I NKRS 63/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Tomasz Przesławski (sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
w sprawie z odwołania X. Y.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z dnia [...] 2024 r.
w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu
na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Krakowie,
ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2023 r., poz. 327,
z udziałem X.1 Y.1,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 18 lutego 2025 r.,
uchyla zaskarżoną uchwałę i przekazuje sprawę Krajowej
Radzie Sądownictwa do ponownego rozpatrzenia.
Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Adam Redzik
UZASADNIENIE
Uchwałą nr [...] z [...] 2024 r. (dalej: „uchwała”) Krajowa Rada Sądownictwa
(dalej: „KRS” lub „Rada”), na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 maja 2011
r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2021, poz. 269, dalej: „u.KRS”),
I NKRS 63/24
2
postanowiła przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o
powołanie X.1 Y.1 (dalej: „uczestnik”) do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Krakowie oraz nie przedstawić
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie X. Y. (dalej:
„odwołujący się”) do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w
Sądzie Okręgowym w Krakowie, ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2023 r., poz.
327.
Na jedno wolne stanowisko sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym
w Krakowie zgłosili się:
1. X.1 Y.1 – sędzia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie,
2. X. Y. sędzia Sądu Rejonowego w Olkuszu.
Na posiedzeniu w dniu 10 maja 2024 r. zespół członków Krajowej Rady
Sądownictwa, po zapoznaniu się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami i ich
przeanalizowaniu, omówił szczegółowo zgłoszone kandydatury, odbył naradę i uznał,
że materiały są wystarczające do zajęcia stanowiska w sprawie. Podczas głosowania
członkowie zespołu oddali na X.1 Y.1 2 głosy „za”, przy braku głosów „przeciw” i 1
głosie „wstrzymującym się” i na X. Y. 2 głosy „za”, przy braku głosów „przeciw” i 1
głosie „wstrzymującym się”.
W wyniku powyższego głosowania, zespół przyjął stanowisko o
rekomendowaniu Krajowej Radzie Sądownictwa ex aequo X.1 Y.1 i X. Y. na jedno
wolne stanowisko sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Krakowie.
W uzasadnieniu stanowiska zespół wskazał, że za rekomendacją X.1 Y.1
przemawiają, ocenione łącznie: zróżnicowane doświadczenie zawodowe zdobyte w
trakcie wykonywania zawodu adwokata oraz pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego sądu rejonowego, a także uzyskana ocena kwalifikacji, z kolei za
rekomendacją X. Y. przemawiają, ocenione łącznie: doświadczenie orzecznicze
zdobyte w trakcie pracy na stanowiskach asesora sądowego i sędziego sądu
rejonowego, jak też podczas delegacji do orzekania w sądzie okręgowym, a także
uzyskana ocena kwalifikacji i poparcie Kolegium Sądu Okręgowego w Krakowie.
Krajowa Rada Sądownictwa podzieliła stanowisko zespołu odnośnie do
kandydatury X.1 Y.1 i nie podzieliła stanowiska zespołu odnośnie do kandydatury X.
Y.. Rada uznała, że Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej zostanie przedstawiony
I NKRS 63/24
3
wniosek o powołanie X.1 Y.1 do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Krakowie.
Na stronach 3-6 uchwały przedstawiono charakterystykę kandydatów.
Porównania kandydatów dokonano na stronach 6-8.
W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa uczestnik posiada odpowiednie
kwalifikacje merytoryczne oraz doświadczenie zawodowe, a także wszechstronną,
stale pogłębianą wiedzę prawniczą, którą umiejętnie wykorzystuje w praktyce
zawodowej, dające rękojmię należytego wykonywania obowiązków orzeczniczych na
stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Krakowie
(s. 8 uchwały KRS). Rada podniosła, że wiedza teoretyczna, jaką posiada uczestnik,
w połączeniu z doświadczeniem praktycznym w stosowaniu prawa, zdobytym
w trakcie wykonywana zawodu adwokata oraz podczas pracy orzeczniczej, a także
podnoszenie kwalifikacji zawodowych, dają gwarancję należytego pełnienia
przez niego urzędu sędziego na szczeblu sądu okręgowego (s. 7 uchwały KRS).
KRS wskazała, że o przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej
uczestnika zadecydował całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności:
uzyskana ocena kwalifikacji oraz zróżnicowane doświadczenie zawodowe,
zdobyte w trakcie wykonywania zawodu adwokata i pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego sądu rejonowego.
Odwołujący się pismem datowanym na 2 lipca 2024 r. wniósł odwołanie
od powyższej uchwały zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej uchwale zarzucił:
1. naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, a mianowicie: art. 33 ust. 1 u.KRS poprzez – jego niewłaściwe
zastosowanie, polegające na zaniechaniu wszechstronnego rozważenia
sprawy, na podstawie udostępnionej dokumentacji i dokonaniu wyboru
kandydata w sposób dowolny, bez zastosowania jednakowych dla obu
kandydatów kryteriów oceny, w rezultacie – w sposób oczywiście sprzeczny
ze zgromadzonym materiałem;
2. naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, a mianowicie: art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 u.KRS poprzez jego niewłaściwe
zastosowanie, polegające na dokonaniu dowolnego wyboru kandydata
sędziego X.1 Y.1, pomimo tego, że:
I NKRS 63/24
4
1. kandydat ten ma znacznie mniejsze doświadczenie zawodowe,
w tym zwłaszcza w stosowaniu przepisów prawa;
2. uzyskał istotnie mniejsze poparcie kolegium właściwego sądu;
3. jego dotychczasowa praca na stanowisku sędziego sądu rejonowego
prowadzi do wniosku, że ewidentnie nie daje on rękojmi należytego
wykonywania obowiązków orzeczniczych na stanowisku sędziego
sądu okręgowego, w przeciwieństwie do skarżącego;
4. naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 60 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
polegające na zaniechaniu oceny obu konkurujących kandydatów
na podstawie przejrzystych kryteriów awansu, które odpowiadałyby zasadom
równego dostępu do służby publicznej, w wyniku czego Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej nie przedstawiono wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego kandydata
dającego rękojmię należytego wykonywania obowiązków sędziego sądu
okręgowego, a przedstawiono wniosek kandydata nie dającego takiej rękojmi.
Podnosząc powyższe zarzuty odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej
uchwały w całości i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa
do ponownego rozpoznania.
Uczestnik w datowanej na 18 lipca 2024 r. odpowiedzi na odwołanie wniósł
o jego oddalenie. W ocenie uczestnika wszystkie podjęte czynności w postępowaniu
nominacyjnym były zgodne z przepisami prawa a decyzja Krajowej Rady
Sądownictwa w zakresie przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej
wniosku o powołanie uczestnika postępowania – X.1 Y.1 do pełnienia urzędu na
stanowisku Sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie Okręgowym w Krakowie,
prawidłowa.
KRS nie złożyła odpowiedzi na przedmiotowe odwołanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wywiedzione w niniejszej sprawie odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.KRS uczestnik postępowania może odwołać się
I NKRS 63/24
5
do Sądu Najwyższego wyłącznie z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem.
Odwołanie od uchwały KRS wniesione na podstawie art. 44 ust. 1 u.KRS może
prowadzić wobec tego jedynie do formalnej kontroli stosowania przez Radę reguł
postępowania dotyczących przestrzegania prawem określonych kryteriów i procedur
postępowania (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego
z 20 grudnia 1993 r., III AZP 20/93, a także wyrok Sądu Najwyższego: z 26 stycznia
2017 r., III KRS 37/16; z 7 marca 2017 r., III KRS 3/17; z 13 lipca 2017 r., III KRS
17/17; z 27 marca 2019 r., I NO 8/19). Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie
wyraźnie podkreśla się, że przedmiotem kognicji Sądu Najwyższego pozostaje
wyłącznie formalny aspekt dostępu do służby związany z przestrzeganiem przez
Radę zastosowanych kryteriów i procedur postępowania, a nie sama ocena
kwalifikacji czy też predyspozycji danej osoby z punktu widzenia kryteriów
stosowanych w ramach postępowania przed Radą, gdyż jakakolwiek ingerencja
w tę szczególną postać władztwa przynależnego Radzie skutkowałaby naruszeniem
art. 179 Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2008 r.,
SK 57/06, OTK ZU 2008, nr 4, poz. 63).
Poza kognicją Sądu Najwyższego pozostaje zatem dokonywanie
merytorycznej oceny kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie (wyrok Sądu
Najwyższego z 8 września 2021 r., I NKRS 64/21). To zadaniem Krajowej Rady
Sądownictwa jest bowiem rozpatrzenie i ocena kandydatów do pełnienia urzędu
sędziego i dlatego Sąd Najwyższy nie przeprowadza powtórnego badania kwalifikacji
zawodowych i moralnych kandydata do pełnienia urzędu sędziego (wyrok Sądu
Najwyższego z 14 lipca 2016 r., III KRS 17/16 i przywołane tam orzecznictwo). Sąd
Najwyższy nie ocenia zatem podjętej przez Radę decyzji z punktu widzenia reguł
zasadności. W wyroku z dnia 13 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, iż
„ocena przydatności kandydata należy do Rady” (wyrok Sądu Najwyższego
z 13 lipca 2012 r., III KRS 17/12).
Przechodząc do oceny podniesionych w odwołaniu zarzutów, jakkolwiek
sformułowanych osobno jako zarzuty naruszenia wyszczególnionych w petitum
odwołania przepisów, jednak pozostających ze sobą w takim związku, że
uzasadnione jest ich omówienie i ustosunkowanie się do nich łącznie. Sprowadzają
I NKRS 63/24
6
się one bowiem do zarzutu braku wszechstronnej oceny kandydatury odwołującego
się.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.KRS Rada podejmuje uchwały po wszechstronnym
rozważeniu sprawy, na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień
uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone. Nakaz podjęcia
uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy oznacza, że Rada nie może
pominąć istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z
udostępnionej dokumentacji lub wyjaśnień, czy innych zebranych dowodów, ani
dokonać ustaleń sprzecznych z tym materiałem, zaś samo rozstrzygnięcie powinno
być wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy w sposób,
który nie był dowolny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia 2012 r., III KRS
11/12; 22 maja 2012 r., III KRS 14/12; 23 czerwca 2021 r., I NKRS 56/21; 2 lutego
2022 r., I NKRS 170/21). Ocena tego czy sprawa została rozpoznana w sposób
wszechstronny dokonywana jest przez pryzmat sporządzonego w sprawie
uzasadnienia. To bowiem z jego treści wynika jakie okoliczności zdecydowały o
sposobie rozstrzygnięcia konkursu.
Uzupełnieniem art. 33 ust. 1 u.KRS jest art. 35 ust. 2 u.KRS, który stosowany
także w postępowaniu przed Radą, nakazuje przy podejmowaniu uchwały, o której
stanowi art. 33 ust. 1 u.KRS, brać pod uwagę doświadczenie zawodowe, w tym
doświadczenie w stosowaniu przepisów prawa, dorobek naukowy,
opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty
zgłoszenia oraz opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego
zgromadzenia ogólnego sędziów (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 września
2021 r., I NKRS 64/21).
W przedmiotowej sprawie nie sposób jednoznacznie wskazać jakimi
kryteriami kierowała się Rada dokonując wyboru kandydata, choć zostały one
wyartykułowane w uzasadnieniu uchwały. Sąd Najwyższy zwraca jednak uwagę,
że nie jest wystarczające samo wskazanie w treści uchwały określonego kryterium.
Każdorazowo konieczne jest szczegółowe uzasadnienie, a w przypadku wielości
kandydatów także porównanie, dlaczego wybrany przez Radę kandydat w większym
stopniu wypełnia przyjęte kryteria.
Zwrócić uwagę należy przede wszystkim na to, że KRS wyeksponowała
I NKRS 63/24
7
przede wszystkim fakt wykonywania przez uczestnika zawodu adwokata, jako
elementu świadczącego o różnorodności jego doświadczenia zawodowego. Rada
jednak nie odniosła się w żadnym elemencie do tego jak zdobyte doświadczenie
przekładać się będzie na wykonywanie obowiązków sędziego sądu okręgowego,
pominięto przy tym wskazanie czy choćby wyliczenie jakimi sprawami zajmował się
uczestnik w kontekście doświadczenia zawodowego odwołującego się.
Rada wskazała, że uczestnik posiada wszechstronną, stale pogłębianą
wiedzę prawniczą. W żadnym jednak miejscu nie odniesiono się na czym polega
poszerzenie tej wiedzy ani skąd rada wywodzi ową wszechstronność. Zarówno
uczestnik, jak i odwołujący się jak podniosła rada stale podnoszą kwalifikacje
zawodowe przez uczestnictwo w szkoleniach (por. s. 4 i 5 uchwały). Wskazać także
należy, że obaj kandydaci – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego –
mają tożsamą wiedzę teoretyczną – obaj legitymują się tytułem magistra prawa, nie
posiadając żadnych stopni naukowych, co wprost wynika z przedstawionej przez
KRS charakterystyki kandydatów.
W przedmiotowym postępowaniu Rada nie uwzględniła opinii kolegium Sądu
Okręgowego w Krakowie, która była w większym stopniu pozytywna dla
odwołującego się, wskazując, że „rozbieżna ocena kwalifikacji kandydatów w
zakresie liczby głosów <> nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonej w
niniejszej sprawie dokumentacji” (s. 8 uchwały). Rada, jak sama podniosła
w uzasadnieniu „zapoznała się z opinią” (s. 8 uchwały).
W powyższych okolicznościach za uzasadniony uznać należało zarzut
naruszenia przez Radę art. 33 ust. 1 u.KRS i z tego względu uchylić zaskarżoną
uchwałę.
W świetle powyższego zgodzić się także z zarzutami, że w niniejszej
procedurze konkursowej przed KRS doszło do naruszenia przepisów,
art. 2 oraz art. 60 Konstytucji RP – wynikającej z zasady demokratycznego państwa
prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej zasady zaufania
obywatela do państwa i jednakowego dostępu do służby publicznej.
Przedmiotem ochrony wynikającej z art. 60 Konstytucji RP jest przede
wszystkim formalny aspekt dostępu do służby, a więc związany z przestrzeganiem
jednolitych kryteriów i procedur postępowania (wyroki Sądu Najwyższego: z 15
I NKRS 63/24
8
października 2014 r., III KRS 49/14; z 23 czerwca 2021 r., I NKRS 56/21; z 16 marca
2022 r., I NKRS 94/21). Powołane przepisy gwarantują obywatelowi, korzystającemu
z pełni praw publicznych, prawo ubiegania się o przyjęcie do służby publicznej, nie
gwarantują natomiast przyjęcia do tej służby. Przypomnieć należy, że kandydat na
stanowisko sędziowskie nie ma roszczenia o nabór do służby (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 14 czerwca 2023 r., I NKRS 27/23).
Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie,
że Rada w sposób wszechstronny rozważyła sprawę. Jak podnosi się w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, niewskazanie konkretnych kryteriów
i niewyjaśnienie sposobu ich zastosowania przy podejmowaniu przez Radę decyzji
o nieprzedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu uniemożliwia Sądowi Najwyższemu właściwą kontrolę zaskarżonej
uchwały, zarówno w aspekcie dopełnienia przez Radę wymagania wszechstronnego
rozważenia sprawy (art. 33 ust. 1 u.KRS), jak i z punktu widzenia poszanowania
wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasad, w szczególności
wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady ochrony zaufania
obywatela do państwa, a także wynikającej z art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej zasady jednakowych szans w ubieganiu się o pełnienie funkcji publicznych
(wyroki Sądu Najwyższego z 29 lipca 2019 r., I NO 89/19; z 25 maja 2021 r., I NKRS
49/21).
Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy przyjmując za podstawę art.
39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 u.KRS uchylił zaskarżoną uchwałę
i przekazał Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpatrzenia.
Zdanie odrębne od wyroku i uzasadnienia złożył SSN Adam Redzik.
Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Adam Redzik
Zdanie odrębne SSN Adama Redzika
I NKRS 63/24
9
Zdanie odrębne dotyczy kwestii formalnych. Uważam, że wobec treści
wskazanych niżej orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sąd Najwyższy orzekający w Izbie
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych powinien powstrzymać się od orzekania
w sprawach z zakresu odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa.
W uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21
grudnia 2023 r. (C-718), wydanego w następstwie pytania prejudycjalnego
skierowanego do TSUE przez skład z moim udziałem, Trybunał stwierdził, że skład
pytający (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego) nie
ma cechy niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy
ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi
Karty Praw Podstawowych, a w konsekwencji nie może kierować do Trybunału pytań
prejudycjalnych w trybie art. 267 TFUE. Zdaniem Trybunału, pierwotną i zasadniczą
przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że organem nominującym przedstawianych
Prezydentowi RP kandydatów na sędziów Sądu Najwyższego była Krajowa Rada
Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3 ze zm.). Należy też odnotować wydany niespełna miesiąc
wcześniej wyrok pilotażowy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada
2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), w którym
zaakcentowano wadliwość ukształtowania organu przedstawiającego Prezydentowi
RP kandydatów na sędziów poprzez zbytnie uzależnienie procesu wyłaniania
sędziowskiej jego części (15 sędziów wybranych spośród sędziów) od władzy
ustawodawczej i wykonawczej. To w opinii obu trybunałów wpływa na ocenę sądu z
udziałem sędziów powołanych przez Prezydenta RP z rekomendacji Krajowej Rady
Sądownictwa w obecnym kształcie jako niespełniającego kryteriów określonych w
orzecznictwie ETPCz i TSUE.
W świetle wskazanych wyroków, konieczne jest przeprowadzenie pilnych
zmian legislacyjnych, które usunęłyby wskazane przez Trybunały wady formalne
dotyczące sądu z udziałem sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. Władzy politycznej Rzeczypospolitej Polskiej zakreślono roczny termin
I NKRS 63/24
10
(wyrok pilotażowy ETPCz) na przeprowadzenie zmian legislacyjnych. Mimo jego
upływu nie doszło do wprowadzenia wskazanych zmian. Pomimo to uważam, że Sąd
Najwyższy powinien wstrzymać się z rozpoznawaniem spraw z odwołań od uchwał
Krajowej Rady Sądownictwa i zawiesić postępowanie w sprawie.
[SOP]
[r.g.]
