I NKRS 17/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 marca 2025 r.
SSN Paweł Wojciechowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Leszek Bielecki
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z odwołania X. Y.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia [...] 2019 r.
w przedmiocie odmowy ponownego rozpatrzenia sprawy z odwołania od zmiany
podziału czynności,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 4 marca 2025 r.,
odrzuca odwołanie.
Leszek Bielecki Paweł Wojciechowski Elżbieta Karska
UZASADNIENIE
Sędzia Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim X. Y. (dalej: Skarżący
lub Odwołujący) 18 marca 2019 r. (data prezentaty Biura Krajowej Rady
Sądownictwa) wniósł odwołanie od Uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z
[...] 2019 r (dalej także: KRS lub Rada) o odmowie ponownego rozpatrzenia sprawy
zakończonej Uchwałą nr [...]1 Krajowej Rady Sądownictwa z 18 października
2018 r. w przedmiocie oddalenia odwołania od zmiany podziału czynności
(dalej: ,,Uchwała”).
Na podstawie art. 44 ust.1, 2, 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej
Radzie Sądownictwa (t.j. Dz.U. 2019 r., poz. 84 dalej: ustawa o KRS lub u.KRS)
Skarżący zaskarżył uchwałę w całości wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie
I NKRS 17/23
2
sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania celem
wszechstronnego zbadania sprawy i w kontekście przywołanych poniżej
okoliczności wydania przez Radę uchwały o ponownym rozpatrzeniu sprawy, a
odnośnie zaś merytorycznego rozpoznania sprawy jej umorzenia przez Radę
wobec niemożliwości wydania rozstrzygnięcia na skutek upływu czasokresu
zarządzeń Prezesów Sądu.
Skarżący zarzucił, iż Uchwała została wydana:
1. z naruszeniem przepisów prawa procesowego:
1. art. 28 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa poprzez odmowę
wyłączenia w trakcie posiedzenia w dniu 11.01.2019 r. od ponownego
rozpatrzenia sprawy sędziów - członków KRS M. N. i J. D. wobec faktu
uprzedniego wyrażenia przez nich poglądu w sprawie pełniąc obowiązki
członków zespołu, przygotowujących sprawę w trakcie rozpoznania mojego
odwołania rozstrzygniętą w dniu 18.10.2018r.;
2. art. 28 ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w
zw. z § 9 ust. 4 regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 12.09.2017 r.
poprzez zaniechanie przedstawienia wszystkim członkom Rady
rzeczywistego i pełnego powodu wniosku o wyłączenie sędziów D. D., M. J.,
D. W., J. M., J. K. i R. P., wskazanego w treści mojego pisma z 05.10.2018r.,
a mianowicie możliwych bliskich relacji między autorem projektu podziału
czynności Prezesem Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim i oddziału
[…] stowarzyszenia sędziów l., a sędziami - członkami KRS, którzy są
lub byli członkami tego stowarzyszenia pomimo próśb w tym zakresie
członków Rady, przedstawionych w trakcie posiedzenia w dniu 11.01.2019 r.,
3. art. 21 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa poprzez nieprawidłowe
przeprowadzenie w trakcie posiedzenia w dniu 11.01.2019 r. głosowania nad
wnioskiem o wyłączenie sędziego M. N. podczas którego sędzia D. D.
zmieniał zdanie oddając na wstępie głos za wyłączeniem, a potem przeciwko
wyłączeniu, jak również błędnie licząc głosy oddane za wyłączeniem
sędziego,
4. art. 30 ust. 1 - 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa poprzez zaniechanie Przewodniczącego Rady wystosowania
I NKRS 17/23
3
żądania do właściwych organów Sądu nadesłania niezbędnych dokumentów
w tym akt osobowych innych sędziów Wydziału Karnego Sądu Rejonowego
w Starogardzie Gdańskim w szczególności sędzi M. M. (poprzednio L.) w
kontekście przyjęcia w toku postępowania jako podstawy uchwały z
18.10.2018r. za prawdziwy fakt mojego rzekomego najkrótszego stażu
spośród wszystkich sędziów wskazanego wydziału oraz w kontekście treści
mojego zarzutu kwestionującego powyższy fakt, potwierdzonego wydrukiem
postanowienia Prezydenta RP,
5. art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w zw. z § 9 ust. 4
regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 12.09.2017 r. poprzez
zaniechanie wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy
oraz całości zarzutów mojego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z
dnia 22.10.2018r. skutkujące brakiem świadomości wszystkich członków
Rady co do rodzaju i wagi dotychczasowych nieprawidłowości, a mianowicie:
- zaniechanie przedstawienia przez członków zespołu w szczególności
przewodniczącego w dniu 11.01.2019 r. pozostałym członkom Rady
jakichkolwiek okoliczności posłużenia się nieprawdziwymi
informacjami, stanowiącymi jedyną podstawę uchwały z dnia
18.10.2018 r. odnośnie rzekomego najkrótszego stażu pracy
Skarżącego spośród wszystkich sędziów wydziału karnego, a przez to
uniemożliwienie wszystkim członkom Rady przeprowadzenie analizy
wpływu takiej okoliczności na podjętą decyzję;
- zaniechanie przedstawienia przez członków zespołu w
szczególności przewodniczącego w dniu 11.01.2019 r. pozostałym
członkom Rady faktu wyrażenia zgody przez sędzię X.1 Y.1 na
przeniesienie z wydziału karnego do wydziału rodzinnego według
tożsamego podziału czynności, co w kontekście treści przepisu art.
22a § 4a i § 4b pkt 2 ustawy o ustroju sądów powszechnych
skutkowało pozbawieniem racji bytu skarżone zarządzenia,
potwierdzonego przedłożonym przeze mnie wydrukiem podziału
czynności,
I NKRS 17/23
4
- zaniechanie przedstawienia przez członków zespołu w szczególności
przewodniczącego w dniu 11.01.2019 r. pozostałym członkom Rady
faktu złożenia przez skarżącego jeszcze przed posiedzeniem w dniu
18.10.2018r. wniosku o wyłączenie się od rozpoznania przedmiotowej
sprawy sędziów, którzy są członkami stowarzyszenia „[…]” z
powodów, które wskazałem w treści uzupełnienia odwołania z dnia
05.10.2018 r., przy czym sprawozdawca sędzia M. Nawacki jest lub
przynajmniej był członkiem tego stowarzyszenia, podobnie jak i
choćby sędzia M J., który przyznał to podczas posiedzenia w dniu
11.01.2019 r.,
6. art. 42 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa poprzez sporządzenie
uzasadnienia zaskarżonej Uchwały w sposób uniemożliwiający jej kontrolę
przez Sąd Najwyższy unikając przywołania istoty zarzutów mojego wniosku i
odniesienia się do nich, a przede wszystkim głównego zarzutu posłużenia
się w trakcie wydawania uchwały w dniu 18.10.2018 r., nieprawdziwą
informacją odnośnie rzekomego najkrótszego stażu Skarżącego pracy
spośród wszystkich sędziów wydziału karnego w żaden sposób bliżej nic
wyjaśniając w jaki sposób mogłem ten zarzut przedstawić w treści odwołania
skoro ten fakt poznałem dopiero z chwilą podjęcia uchwały w dniu
18.10.2018 r. zaś wcześniej nikt nigdy nie przedstawił mi powodu
przeniesienia powiązanego ze stażem,
7. z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 186 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej wobec sprzeniewierzenia się przez Krajową Radę
Sądownictwa zasadzie stania na straży niezależności sądów i niezawisłości
sędziów poprzez przeprowadzenie postępowania pomimo licznie
przedstawionych zastrzeżeń z mojej strony wbrew przepisom i podstawowym
standardom państwa prawa bez jakiejkolwiek weryfikacji dokumentacji oraz
oświadczeń przedstawionych przez Prezesów Sądu Rejonowego i
Okręgowego, nominowanych w 2017 r. wyłącznie w oparciu o decyzję
przedstawiciela władzy wykonawczej - aktualnego Ministra Sprawiedliwości.
W odpowiedzi na powyższe odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła
o odrzucenie odwołania, jako niedopuszczalnego. Rada wskazała, że odwołanie
I NKRS 17/23
5
zasługuje na odrzucenie a limine, ponieważ na uchwałę Krajowej Rady
Sądownictwa w przedmiocie rozpoznania odwołania od podziału czynności
nie przysługuje środek zaskarżenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało odrzuceniu, jako niedopuszczalne.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że w analogicznej kwestii
wypowiedział się już Sąd Najwyższy w postanowieniach z 14 czerwca 2023 r. (sygn.
I NKRS 5/23) oraz z 5 września 2023 r. (sygn. I NKRS 38/23), a także z 17 kwietnia
2024 r. (sygn. I NKRS 47/23). Sąd Najwyższy w składzie orzekającym podziela
pogląd prawny wyrażony w tych orzeczeniach co do niedopuszczalności odwołania
od uchwały KRS.
Zaskarżoną uchwałą Krajowa Rada Sądownictwa odmówiła ponownego
rozpoznania sprawy zakończonej uchwałą nr [...]1 Krajowej Rady Sądownictwa z
18 października 2018 r. w przedmiocie oddalenia odwołania od zmiany podziału
czynności. Uchwała ta kończy zatem postępowanie mające za przedmiot odwołanie
od decyzji o zmianie podziału czynności w sposób skutkujący zmianą zakresu jego
obowiązków, o którym stanowi art. 22a § 5 p.u.s.p.
Zgodnie z art. 22a § 5 p.u.s.p. sędzia, któremu zmieniono podział czynności
w sposób skutkujący zmianą zakresu jego obowiązków, w szczególności
przeniesieniem do innego wydziału sądu, może odwołać się do Krajowej Rady
Sądownictwa w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania nowego zakresu
obowiązków. Odwołanie nie przysługuje w przypadku: 1) przeniesienia do wydziału,
w którym rozpoznaje się sprawy z tego samego zakresu; 2) powierzenia
obowiązków w tym samym wydziale na zasadach obowiązujących pozostałych
sędziów, a w szczególności odwołania przydziału do sekcji lub innej formy
specjalizacji.
W judykaturze wskazuje się, że brzmienie powyższego przepisu
nie pozostawia wątpliwości, iż zasadniczym powodem przyznania sędziemu prawa
do odwołania się do KRS od zmiany podziału czynności nie było stworzenie
dodatkowej gwarancji przestrzegania przez prezesa sądu przepisów o podziale
I NKRS 17/23
6
czynności jako takich, lecz miało ono umożliwić mu kwestionowanie zmiany
podziału czynności, która skutkuje zmianą zakresu jego obowiązków, w
szczególności (a więc nie tylko), przeniesieniem do innego wydziału sądu, w
sposób przezeń nieakceptowany (zob. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 14 czerwca 2023 r., I NKRS 5/23 i z 5 września 2023 r., I NKRS 38/23).
Stosownie zaś do art. 22a § 6 p.u.s.p. odwołanie od podziału czynności
sędziego wnosi się za pośrednictwem prezesa sądu, który dokonał podziału
czynności objętego odwołaniem. Prezes sądu przekazuje odwołanie Krajowej
Radzie Sądownictwa w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania
wraz ze stanowiskiem w sprawie. Krajowa Rada Sądownictwa podejmuje uchwałę
uwzględniającą albo oddalającą odwołanie sędziego, mając na uwadze względy,
o których mowa w § 1. Uchwała Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie odwołania,
o którym mowa w § 5, nie wymaga uzasadnienia. Od uchwały Krajowej Rady
Sądownictwa odwołanie nie przysługuje. Do czasu podjęcia uchwały sędzia
wykonuje obowiązki dotychczasowe.
Zgodnie z art. art. 44 ust. 1 u.KRS uczestnik postępowania może
odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Krajowej Rady
Sądownictwa z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Takim
przepisem odrębnym jest właśnie art. 22a § 6 p.u.s.p., zgodnie z którym od uchwały
Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie odwołania od podziału czynności
odwołanie nie przysługuje. Skoro zatem art. 22a § 6 p.u.s.p., jako przepis
szczególny, wyklucza stosowanie przepisu ogólnego, czyli art. 44 ust. 1 u.KRS –
zgodnie z regułą specjalności (lex specialis derogat legi generali) – nie ma
możliwości merytorycznego rozpoznania wniesionego przez Skarżącego odwołania
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Uchwałą nr [...] z [...] 2019 r. w
przedmiocie odmowy ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej oddaleniem
odwołania od zmiany podziału czynności sędziego.
Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika jednoznacznie, że od
uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie rozpoznania odwołania od
zarządzenia w przedmiocie podziału czynności, odwołanie do Sądu Najwyższego
nie przysługuje (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 grudnia 2022 r., I
NKRS 60/22; 8 grudnia 2020 r., I NO 76/20; 3 sierpnia 2020 r., I NO 80/20; 9
I NKRS 17/23
7
czerwca 2020 r., I NO 173/19). Postępowanie przed Krajową Radą Sądownictwa w
przedmiocie odwołania od zarządzenia w przedmiocie podziału czynności ma
charakter wewnętrzny/służbowy, nie jest więc „sprawą” w rozumieniu art. 45 ust. 1
Konstytucji RP, w której musi być zagwarantowana droga sądowa (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2020 r., I NO 173/19; 3 sierpnia
2020 r., I NO 80/20).
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego pojęcie „sprawy” interpretuje się
szeroko, przyjmując jednak, że „sprawą” nie jest spór wewnątrz organu władzy
publicznej, w tym sprawa ze stosunku nadrzędności i podporządkowania między
organami państwowymi oraz sprawa ściśle związana z podległością służbową w
relacji między przełożonymi i podwładnymi w organach państwowych (zob. wyroki
Trybunału Konstytucyjnego: z 9 czerwca 1998 r., K 28/97; z 10 maja 2000 r., K
21/99; z 18 maja 2004 r., SK 38/03; z 30 października 2012 r., SK 20/11; z 6
listopada 2012 r., K 21/11; z 26 listopada 2019 r., P 9/18).
Sędziowie podlegają nadzorowi administracyjnemu w zakresie właściwego
toku wewnętrznego urzędowania sądu sprawowanego przez prezesów sądów (art.
9a § 1 p.u.s.p.). W ramach tego nadzoru prezesi sądów są upoważnieni do
ustalania podziału czynności, który określa: 1) przydział sędziów, asesorów
sądowych i referendarzy sądowych do wydziałów sądu, 2) zakres obowiązków
sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych i sposób ich uczestniczenia
w przydziale spraw, 3) plan dyżurów oraz zastępstw sędziów, asesorów sądowych i
referendarzy sądowych (art. 22a § 1 p.u.s.p.). Spór między sędzią a prezesem
sądu co do sposobu ustalenia podziału czynności odbywa się w ramach ściśle
rozumianego stosunku służbowego wewnątrz organu władzy sądowniczej. Sędzia
nie występuje w tym sporze jako osoba prywatna. W takiej sytuacji spór tego
rodzaju nie może zostać uznany za „sprawę” w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
RP (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 3 sierpnia 2020 r., I NO 80/20; 8
grudnia 2020 r., I NO 76/20).
Z kolei w art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993
r., Nr 61, poz. 284; dalej jako EKPC) prawo do sądu jest ujęte węziej niż w art. 45
ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ obejmuje ono wyłącznie sprawy o charakterze
I NKRS 17/23
8
cywilnym i karnym. Tym samym z zakresu art. 6 EKPC wyłączone są sprawy z
zakresu prawa publicznego, do których należą m.in. spory urzędnicze.
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjmuje się, że art. 6
EKPC nie ma zastosowania, jeśli w przypadku sporów wewnątrz aparatu władzy
publicznej prawo wyraźnie wyłącza ochronę sądową oraz jeśli istnieje obiektywne
uzasadnienie dla takiego rozwiązania (wyrok ETPC z 19 kwietnia 2007 r.,
Vilho Eskelinen i inni przeciwko Finlandii, § 62).
Wobec braku przekonującej argumentacji pozwalającej na powzięcie
poważnych i uzasadnionych wątpliwości co do zgodności przepisu art. 22a § 6
p.u.s.p z Konstytucją RP i EKPC, Sąd Najwyższy nie może pominąć tej regulacji.
Reasumując, stwierdzić należy, że zakres gwarancji niezawisłości sędziów i
niezależności sądów, określony w Konstytucji RP oraz przepisach wiążącego
Rzeczpospolitą Polską prawa europejskiego, jak również istota urzędu sędziego i
służebna relacja przepisów dotyczących służby sędziowskiej do konstytucyjnych
regulacji dotyczących choćby wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela,
nie przemawiają za koniecznością uznania, że zmiana zakresu obowiązków
sędziego poprzez przeniesienie go do innego wydziału jest sprawą,
w której konieczne jest zapewnienie drogi sądowej.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.
w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Leszek Bielecki Paweł Wojciechowski Elżbieta Karska
[SOP]
[r.g.]
