POSTANOWIENIE

Dnia 15 grudnia 2023 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Bojańczyk

w sprawie A. K.,

skazanego z art. 191 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i in.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2023 r.,

zażalenia skazanego

na zarządzenie sędziego Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 22 sierpnia 2023 r.,

o odmowie przyjęcia zażalenia skazanego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt IV Ka 243/23

na podstawie art. 437 § 1 i 2 zd. pierwsze k.p.k.

p o s t a n o w i ł

uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać Prezesowi Sądu Okręgowego w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Upoważniony sędzia Sądu Okręgowego w Poznaniu, zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2023 r., na podstawie art. 524 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k., art. 460 k.p.k. i art. 466 § 1 k.p.k. odmówił przyjęcia zażalenia skazanego A. K. z dnia 19 czerwca 2023 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt IV Ka 243/23 (sprawa Sądu Rejonowego w Lesznie o sygn. akt II K 435/22), jako wniesionego po terminie.

W uzasadnieniu zarządzenia, powołując się na treść przepisu art. 460 k.p.k. i art. 466 § 1 k.p.k. oraz akta sprawy wskazano, że odpis zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku o uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego doręczono skazanemu w dniu 14 czerwca 2023 r. (k. 1002), zatem termin do wniesienia zażalenia na to zarządzenie upływał w dniu 21 czerwca 2023 r. Jednakże przedmiotowe zażalenie, opatrzone wprawdzie datą 19 czerwca 2023 r., zostało złożone w administracji Aresztu Śledczego w P. (co wynika z pieczątki na kopercie) dopiero w dniu 28 czerwca 2023 r., a więc 7 dni po terminie, dlatego też odmówiono jego przyjęcia. Jednocześnie zaznaczono, że w związku z zastrzeżeniami A. K. co do terminowości odbierania w administracji Aresztu Śledczego w P. jego przesyłek zawierających wniosek o uzasadnienie, jak i zażalenie na odmowę jego przyjęcia (k. 1024), zwrócono się do Dyrektora Aresztu Śledczego w P. o wyjaśnienie zgłoszonych w zażaleniu zastrzeżeń (k. 1032). Dyrektor ww. jednostki w piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 r. poinformował, że stempel Aresztu Śledczego w P. widniejący na kopertach oznacza, że w tym właśnie dniu korespondencja została przyjęta w oddziale, to jest odpowiednio: pierwsze pismo (wniosek) w dniu 6 czerwca 2023 r., a drugie (zażalenie) w dniu 28 czerwca 2023 r., natomiast pisma te wysłane zostały do Sądu Okręgowego w Poznaniu w dniu następnym, to jest odpowiednio: pierwsze w dniu 7 czerwca 2023 r., a drugie w dniu 29 czerwca 2023 r. (k. 1034). Oznacza to, iż wprawdzie skazany opatrywał swe pisma datami, wskazującymi na terminowość wniosku i zażalenia, ale składał je w administracji z opóźnieniem, co skutkowało odmówieniem przyjęcia najpierw wniosku o uzasadnienie, a następnie zażalenia na odmowę przyjęcia wniosku o uzasadnienie.

Na powyższe zarządzenie zażalenie wniósł skazany. Zaskarżył je w całości i zarzucił błędne przyjęcie informacji zawartych w piśmie Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia 3 sierpnia 2023 r., a w konsekwencji błędne uznanie, że zarówno zażalenie na odmowę przyjęcia wniosku o uzasadnienie, jak i wniosek o uzasadnienie, wniesione zostały po terminie. Skazany wskazał, że winę w niedochowaniu ustawowego terminu do złożenia wniosku i zażalenia ponosi administracja Aresztu Śledczego w P., o czym świadczy załączona do zażalenia dokumentacja, tj. „potwierdzenie odbioru korespondencji urzędowej”. Wprawdzie załączył wyłącznie potwierdzenie odbioru zażalenia w dniu 20 czerwca 2023 r., a zatem odebranego/wniesionego w terminie, które wpłynęło/przyjęte zostało w oddziale Aresztu Śledczego w P. tego samego dnia, wyjaśniając jednocześnie, że nie dysponuje potwierdzeniem odbioru wniosku o uzasadnienie bowiem „nie otrzyma[ł] potwierdzenia odbioru korespondencji, bo ponoć zaginęła”. Jako drugi dowód załączył inne potwierdzenie odbioru jego korespondencji urzędowej adresowanej do Sądu Rejonowego w Lesznie, wskazujące, że korespondencję tę odebrano w dniu 19 lipca 2023 r., a dopiero 6 dni później, tj. w dniu 25 lipca 2023 r. wpłynęła ona/przyjęta została w oddziale Aresztu Śledczego w P..

W konkluzji wniósł o uwzględnienie zażaleń i „przywrócenie wszystkich terminów, których nie dochował Areszt Śledczy w P., a nie skazany”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie wniesione przez skazanego A. K. okazało się zasadne i zasługiwało na uwzględnienie. Rację ma bowiem jego autor, że do wydania zaskarżonego zarządzenia upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego w Poznaniu doszło w wyniku błędnego przyjęcia informacji zawartych w piśmie Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia 3 sierpnia 2023 r. Należy jednak od razu w tym miejscu wskazać na to, że uchybienie wskazane w zażaleniu było w znacznej mierze konsekwencją oparcia zaskarżonej decyzji wyłącznie na ww. informacji, którą jednak należało skonfrontować z dokumentacją w postaci potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej, tj. potwierdzenia odbioru zażalenia skazanego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt IV Ka 243/23.

Wskazaną dokumentację skazany załączył do zażalenia na zaskarżone zarządzenie i wynika z niej bezspornie, że korespondencję w postaci zażalenia na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w Poznaniu skazany złożył w oddziale Aresztu Śledczego w P. w dniu 20 czerwca 2023 r. Jest to data odbioru korespondencji przez osobę ją przyjmującą, która wydała skazanemu pokwitowanie w postaci oryginału potwierdzenia (pokwitowanie Potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej przez osobę przyjmującą korespondencję opatrzone stemplem odbitym czerwonym tuszem, k. 1040). Wprawdzie osoba ta nie podała swoich danych osobowych, a jedynie opatrzyła owo pokwitowanie wyżej wskazanym stemplem „WPŁYNĘŁO Areszt Śledczy w P.” zamieszczając swój podpis i datę („20.06.23”). Jednak należy zauważyć, że taki sam stempel umieszczany jest na kopertach z korespondencją. Jak wynika zaś z informacji wskazanych w piśmie Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia 3 sierpnia 2023 r. (k. 1034), „(…) stempel Aresztu Śledczego w P. widniejący na kserokopiach kopert tj. z dnia 06.06.2023 r. nr […]1 oraz z dnia 28.06.2023 r. nr […] potwierdza przyjęcie korespondencji w oddziale w tych dniach. Numer listu wpisywany jest w biurze podawczym Aresztu Śledczego w P.. Ustalono, że list o numerze […] przekazano do wysłania 29.06.2023 r., a list o numerze […]1 – 07.06.2023 r.”. List zawierający zażalenie na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w Poznaniu to list o numerze […], który choć wedle informacji Dyrektora Aresztu Śledczego w P. przyjęty został w placówce (oddział Aresztu Śledczego w P.) w dniu 28.06.2023 r., a przekazany do wysłania w dniu 29.06.2023 r., to jednak zapewne odebrany został wcześniej, jak wskazuje obecnie skazany przedstawiając stosowną dokumentację, tj. w dniu 20.06.2023 r. i ta data, a nie data przyjęta w zaskarżonym zarządzeniu (28 czerwca 2023 r.), powinna być datą rozważaną przez organ decydujący w przedmiocie dochowania terminu do wniesienia zażalenia. Skoro odpis zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku o uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego doręczono skazanemu w dniu 14 czerwca 2023 r. (k. 1002), a termin do wniesienia zażalenia na to zarządzenie upływał w dniu 21 czerwca 2023 r., to zażalenie skazanego opatrzone datą 19 czerwca 2021 r., a obecnie skazany przedstawia dowody na złożenie go w oddziale Aresztu Śledczego w P. w dniu 20 czerwca 2021 r. (o czym świadczyć może pokwitowanie/potwierdzenie odbioru tej korespondencji, k. 1040), to należałoby rozważyć przyjęcie złożenia zażalenia w ustawowym 7 dniowym terminie, określonym w przepisie art. 460 k.p.k.

Równocześnie dostrzec należy, że stemple na kopercie zawierającej korespondencję w postaci zażalenia na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w Poznaniu czy zażalenia na zaskarżone zarządzenie potwierdzają informację wskazaną w piśmie Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia 3 sierpnia 2023 r. o jednodniowej różnicy w czasie od momentu przyjęcia korespondencji w oddziale Aresztu Śledczego w P. do momentu jej przekazania do wysłania do Sądu Okręgowego w Poznaniu (a zatem, że korespondencja ta była wysyłana w dniu następnym), jednak z informacji tej nie wynika kiedy korespondencja zostaje faktycznie odebrana od nadawcy, co znajduje potwierdzenie w pokwitowaniu. To właśnie data odebrania korespondencji urzędowej jest kluczowa i to ona powinna być punktem odniesienia przy ocenie dochowania terminu do wniesienia środka odwoławczego. Takie ustalenia w zakresie zażalenia na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Karnego – Odwoławczego Sądu Okręgowego w Poznaniu nie zostały poczynione w toku postępowania związanego z poddaniem kontroli decyzji w przedmiocie przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt IV Ka 243/23.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania, bowiem oparcie się wyłącznie na informacjach zawartych w piśmie Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia 3 sierpnia 2023 r. (lojalnie trzeba jednak przyznać, że upoważniona sędzia Sądu Okręgowego w Poznaniu wydająca zaskarżone zarządzenie tylko takimi informacjami dysponowała), skutkowało pominięciem wyżej wskazanych okoliczności faktycznych, co doprowadziło do błędnego i przedwczesnego przyjęcia, że zażalenie na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego wniesione zostało po terminie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie uwzględnienie informacji wskazanych obecnie przez skazanego, dokumentujących potwierdzenie odbioru jego korespondencji urzędowej dotyczącej  jak sam twierdzi  zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt IV Ka 243/23, oraz należyte zbadanie i drobiazgowe ustalenie konkretnych okoliczności, w jakich doszło do odebrania od skazanego (nadawcy) korespondencji urzędowej w postaci zażalenia skazanego datowanego na dzień 19 czerwca 2023 r., wobec zachodzących istotnych sprzeczności pomiędzy datami na dokumentach w postaci: potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej nadanej przez skazanego A. K. w Areszcie Śledczym w P. w dniu 20 czerwca 2023 r. (pokwitowanie Potwierdzenia odbioru korespondencji urzędowej przez osobę przyjmującą korespondencję opatrzone stemplem „WPŁYNĘŁO Areszt Śledczy w P.”, k. 1040) oraz analogicznym stemplem Aresztu Śledczego w P. („WPŁYNĘŁO Areszt Śledczy w P.”) widniejącym na kopercie (k. 1028) zawierającej korespondencję skazanego znajdującą się w aktach sprawy na k. 1024-1027. Konieczne będzie też  ponowne  uwzględnienie informacji podanych przez Dyrektora Aresztu Śledczego w P. w piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 r. (k. 1034), z których może wynikać, że korespondencja od osadzonych jest przekazywana z Aresztu Śledczego w dzień później po jej odbiorze/przyjęciu od osadzonego, tym jednak razem w świetle i w kontekście dokumentacji przedstawionej przez skazanego i rozstrzygnięcie, czy informacje przekazane przez Dyrektora Aresztu Śledczego dokumentują w sposób wierny chronologię obiegu i nadawania korespondencji urzędowej w w/w jednostce.

AG

[ał]