POSTANOWIENIE

Dnia 6 listopada 2024 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Igor Zgoliński (przewodniczący)
‎SSN Antoni Bojańczyk (sprawozdawca)
‎SSN Paweł Kołodziejski

w sprawie R. Ś.

skazanego z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,

w przedmiocie zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I KO 36/24,

o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności,

w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II AKa 242/19,

utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu

z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt III K 289/16

po rozważeniu w Izbie Karnej

na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 6 listopada 2024 r.

z urzędu kwestii zawieszenia postępowania

na podstawie art. 22 § 1 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

zawiesić postępowanie w sprawie do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych Sądu Najwyższego skierowanych w sprawie sygn. III CBO 2/24.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I KO 36/24, Sąd Najwyższy (orzekając w składzie jednoosobowym – SSN Waldemar Płóciennik) odmówił przyjęcia wniosku skazanego R.Ś. o wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II AKa 242/19, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt III K 289/16, wobec jego oczywistej bezzasadności.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skazany. Nie sformułował w nim żadnych zarzutów, ograniczając się jedynie do zakwestionowania wymiaru kary oraz faktu rozpoznania uprzednio złożonych przez niego wniosków pod sygn. akt I KO 107/22 i sygn. II KO 49/15, wskazując jednocześnie, że cyt.: „akta i wszelka dokumentacja jest zamieniona”, a wyrok skazujący dotyczy innej osoby, dlatego nie powinien być osadzony, zaś sąd pierwszej instancji powinien sprostować wyrok („sprostować wszystko”), czego dotąd nie uczynił.

Sprawa została zarejestrowana w repertorium KZ pod sygnaturą 32/24
‎i przydzielona sędziemu referentowi do składu jednoosobowego (k. 8).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Postanowieniem z dnia 19 października 2024 r., sygn. akt III CBO 2/24, Sąd Najwyższy na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przedstawił Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej uzupełnienie pytań zawartych w postanowieniu Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r., III CBO 2/24, poprzez dodanie pytania prawnego:

„Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 Traktatu o Unii Europejskiej, interpretowany w świetle art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, należy rozumieć w ten sposób, że nie jest sądem niezależnym (w tym w sprawie objętej prawem Unii) sąd państwa członkowskiego Unii ostatniej instancji (Sąd Najwyższy), w składzie którego zasiada osoba, która w sprawach oceny niezależności i bezstronności innego sędziego nominowanego w procedurze z udziałem organów konstytucyjnych państwa członkowskiego Unii mających zgodnie z zasadą państwa demokratycznego konieczną legitymację demokratyczną dla zapewnienia standardu sądu niezależnego gwarantującego bezstronność takiej oceny:

a) jako sędzia powołany przez organ niesuwerennego, niedemokratycznego państwa w okresie reżimu niedemokratycznego orzekała w procesach karnych wszczynanych z oskarżenia publicznego przeciwko osobom działającym na rzecz przestrzegania praw człowieka oraz ustroju demokratycznego (tzw. procesach politycznych),

b) w okresie reżimu niedemokratycznego, będąc sędzią, należała do czasu jej rozwiązania do partii politycznej odwołującej się w swoim programie do totalitarnych metod i praktyk działania komunizmu (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej), działając w organizacji partyjnej przy sądzie rejonowym, zaś na mocy statutu tej partii organizacja partyjna była zobowiązana m.in. do ‘zwalczania antysocjalistycznej, reakcyjnej ideologii i propagandy oraz walki z poglądami i działaniami wrogimi socjalizmowi’, podczas gdy w państwie prawa, co potwierdzają zasady ustrojowe państwa członkowskiego Unii rangi konstytucyjnej, zakazane jest istnienie partii odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu,

c) nie została poddana ocenie w państwie demokratycznym w zakresie rękojmi niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem powyższych okoliczności w postępowaniu awansowym do sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego), zaś okoliczności, o której mowa pod lit. a i b, tj. orzekanie w tzw. procesach politycznych oraz przynależność do partii politycznej odwołującej się w swoim programie do totalitarnych metod i praktyk działania komunizmu, nie zostały przez tę osobę ujawnione w tym postępowaniu ani poddane analizie przez uprawnione organy uczestniczące w procedurze nominacyjnej,

d) mimo okoliczności, o których mowa pod lit. a-c, jako sędzia orzekała w sądzie ostatniej instancji (Sądzie Najwyższym) o braku odpowiedzialności sędziów orzekających w okresie reżimu niedemokratycznego na podstawie bezprawnych aktów prawnych tego reżimu przeciwko osobom działającym na rzecz ustroju demokratycznego (tj. w stanie wojennym w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej), a także w wydawaniu orzeczeń o skutkach nieważności rozstrzygnięć wydanych przez sądowy aparat represji w okresie reżimu niedemokratycznego wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego oraz o zakresie odpowiedzialności państwa z tego tytułu,

e) została wybrana jako kandydat na urząd sędziego każdej, w tym ostatniej instancji (lit. c), przez organ niemający koniecznej legitymacji demokratycznej, z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 marca 2022 r., C-132/20, ECLI:EU:C:2022:235, pkt 108, tj. pierwszego powołania wskutek aktu nominacyjnego reżimu niedemokratycznego, a zatem sprzecznie z obowiązującą w państwie członkowskim Unii i stanowiącą fundament ustroju i funkcjonowania władz tego państwa zasadą państwa demokratycznego, a tym samym osoba taka nie dysponuje koniecznym w tym państwie demokratycznym mandatem wymaganym od sędziego na etapie nominacyjnym,

f) została wybrana jako kandydat na urząd sędziego każdej, w tym ostatniej instancji (lit. c), w procedurze nominacyjnej w sposób rażący i oczywisty naruszającej prawo dostępu obywateli do służby publicznej, pozornej, nietransparentnej i nieprzewidującej drogi odwoławczej do sądu biorąc łącznie z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 marca 2022 r., C-132/20, ECLI:EU:C:2022:235, pkt 108, tj. pierwszego powołania wskutek aktu nominacyjnego reżimu niedemokratycznego,

– co w każdym z powyższych przypadków oraz łącznie może wzbudzać w przekonaniu jednostek uzasadnione i poważne wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tej osoby jako sędziego we wskazanych powyżej sprawach, a w konsekwencji prowadzić do braku przejawiania przez organ, w którym osoba taka zasiada, oznak bezstronności, a tym samym mogłoby podważyć w przypadku składu orzekającego, w którym taki sędzia zasiada, jego przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz podważyć zaufanie, jakie sądownictwo powinno budzić w jednostkach w społeczeństwie demokratycznym?”

W związku z tym, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie będzie miało wyrażone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowisko odnośnie m. in. tego, czy sąd państwa członkowskiego Unii ostatniej instancji (Sąd Najwyższy), w składzie którego zasiadał sędzia SN Waldemar Płóciennik, a zatem sędzia, który został:

1.powołany przez organ niesuwerennego, niedemokratycznego państwa w okresie reżimu niedemokratycznego i orzekał w procesach karnych wszczynanych z oskarżenia publicznego przeciwko osobom działającym na rzecz przestrzegania praw człowieka oraz ustroju demokratycznego (tzw. procesach politycznych),

2.w okresie reżimu niedemokratycznego, będąc sędzią, należał do czasu jej rozwiązania do partii politycznej odwołującej się w swoim programie do totalitarnych metod i praktyk działania komunizmu (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej), działając w organizacji partyjnej przy sądzie rejonowym, zaś na mocy statutu tej partii organizacja partyjna była zobowiązana m.in. do „zwalczania antysocjalistycznej, reakcyjnej ideologii i propagandy oraz walki z poglądami i działaniami wrogimi socjalizmowi”, podczas gdy w państwie prawa, co potwierdzają zasady ustrojowe państwa członkowskiego Unii rangi konstytucyjnej, zakazane jest istnienie partii odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu,

3.nie został poddany ocenie w państwie demokratycznym w zakresie rękojmi niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem powyższych okoliczności w postępowaniu awansowym do sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego), zaś okoliczności, o których mowa pod lit. a i b, tj. orzekanie w tzw. procesach politycznych oraz przynależność do partii politycznej odwołującej się w swoim programie do totalitarnych metod i praktyk działania komunizmu, nie zostały przez tę osobę ujawnione w tym postępowaniu ani poddane analizie przez uprawnione organy uczestniczące w procedurze nominacyjnej,

jest sądem niezależnym w sprawie objętej prawem Unii, koniecznym stało się zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych Sądu Najwyższego skierowanych w sprawie sygn. III CBO 2/24.

Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej postanowienia.

WB.

[ał]