] o odmowie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2026 r., w przedmiocie wniosku o wyłączenie SSN L.B. od orzekania w sprawie I NO 46/24 wyłącza SSN L.B. od orzekania w sprawie I NO 46/24. UZASADNIENIE Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skarżącego SSR M.H. (dalej: „wnioskodawca”) w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I NO 46/24, przed Sądem Najwyższym, o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego L.B. od dalszego udziału w sprawie. Wnioskodawca, z powołaniem art. 49 § 1 k.p.c., wskazał, że składa wniosek w związku z otrzymaniem postanowienia Sądu Najwyższego z 4 listopada 2025 r. wydanego przez SSN L.B. o zawieszeniu postępowania w sprawie z odwołania od decyzji Ministra Sprawiedliwości z 19 lipca 2024 r. o odmowie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. W ocenie wnioskodawcy nie ma żadnych przesłanek faktycznych ani prawnych do zawieszenia postępowania, a powołane w postanowieniu Sądu I NO 46/24 2 Najwyższego z 4 listopada 2025 r. wyroki TSUE oraz ETPCz nie mają żadnego związku z osobą wnioskodawcy ani ze sprawą. W uzasadnieniu wniosku podkreślono również, że decyzja podjęta przez SSN L.B. faktycznie pozbawia wnioskodawcę zagwarantowanego w Konstytucji prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), albowiem uzależnia zajęcie się merytorycznie sprawą od zdarzeń przyszłych i niepewnych, w postaci dokonania bliżej niesprecyzowanych zmian legislacyjnych przez ustawodawcę. Zdaniem wnioskodawcy, SSN L.B. z powodów politycznych i całkowicie pozamerytorycznych, związanych z politycznymi dyskusjami o statusie tzw. „neosędziów” pozbawił wnioskodawcę prawa do sądowej kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości o odmowie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek należało uwzględnić. 1. Unormowanie art. 49 § 1 k.p.c. pozwala na wyłączenie sędziego ze względu na możliwość pojawienia się wątpliwości co do bezstronności sędziego względem sprawy, przy czym funkcja jego sprowadza się do zapewnienia stronom właściwej realizacji prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, czyli prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W tym sensie przepis ten, interpretowany systemowo, pozwala uwzględnić w procesie rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego również takie decyzje procesowe, które, choć formalnie mieszczą się w granicach kompetencji orzeczniczych, w swoich skutkach prowadzą do odmowy prawa do sądu. Dotyczy to w szczególności postanowień o zawieszeniu postępowania, które nie służą prawidłowemu rozpoznaniu sprawy, lecz skutkują trwałym wstrzymaniem jej biegu i pozbawieniem strony realnej możliwości uzyskania rozstrzygnięcia co do istoty. 2. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdza, że działania podejmowane w sprawie I NO 46/24 przez SSN L.B. wyraźnie naruszają gwarancje wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Od 22 sierpnia 2024 r., gdy przydzielono sprawę SSN L.B. jako sędziemu sprawozdawcy (k. 11) wyznaczył on I NO 46/24 3 w sprawie jedynie termin posiedzenia, na którym wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania „z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21)”. SSN L.B. nie podjął czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania sprawy dając jedynie wyraz swemu nieusatysfakcjonowaniu kształtem obowiązującego prawa polskiego w treści postanowienia z 4 listopada 2025 r. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że SSN L.B., w sposób uporczywy odmawia sprawowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach z repertorium NO. Dlatego wniosek skarżącego o wyłączenie SSN L.B. należało uznać za zasadny. Dalsze sprawowanie przezeń, w sprawie I NO 46/24, funkcji sędziego sprawozdawcy uniemożliwia bowiem merytoryczne jej rozpoznanie. 3. Rację ma wnioskodawca, wskazując, że poprzez swoje działania SSN L.B. powoduje, że decyzja polityka w osobie Ministra Sprawiedliwości w kwestii realizacji przysługującego sędziemu prawa do urlopu dla poratowania zdrowia staje się decyzją de facto prawomocną mimo przewidzianego ustawą prawa do zaskarżenia tej decyzji do sądu. Skarżący zasadnie zwraca uwagę, że taka sytuacja jest absolutnie niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym. 4. Na tym tle wskazać należy, ze w myśl § 80 ust. 5 pkt 2 Regulaminu Sądu Najwyższego, przy przydziale spraw pomija się sędziów, którzy nie mogą orzekać z uwagi na wystąpienie długotrwałej i uzasadnionej przeszkody. Pojęcie to nie może być ograniczane wyłącznie do przeszkód o charakterze zdrowotnym, lecz obejmuje również sytuacje, w których sędzia, kierując się określonym przekonaniem, trwale uchyla się od merytorycznego orzekania. Sytuacja zaistniała w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w związku z praktyką blokowania rozpoznawania spraw przydzielonych SSN L.B., poprzez uporczywe uzależnianie ich rozpoznania od bliżej nieokreślonej zmiany stanu prawnego, nawet jeśli jest przez sędziego w pewien sposób uzasadniana i traktowana przezeń za uzasadnioną, prowadzi do faktycznego paraliżu sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Znalazło to wyraz w szeregu działań formalnych podejmowanych I NO 46/24 4 przez Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, z których ostatnim było Zarządzenie nr 1/2026 z 8 stycznia 2026 r. Działania te maja jednak niezwykle ograniczona skuteczność ze względu na obowiązywanie formalnych gwarancji niezawisłości sędziego przeciwdziałających manipulacji składami orzekającymi. Powtarzające się wydawanie bezzasadnych postanowień o zawieszeniu postępowania o treści zbieżnej z postanowieniem z 4 listopada 2025 r., bez istnienia po temu rzeczywistej podstawy, przesadza o długotrwałości tego stanu. Jednocześnie wzgląd na konieczność zapewnienia podmiotom uprawnionym realizacji ich prawa do sądu, czyni obiektywnie koniecznym podejmowanie działań mających na celu przeciwdziałanie przydzielaniu spraw sędziom, którzy uporczywie uchylają się od merytorycznego rozpoznawania spraw im przydzielonych. W szczególności, sytuacja taka uzasadnia pomijanie tych sędziów przy przydziale spraw na podstawie § 80 ust. 5 pkt 2 Regulaminu Sądu Najwyższego. W konsekwencji należy uznać, że działania SSN L.B. polegające na zawieszaniu postępowania w sprawach mu przydzielonych ze względu na nieukontentowanie tego sędziego kształtem obowiązującego prawa, realizuje hipotezę unormowania § 80 ust. 5 pkt 2 Regulaminu Sądu Najwyższego, co z kolei winno skutkować pomijaniem SSN L.B. przy przydziale spraw w repertoriach, w których wydaje on postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu zmiany treści obowiązującego porządku prawnego. Jedynie w ten sposób obywatelom można zapewnić realizację prawa do sądu oraz zapobiec sytuacjom, w których formalne decyzje procesowe prowadzą do faktycznej odmowy sprawowania wymiaru sprawiedliwości. 5. Z uwagi na wskazane okoliczności, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Aleksander Stępkowski [K.O]