I KO 68/21

Sygn. akt I KO 68/21

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lutego 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Siwek

w sprawie zażalenia J. K.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 lutego 2022 r.,

wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w O.

z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt II Kp […]

o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu

na podstawie art. 37 k.p.k.

p o s t a n o w i ł

wniosku nie uwzględnić.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w O. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem, w trybie art. 37 k.p.k., o przekazanie sprawy dotyczącej rozpoznania zażalenia J. K. na postanowienie Prokuratora Działu ds. Wojskowych Prokuratury Rejonowej w O. z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt PR 3 Ds. […] o odmowie wszczęcia śledztwa, innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. We wniosku podniesiono, iż w przedmiotowym postępowaniu skarżący zarzucił popełnienie czynu zabronionego polegającego na przekroczeniu uprawnień i niedopełnieniu obowiązków sędziemu Sądu Okręgowego w O. - J. C., którego łączą relacje zawodowe i koleżeńskie z sędziami orzekającymi w miejscowo właściwym Sądzie Rejonowym, co uzasadnia skorzystanie z instytucji art. 37 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek jest niezasadny.

Wskazać należy, że skorzystanie z art. 37 k.p.k., może mieć miejsce zupełnie wyjątkowo, w sytuacji powstania nadzwyczajnych względów związanych z potrzebą ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości, do których należą okoliczności, które w realiach konkretnej sprawy, po pierwsze mogą wywoływać w odbiorze opinii publicznej wątpliwości co do możliwości bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy, po drugie rzutować na swobodę orzekania.

W licznym orzecznictwie podnosi się jednocześnie, że zbyt szerokie stosowanie tej instytucji nie powinno mieć miejsca nie tylko z uwagi na ratio legis tego przepisu, ale także efekt potencjalnego osłabienia zaufania do wymiaru sprawiedliwości, skoro regułą jest, iż każda co do zasady sprawa powinna być rozpoznana przez sąd właściwy nie tylko rzeczowo, ale i miejscowo. Przełamanie tej reguły w trybie art. 37 k.p.k. może nastąpić włącznie w wyjątkowych sytuacjach, których wykazanie spoczywa na wnioskującym sądzie; jego obowiązkiem jest więc przedstawienie przekonujących argumentów świadczących o tym, że w tym konkretnym przypadku rozstrzygnięcie sprawy przez sąd właściwy zagraża tak istotnej wartości, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości.

Wniosek Sądu Rejonowego w O., a także podniesione w nim argumenty o tym, że przedmiotowe postępowanie dotyczy zarzutów stawianych sędziemu Sądu Okręgowego w O., którego łączą relacje „zawodowe i koleżeńskie” z sędziami właściwego miejscowo Sądu, w kontekście przesłanek z art. 37 k.p.k., należy uznać za błędne. Nie przekonują one w wystarczający sposób, że w niniejszej sprawie występują na tyle nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniłyby przełamanie wspomnianej zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem, iż zawodowa znajomość sędziów orzekających w miejscowo właściwym Sądzie z sędzią J. C., wynikająca w głównej mierze ze szkoleń, zebrań sędziów oraz faktu odbywania aplikacji sądowej, na co wskazywano w oświadczeniach złożonych w trybie art. 41 § 1 k.p.k., jest okolicznością, która w tej sprawie może realnie podważać autorytet i zaufanie do wymiaru sprawiedliwości, a więc stanowić o istnieniu przesłanki z art. 37 k.p.k.

Pozostawanie w tego rodzaju zwyczajowych relacjach zawodowych, w sytuacji gdy przyjmują one formę ścisłą i osobistą mogłby stanowić jedynie powód wyłączenia w oparciu o regulację z art. 41 § 1 k.p.k., która jednak nie znalazła pozytywnego zastosowania, zważywszy na nieuwzględnienie złożonych w trybie tego przepisu wniosków o wyłączenie (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z 16 listopada 2021 r.). Oczywiste jest natomiast, że art. 37 k.p.k. nie może być postrzegany jako przepis swego rodzaju subsydiarny względem art. 41 § 1 k.p.k. Przesłanki zastosowania obu regulacji są odmienne, a oba wskazane przepisy funkcjonują w różnych płaszczyznach procesowych i dotyczą czego innego. Okoliczności sprawy w kontekście relacji sędziów Sądu Rejonowego w O. i sędziego J. C. słusznie były rozważane w niniejszej sprawie przez pryzmat art. 41 § 1 k.p.k., jednak z negatywnym skutkiem dla żądających wyłączenia sędziów. Sąd Najwyższy nie jest natomiast umocowany ani do ponownego orzekania w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sprawie zawisłej przed sądem powszechnym, ani do rozstrzygania po raz kolejny co okoliczności, która podlega rozważaniu wyłącznie przez pryzmat art. 41 § 1 k.p.k., tyle że przy wykorzystaniu art. 37 k.p.k.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.