I NO 42/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 listopada 2025 r.
SSN Leszek Bosek
w sprawie ze skargi X. Y.
na przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego przez
prokuratora Prokuratury Okręgowej w […] pod sygn. akt […],
na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 18 listopada 2025 r.,
na skutek wniosku Sądu Okręgowego w Warszawie, zawartego w postanowieniu
tego Sądu z dnia 2 października 2025 r., sygn. akt X S 68/25, o przekazanie sprawy
do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. w związku z art. 8 ust. 2 ustawy
z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony
do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.
Dz.U. 2023, poz. 1725) przekazuje sprawę do rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Łodzi.
[kf]
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 2 października 2025 r., sygn. X S 68/25, Sąd
Okręgowy w Warszawie zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 § 1 k.p.k.
o przekazanie sprawy o sygn. X S 68/25 do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu. W uzasadnieniu wskazał, że skarga X. Y. na przewlekłość
I NO 42/25
2
postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora Prokuratury
Okręgowej w […] w sprawie […] wpłynęła do Sądu Okręgowego w Warszawie 10
stycznia 2022 r. i do chwili obecnej nie została merytorycznie załatwiona. Sąd
Okręgowy podniósł, że skarżący jest sędzią Sądu Okręgowego w Warszawie,
zatem jest osobą powszechnie znaną sędziom sądu miejscowo właściwego na
gruncie zawodowym, a w wielu przypadkach również prywatnym. Na skutek
składanych przez sędziów Sądu Okręgowego w Warszawie zasadnych żądań o
wyłączenie od orzekania w trybie art. 41 § 1 k.p.k. nie doszło do wyłonienia składu
orzekającego w sprawie. Zdaniem Sądu Okręgowego, pozostawienie sprawy w
sądzie właściwym będącym jednocześnie jednostką macierzystą skarżącego,
mogłoby wywołać w opinii publicznej pogląd o braku obiektywizmu po stronie
składu orzekającego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek Sądu Okręgowego w Warszawie zasługuje na uwzględnienie.
Zaprezentowane w nim okoliczności uzasadniały odstępstwo od zasady
rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo.
Po pierwsze, Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w kwestii
zastosowania art. 37 k.p.k. w sytuacji, gdy stroną postępowania jest osoba
sprawująca urząd sędziego w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy
(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 lipca 1995 r., III KO 34/95;
z 14 czerwca 2018 r., III KO 62/18; z 5 lutego 2019 r., V KO 5/19; z 15 maja 2019 r.
IV KO 50/19; z 28 grudnia 2021 r., V KO 94/21; z 25 lutego 2022 r., I KO 10/22; z
20 kwietnia 2022 r., IV KO 33/22; z 26 września 2024 r., III KO 121/24). W sprawie
dotyczącej sędziego sądu właściwego miejscowo nie powinien orzekać jego sąd
macierzysty. Przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi stanowi przejaw
dbałości o dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi z jednej strony o efektywność
postępowania, z drugiej strony o wizerunek sądu jako organu niezależnego, w
którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w
swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami (por. postanowienie Sądu
I NO 42/25
3
Najwyższego z 5 lutego 2019 r., V KO 5/19). Powyższe ustalenia dotyczą
naturalnie także postępowania ze skargi na przewlekłość.
Po drugie, za uwzględnieniem wniosku przemawiają również okoliczności
niniejszej sprawy. Sąd Okręgowy w Warszawie przez okres ponad trzech lat
nie wyłonił składu orzekającego do rozpoznania skargi.
Po trzecie, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Łodzi kierując się względami merytorycznymi i praktycznymi – w
szczególności niewielką odległością od sądu właściwego, a jednocześnie
położonego w innym okręgu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[kf]
[r.g.]
