I NKRS 4/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 kwietnia 2025 r.
SSN Grzegorz Pastuszko (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie z odwołania X. Y.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia [...] 2024 r.
w przedmiocie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu
na stanowisku sędziego sądu rejonowego w Sądzie Rejonowym
dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2023 r.,
poz. 709,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 10 kwietnia 2025 r.,
uchyla zaskarżoną uchwałę i przekazuje sprawę Krajowej Radzie
Sądownictwa do ponownego rozpatrzenia.
Janusz Niczyporuk Grzegorz Pastuszko Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
Uchwałą nr [...] z dnia [...] 2024 r. (dalej: „Uchwała”) w przedmiocie
nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
sądu rejonowego w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie,
I NKRS 4/25
2
ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2023 r., poz. 709, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt
2 ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2024, poz. 1186,
dalej: „u.KRS”) Krajowa Rada Sądownictwa (dalej także: „KRS” lub „Rada”) nie
przedstawiła Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie X. Y.
(dalej także: „kandydat” lub „uczestnik” lub „odwołujący się” lub „skarżący”) do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu rejonowego w Sądzie Rejonowym
dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie.
Uchwałę tę podjęto w wyniku wyroku Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 2024 r.,
I NKRS 41/24, w drodze którego uchylono zaskarżoną przez odwołującego się
Uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z [...] 2024 r.
W uzasadnieniu Uchwały Rada przedstawiła fragmenty stanowiska Sądu
Najwyższego. Wynikało z nich, że „Przeprowadzając analizę uzasadnienia
zaskarżonej uchwały nie sposób ustalić w sposób pewny, z jakich względów Rada
podjęła decyzję o braku rekomendacji odwołującego się na stanowisko sędziowskie,
o które ten się ubiegał. Rada ograniczyła się bowiem do bardzo lakonicznego
stwierdzenia, że doświadczenie zawodowe kandydata jest niewystarczające. Nie
wyjaśniono jednak dokładnie, na jakiej podstawie wyprowadzono powyższe wnioski,
zwłaszcza, że równocześnie przyznano, iż posiada on wieloletnie doświadczenie
zawodowe”, a także, że nie da się dowiedzieć „(…) w jaki sposób KRS nie tylko
dokonała obiektywnej oceny kwalifikacji odwołującego się (…) czy w ogóle wzięła
pod uwagę wszystkie elementy, których uwzględnienia wymaga od niej ustawodawca.
(...) w niniejszej sprawie można odnieść natomiast wrażenie, że Rada podjęła
decyzję o nierekomendowaniu odwołującego się na stanowisko sędziego sądu
rejonowego jedynie z uwagi na ograniczoną ilość spraw z zakresu prawa rzeczowego
i spadkowego, które ten przedstawił do opinii na etapie postępowania
kwalifikacyjnego”.
Dalej Rada w uzasadnieniu wskazała, że w celu przygotowania sprawy do
rozpatrzenia na posiedzeniu Rady Przewodniczący Rady wyznaczył zespół,
zawiadomił Ministra Sprawiedliwości o jego powołaniu oraz o sprawach
indywidualnych przekazanych zespołowi w celu przygotowania ich do rozpatrzenia
na posiedzeniu Rady. Minister Sprawiedliwości nie przedstawił opinii w trybie
art. 31 ust. 2b u.KRS.
I NKRS 4/25
3
Rada nakreśliła następnie przebieg prac zespołu. Zauważyła mianowicie, że
na posiedzeniu 4 listopada 2024 r. zespół członków Rady odroczył posiedzenie
zespołu celem wysłuchania uczestnika postępowania. W posiedzeniu zespołu nie
uczestniczył przedstawiciel Krajowej Rady Radców Prawnych. Wysłuchanie
uczestnika postępowania odbyło się podczas posiedzenia zespołu [...] 2024 r.
Następnie członkowie zespołu po zapoznaniu się ze zgromadzonymi w sprawie
materiałami i ich przeanalizowaniu, omówili szczegółowo zgłoszoną kandydaturę,
odbyli naradę i uznali, że materiały są wystarczające do zajęcia stanowiska w
sprawie. Podczas głosowania członkowie zespołu oddali na uczestnika 1 głos „za”,
przy braku głosów „przeciw” i 2 głosach „wstrzymujących się”. W rezultacie zespół
przyjął stanowisko o nierekomendowaniu go Krajowej Radzie Sądownictwa na jedno
wolne stanowisko sędziego sądu rejonowego w Sądzie Rejonowym dla
Warszawy-Mokotowa w Warszawie. W uzasadnieniu stanowiska podkreślono, że za
taką decyzją przemawia przebieg wysłuchania kandydata przez zespół.
Kolejno Rada podała, że ustaliła, iż kandydat spełnia wymagania ustawowe,
określone w art. 61 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz.U. 2024, poz. 334) i dokonała jego oceny, kierując się kryteriami,
wymienionymi w art. 35 ust. 2 u.KRS, w tym: oceną kwalifikacji, doświadczeniem
zawodowym, opiniami przełożonych, a także uzyskanym poparciem środowiska
sędziowskiego. Wskazała zarazem, że po wszechstronnym rozważeniu całokształtu
okoliczności sprawy podzieliła stanowisko zespołu i uznała, że Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej nie zostanie przedstawiony wniosek o powołanie tego
kandydata na stanowisko objęte konkursem.
W części uzasadnienia obejmującej ocenę kandydata KRS podała, że w
każdym postępowaniu dokonuje oceny kandydatów na podstawie załączonych
materiałów, ocenianych indywidualnie i że czyniąc to, korzysta z prawa swobodnej
oceny tego materiału oraz możliwości nadania decydującego znaczenia określonym
wybranym kryteriom ustawowym, na podstawie których podejmuje uchwałę.
Wskazała również, że według dokonanych ustaleń uczestnik postępowania,
pretendujący do objęcia stanowiska sędziego sądu rejonowego w Sądzie
Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, spełnił formalnie wszystkie
I NKRS 4/25
4
kryteria wyboru, co oznaczało jej obowiązek do przeprowadzenia weryfikacji
i dokonania oceny jego kandydatury.
Wyjaśniając motywacje towarzyszące podjętej decyzji, Rada podkreśliła, że
kierowała się oceną kwalifikacyjną, doświadczeniem zawodowym kandydata oraz
przebiegiem jego wysłuchania przed zespołem członków Rady. Co do osoby
kandydata, podniosła, że posiada on odpowiednie doświadczenie zawodowe,
zdobyte w szczególności w trakcie wykonywania zawodu radcy prawnego, a jego
kwalifikacje merytoryczne zostały ocenione pozytywnie przez sędziego wizytatora.
Podała przy tym, że nie kwestionuje faktu spełnienia przez kandydata wymogów
formalnych dla osób ubiegających się o stanowisko sędziego sądu rejonowego.
Mimo to jednak uznała, że z uwagi na przebieg wysłuchania kandydata przed
zespołem postanowiła go nie przedstawiać do pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego sądu rejonowego w niniejszym postępowaniu konkursowym.
KRS zaznaczyła w tym kontekście, że dostrzegła pozytywną opinię Kolegium
Sądu Okręgowego w Warszawie z 25 października 2023 r. wobec kandydatury
odwołującego się gdzie oddano 8 głosów „za”, 1 głos „przeciw” przy braku głosów
„wstrzymujących się”. W jej ocenie nie było to jednak kryterium zasługujące na
nadanie mu waloru rozstrzygającego.
Wreszcie Rada zauważyła, że o podjęciu Uchwały o nieprzedstawieniu
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydata zadecydował przebieg
wysłuchania przed zespołem.
W ramach głosowania w dniu [...] 2024 r. Krajowa Rada Sądownictwa na X. Y.
oddała 2 głosy „za”, przy 3 głosach „przeciw” i 8 głosach „wstrzymujących się (oddano
ogółem 13 głosów). Kandydat nie uzyskał więc wymaganej bezwzględnej większości
głosów.
Pismem z 19 grudnia 2024 r. X. Y. odwołał się od powyższej Uchwały,
zaskarżając ją w całości. Wniósł też o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy
Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej Uchwale skarżący zarzucił sprzeczność z prawem poprzez
naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 35 ust. 2 u.KRS poprzez błędną wykładnię tych przepisów, a w rezultacie
ich niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu przez Radę w
I NKRS 4/25
5
uzasadnieniu Uchwały, że: „Rada jest wyposażona w prawo swobodnej oceny
zgromadzonego materiału i możliwość nadania decydującego znaczenia określonym,
wybranym kryteriom ustawowym, na podstawie których podejmuje uchwałę.” (pkt III
Uchwały, akapit pierwszy, str. 5) uzasadniając w ten sposób swoje stanowisko
zawarte w pkt. III ppkt 3 Uchwały, że o nieprzedstawieniu Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury skarżącego zadecydował przebieg
wysłuchania przed zespołem członków Krajowej Rady Sądownictwa,
podczas gdy zgodnie z art. 35 ust. 2 u.KRS najważniejszym kryterium oceny
kandydata na stanowisko sędziego wymienionym w art. 35 ust. 2 u.KRS jest ocena
kwalifikacji kandydata, natomiast w dalszej kolejności powinny być brane pod uwagę
pozostałe kryteria wymienione w tym przepisie, wśród których ustawodawca nie
wymienił kryterium przebiegu wysłuchania przed zespołem członków Krajowej Rady
Sądownictwa:
„2. Przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście zespół kieruje się
przede wszystkim oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto uwzględnia:
1) doświadczenie zawodowe, w tym doświadczenie w stosowaniu
przepisów prawa, dorobek naukowy, opinie przełożonych, rekomendacje,
publikacje i inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia,
2) opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego
zgromadzenia ogólnego sędziów.”;
2. art. 33 ust. 1 u.KRS poprzez błędną wykładnię tych przepisów, a w rezultacie
ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu przez Radę oceny
skarżącego bez dochowania obowiązku wszechstronnego rozważenia sprawy, na
podstawie udostępnionej dokumentacji i bez wnikliwego zbadania materiałów sprawy
udostępnionych Radzie, zbadanie tych materiałów w sposób arbitralny oraz
niezgodnie z ich treścią, z pominięciem rzetelnej oceny kwalifikacji skarżącego,
podczas gdy ustawodawca wymaga, aby w sprawach indywidualnych Rada
podejmowała uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie
udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych
osób, jeżeli zostały złożone, co wyklucza przyjmowanie przez Radę uchwał w sposób
arbitralny;
I NKRS 4/25
6
3. art. 42 ust. 1 u.KRS w zw. z art. 3271 § 1 k.p.c. poprzez błędną wykładnię
tych przepisów, a w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie polegające na
niewskazaniu przez Radę w uzasadnieniu Uchwały podstaw prawnych, zgodnie z
którymi Rada miała zostać wyposażona w prawo swobodnej oceny zgromadzonego
materiału i możliwość nadania decydującego znaczenia określonym, wybranym
kryteriom ustawowym, na podstawie których podjęła Uchwałę oraz na niewskazaniu
przyczyn, dla których przy podejmowaniu Uchwały Rada nadała decydujące
znaczenie określonemu, wybranemu kryterium, a nie nadała takiego znaczenia
innym ustawowym kryteriom,
podczas gdy zgodnie z art. 42 ust. 1 u.KRS: „Uchwały Rady w sprawach
indywidualnych wymagają uzasadnienia”, a zgodnie z zastosowanym odpowiednio
art. 3271 § 1 k.p.c.: „Uzasadnienie wyroku powinno zawierać:
1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie
faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn,
dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.”;
oraz sprzeczność z prawem poprzez naruszenie przepisów postępowania mającego
istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
4. art. 39820 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS poprzez jego
niezastosowanie polegające na niezastosowaniu przez Radę wykładni prawa
dokonanej w niniejszej sprawie przez Sąd Najwyższy,
podczas gdy zgodnie z art. 39820 § 1 zd. 1 k.p.c.: „Sąd, któremu sprawa
została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie
przez Sąd Najwyższy.”.
Krajowa Rada Sądownictwa nie złożyła odpowiedzi na odwołanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Granice rozpoznania przez Sąd Najwyższy sprawy z odwołania od Uchwały
KRS w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na
stanowisko sędziowskie wyznacza art. 44 ust 3 u.KRS, który stanowi, że do
postępowania przed Sądem Najwyższym stosuje się przepisy ustawy z dnia 17
I NKRS 4/25
7
listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550, z
późn. zm.) o skardze kasacyjnej. Przepisu art. 871 tej ustawy nie stosuje się. Dlatego
też stosownie do art. 39813 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje odwołanie w granicach
zaskarżenia i w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność
postępowania.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.KRS uczestnik postępowania może odwołać się do
Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem, w tym od
uchwały podejmowanej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.KRS w sprawach o
rozpatrzenie i ocenę kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu
Najwyższego oraz stanowiskach sędziowskich w sądach powszechnych, sądach
administracyjnych i sądach wojskowych, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.
W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że konsekwencją przyznania Radzie
przez ustawodawcę wyłącznej kompetencji do oceny kandydatur na sędziów jest
ograniczenie roli Sądu Najwyższego do badania, czy zaskarżona uchwała nie
pozostaje w sprzeczności z prawem. Wobec powyższego Sąd Najwyższy nie jest
uprawniony do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydatów na stanowisko
sędziowskie, ani decydowania o tym, który z nich powinien zostać przedstawiony
Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu sędziego (por. wyroki
Sądu Najwyższego z: 20 października 2009 r., III KRS 13/09; 5 sierpnia 2011 r., III
KRS 10/11; 5 sierpnia 2011 r., III KRS 10/12; 12 lutego 2014 r., III KRS 1/14; 4
kwietnia 2013 r., III KRS 173/13; 4 kwietnia 2013 r., III KRS 172/13; 15 maja 2013 r.,
III KRS 197/13).
Co więcej, w orzecznictwie tym podkreśla się, że sprawowana przez Sąd
Najwyższy kontrola obejmuje w szczególności ocenę, czy KRS w odniesieniu do
uczestnika procedury nominacyjnej zastosowała przejrzyste, jednolite i sprawiedliwe
kryteria selekcyjne (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 6 października 2015 r., III KRS
50/15; 13 lipca 2017 r., III KRS 17/17; 9 maja 2019 r., I NO 35/19; 10 października
2019 r., I NO 142/19; 27 maja 2020 r., I NO 41/19). Nie chodzi tu zatem o ocenę
kwalifikacji czy wiarygodności danej osoby z puntu widzenia kryteriów stosowanych
w ramach tego postępowania, ale formalny aspekt dostępu do służby, o którym mowa
w art. 60 w zw. z art. 32 Konstytucji RP (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 27 maja
2020 r., I NO 41/19).
I NKRS 4/25
8
W świetle art. 33 i art. 35 u.KRS. Krajowa Rada Sądownictwa podejmuje
uchwałę po wszechstronnym rozważeniu sprawy i ma obowiązek procedować na
podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz wyjaśnień, o ile zostały złożone, kierując
się oceną kwalifikacji kandydata, uwzględniając jego doświadczenie zawodowe, w
tym doświadczenie w stosowaniu przepisów prawa, dorobek naukowy, opinie
przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty
zgłoszenia; także uwzględnia opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę
właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów.
W nawiązaniu do tej regulacji pogląd, że Rada, korzystając ze znacznej
swobody oceny kandydatów ubiegających się o pełnienie urzędu na stanowiskach
sędziowskich, wydaje rozstrzygnięcia merytoryczne (zob. wyrok Sądu Najwyższego
z 9 marca 2021 r., I NKRS 3/21). Do kompetencji Sądu Najwyższego należy jedynie
ustalenie, czy przy dokonywaniu tej oceny Rada nie przekroczyła granic swobodnego
uznania (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 13 lipca 2012 r., III KRS 17/12; 7 listopada
2016 r., III KRS 27/16; 17 czerwca 2020 r., I NO 155/19; 1 lipca 2020 r., I NO 156/10;
19 stycznia 2021 r., I NKRS 8/21; 9 marca 2021 r., I NKRS 3/21; 13 marca 2021 r., I
NKRS 13/21; 26 maja 2021 r., I NKRS 41/21). Oznacza to, że swoboda wyboru
kandydata, który zostanie przedstawiony Prezydentowi RP, nie jest nieograniczona,
a jego wyboru nie można odrywać od ustawowych przesłanek czy zgromadzonej w
sprawie dokumentacji (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 3 czerwca 2019 r., I NO
36/19; 1 lipca 2020 r., I NO 17/20).
Zgodnie z art. 42 ust. 1 u.KRS Rada zobowiązana jest do sporządzenia
uzasadnienia uchwały podejmowanej w sprawach indywidualnych. Przepis ten, wraz
z art. 60 Konstytucji RP, który chroni prawo obywateli polskich korzystających z pełni
praw publicznych do dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach, tworzą
zasadnicze ramy kontroli legalności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa.
Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie uchwały, o którym mowa we
wskazanej regulacji, pozwala dokonać Sądowi Najwyższemu oceny prawidłowości
kierowania się kryteriami oceny sformułowanymi w art. 33 i art. 35 u.KRS w sposób,
który nie stanowiłby nieuprawnionej oceny merytorycznej kandydata przez Sąd
Najwyższy. Kierowanie się przez Radę przejrzystymi, jednolitymi i sprawiedliwymi
(racjonalnymi) kryteriami selekcyjnymi musi zatem jasno wynikać z uzasadnienia
I NKRS 4/25
9
uchwały (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 13 lipca 2017 r., III KRS 17/17; 1 lipca
2019 r., I NO 70/19). Z tego też powodu w uzasadnieniu należy wskazać te kryteria,
które stanowiły przesłankę decydującą o przedstawieniu Prezydentowi RP kandydata
na urząd sędziego tak, aby można było stwierdzić, że w trakcie procedury
konkursowej o przedstawieniu lub nieprzedstawieniu danego kandydata na
stanowisko sędziowskie decydowały racjonalne kryteria oceny (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 1 lipca 2019 r., I NO 70/19).
Wskazany wyżej sposób konstruowania uzasadnienia nie wynika oczywiście
z literalnego brzmienia art. 42 u.KRS, ale jest efektem jego celowościowej wykładni.
Ta zaś nakazuje sądzić, że z procesowego punktu widzenia uzasadnienie spełnia
określoną funkcję, tj. służy konkretnie ukazaniu okoliczności, które daną decyzję
czynią zasadną. Przy takim założeniu nie można mieć wątpliwości, że treść
uzasadnienia nie powinna być zdawkowa i ograniczać się do gołosłownego
zapewnienia o zastosowaniu „przejrzystych i obiektywnych kryteriów oceny”, bądź
przyjęciu innego kryterium. Tego rodzaju zapewnienie, niepogłębione w warstwie
argumentacyjnej, trudno uznać za wystarczające.
Mając na uwadze powyższe, nie można jednak oczekiwać, że uzasadnienie
będzie powtarzać całość zgromadzonego materiału w sprawie. Taki sposób
jego sporządzenia odbiegałby bowiem od reguł powszechnie przyjętej praktyki.
W tym kontekście należy podkreślić, że uzasadnienie ma istotne znaczenie z
punktu widzenia potrzeby samokontroli organu, który wydaje rozstrzygnięcia. Dzięki
temu bowiem organ ów zyskuje możliwość wykazania, że rozstrzygnięcie jest
materialnie i formalnie prawidłowe oraz odpowiada wymogom sprawiedliwości;
dokumentuje argumenty przemawiające za przyjętym rozstrzygnięciem; służy
indywidualnej akceptacji rozstrzygnięcia; umacnia poczucie zaufania społecznego i
demokratycznej kontroli nad organami władzy; wzmacnia bezpieczeństwo prawne;
jest podstawą kontroli zewnętrznej, w szczególności sprawowanej przez sądy
krajowe, a także sądy międzynarodowe (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z:
31 marca 2005 r., SK 26/02; 16 stycznia 2006 r., SK 30/05; 30 maja 2007 r., SK 68/06;
postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 11 kwietnia 2005 r., SK 48/04; wyroki
Sądu Najwyższego z: 25 maja 2021 r., I NKRS 49/21; 21 lutego 2023 r. I NKRS 2/23).
I NKRS 4/25
10
Przechodząc do oceny zarzutów podnoszonych przez odwołującego się,
należy uznać je za zasadne, przy jednak zachowaniu pewnej dozy krytycyzmu
względem użytej, przynajmniej w niektórych fragmentach, dla ich obrony
argumentacji.
Jeśli idzie o zarzut naruszenia art. 35 ust. 2 u.KRS poprzez jego błędną
wykładnię, a w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu,
że „Rada jest wyposażona w prawo swobodnej oceny zgromadzonego materiału i
możliwość nadania decydującego znaczenia określonym kryteriom ustawowym na
podstawie których podejmuje uchwałę”, Sąd Najwyższy stwierdza, że zarzut ten jest
zasadny tylko częściowo.
Za nieprawidłowy należy uznać kierunek wykładni, w którym pozbawia się
KRS prawa do wyboru jednego z kryteriów ustawowych jako decydującego przy
ocenie kandydata. W istocie rzeczy oznacza on bowiem ograniczenie przyznanej
Radzie kompetencji swobodnej oceny zgromadzonego materiału i kryteriów wyboru,
stojąc przy tym w sprzeczności z dotychczasowym orzecznictwem. Z tego ostatniego
wynika mianowicie, że w sferze uprawnień Rady leży zarówno dobór kryteriów oceny,
jak również znaczenie przywiązywane do poszczególnych kryteriów przy ocenie
kandydata (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 5 września 2013 r., III KRS 210/13; 24
kwietnia 2019 r., I NO 16/19; 24 marca 2021 r., I NKRS 26/21), a także, że art. 35 ust.
2 u.KRS zawiera otwarty katalog kryteriów, którymi winna kierować się Rada, a które
mają charakter fundamentalny; jeśli odstępuje ona od zastosowania w ramach
określonego postępowania konkursowego od tychże kryteriów i przypisuje w danej
sprawie podstawowe znaczenie innemu kryterium, to ciąży na niej obowiązek
zachowania szczególnej ostrożności i sformułowania adekwatnego uzasadnienia w
tej mierze (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2024 r., I NKRS 101/23).
Sąd Najwyższy przyznaje natomiast rację skarżącemu w części, w której
wskazuje on na zastosowanie pozaustawowego kryterium, tj. wysłuchania przed
zespołem członków Rady. Niewątpliwie bowiem takie kryterium, wobec jego
niejasnej treści, nie powinno zostać wykorzystane w ramach dokonanej oceny, a już
na pewno nie powinno zyskać rangi kryterium decydującego. W tym względzie
zwraca uwagę fakt, że Krajowa Rada Sądownictwa wspominając o przebiegu
przesłuchania przed zespołem członków Rady nie sprecyzowała, jakie okoliczności
I NKRS 4/25
11
lub zagadnienia wchodziły tutaj w grę. Tym samym nie była ona w stanie
przekonująco uzasadnić, że istnieją realne powody świadczące na niekorzyść
kandydata, które przesądzają o tym, że pomimo braku kontrkandydatów nie mógł on
zostać rekomendowany Prezydentowi.
Zdaniem Sądu Najwyższego nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art.
33 ust. 1 u.KRS poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie ich niewłaściwe
zastosowanie polegające na dokonaniu przez Radę oceny skarżącego bez
dochowania obowiązku wszechstronnego rozważenia sprawy, na podstawie
udostępnionej dokumentacji i bez wnikliwego zbadania materiałów sprawy
udostępnionych Radzie, zbadanie tych materiałów w sposób arbitralny oraz
niezgodnie z ich treścią, z pominięciem rzetelnej oceny kwalifikacji skarżącego.
Sąd Najwyższy nie podziela twierdzenia skarżącego, jakoby KRS z jednej
strony skupiła się na wybranym przez siebie kryterium pozaustawowym tj. przebiegu
wysłuchania przed zespołem członków Rady, z drugiej zaś nie uwzględniła – z
zachowaniem wymogów określonych w art. 33 ust. 1 u.KRS – prawem przepisanych
kryteriów ustawowych, takich jak ocena kwalifikacji kandydata, w szczególności
wydana 11 października 2023 r. pozytywna ocena kwalifikacji skarżącego, którą
sporządziła sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie E. P. oraz pozytywna opinia
kandydatury skarżącego wydana przez Kolegium Sądu Okręgowego w Warszawie
25 października 2023 r. Zdaniem Sądu Najwyższego przeczą temu fragmenty
uzasadnienia zawierające charakterystykę kandydata (str. 3 Uchwały), oraz jasny
wykaz kryteriów poddanych badaniu: oceny kwalifikacyjnej, doświadczenia
zawodowego, poparcia środowiska sędziowskiego (str. 5 Uchwały).
W świetle tych ustaleń nie da się przyjąć, że Rada nie przeprowadziła
wszechstronnego rozważanie sprawy i tym samym wszechstronnej oceny kandydata
w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.KRS.
Jeśli idzie o zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 u.KRS w zw. z art. 3271 § 1 k.p.c.
poprzez błędną wykładnię tych przepisów, a w rezultacie ich niewłaściwe
zastosowanie polegające na niewskazaniu przez Radę w uzasadnieniu Uchwały
podstaw prawnych, zgodnie z którymi Rada miała zostać wyposażona w prawo
swobodnej oceny zgromadzonego materiału i możliwość nadania decydującego
znaczenia określonym, wybranym kryteriom ustawowym, na podstawie których
I NKRS 4/25
12
podjęła Uchwałę oraz na niewskazaniu przyczyn, dla których przy podejmowaniu
Uchwały Rada nadała decydujące znaczenie określonemu, wybranemu kryterium, a
nie nadała takiego znaczenia innym ustawowym kryteriom, Sąd Najwyższy
zajmuje stanowisko, że przedmiotowy zarzut jest zasadny tylko częściowo.
Nawiązując do wcześniej skreślonych już uwag, należy przypomnieć, że KRS
pozostaje wyposażona w prawo swobodnej oceny zgromadzonego materiału i
możliwość nadania decydującego znaczenia określonym, wybranym kryteriom
ustawowym. Przyznane jej w tym zakresie możliwości prawnego działania wynikają
z obowiązujących regulacji ustawowych i są jednym z podstawowych elementów jej
aktywności w ramach procedury powoływania sędziów.
Przy uwzględnieniu powyższego warto zaznaczyć, że w uzasadnieniu
zaskarżonej Uchwały Rada przedstawiła charakterystykę odwołującego się,
wskazała kryteria jakimi kierowała się dokonując oceny kandydata i potwierdziła je
co do dwóch kryteriów. W tej części, jeśli idzie o stopnień „nasycenia” argumentacją,
uzasadnienie jest w ocenie Sądu Najwyższego ujęte w sposób satysfakcjonujący.
Wadliwie jawi się natomiast uzasadnienie kryterium pozaustawowego
„przebiegu jego wysłuchania przed zespołem członków Rady”, które legło u podstaw
decyzji Rady. W tym przypadku – zdaniem Sądu Najwyższego – mamy do czynienia
z wyraźnym deficytem, który powoduje, że ani odwołujący się, ani Sąd Najwyższy
nie jest w stanie poznać motywów postępowania Rady. Nie ma możliwości zbadania,
czy rozstrzygnięcie jest materialnie i formalnie prawidłowe i czy dokumentuje
argumenty przemawiające za przyjętym przez Radę rozstrzygnięciem. Z tego też
względu podniesiony zarzut należy uznać za zasady.
Za częściowo uzasadniony należy wreszcie uznać zarzut naruszenia art. 39820
§ 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS poprzez jego niezastosowanie polegające
na niezastosowaniu przez Radę wykładni prawa dokonanej w niniejszej sprawie
przez Sąd Najwyższy.
W tym kontekście Sąd Najwyższy wskazuje, że wprawdzie Rada jest związana
dokonaną przezeń wykładnią prawa, jednak po przekazaniu sprawy do ponownego
rozpoznania, zachowuje ona pełne prawo do ponownej oceny kandydata. W tym celu
wyznaczany jest zespół, który przygotowuje własne stanowisko, zaś sama Rada – po
zapoznaniu się z tymże stanowiskiem – wszechstronnie rozważa sprawę i podejmuje
I NKRS 4/25
13
uchwałę. W ocenie Sądu Najwyższego w przedmiotowej sprawie KRS, działając w
ramach wskazanego wyżej schematu, uwzględniła wyrok i dodatkowo
przeprowadziła ponowną weryfikację kandydata. Takie działanie mieściło się w
sferze jej ustawowych kompetencji.
Wobec uzasadnionych zarzutów zastosowania przez Radę kryterium
pozaustawowego i braku stosownego w tym zakresie uzasadnienia Uchwały,
Sąd Najwyższy stwierdza, że odwołanie skarżącego podlega uwzględnieniu.
Stąd, biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1
k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS orzekł jak w sentencji.
[D.Z.]
[r.g.]
Janusz Niczyporuk Grzegorz Pastuszko
Paweł Wojciechowski