I KO 17/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 5 maja 2025 r.
w sprawie R. S. o wznowienie postępowania (sygnalizacja),
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 maja 2025 r.
wniosku skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
postanowił:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału
w rozpoznaniu sprawy o sygn. I KO 17/25.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 27 marca 2025 r. skazany R. S. złożył wniosek o wyłączenie
sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od rozpoznania sprawy zawisłej przed
Sądem Najwyższym pod sygn. akt I KO 17/25. W piśmie podniósł, że podstawą
wniosku o wyłączenie jest wadliwe powołanie na stanowisko sędziego Sądu
Najwyższego. Wniosek o wyłączenie wskazanego sędziego został zarejestrowany
pod sygn. KRI 960 i przydzielony do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek skazanego, oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k., zasługuje na
uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. Okolicznością mogąca wywołać tę wątpliwość
może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np.
I KO 17/25
2
postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21). Sąd
Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie
przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych
uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności
gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej
Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki
skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu
ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością
odszkodowawczą Państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r.,
sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]).
Sędzia Sądu Najwyższego Marek Siwek, który został objęty wnioskiem,
uzyskał powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw.
Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego
Sądu Najwyższego z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady
Sądownictwa prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22;
uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020
r., BSA I-4110-1/20). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w
postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają
charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w
przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19,
Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19,
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20,
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).
Wydaje się jednak konieczne zauważenie, że głównym powodem wyłączenia
sędziego Marka Siwka jest uznanie, że rozpoznając sygnalizację skazanego o
wznowienie postępowania, zmuszony byłby on do zajęcia stanowiska odnośnie
okoliczności, która także go bezpośrednio dotyczy, albowiem jest związana z jego
I KO 17/25
3
własną procedurą nominacyjną. Sędzia Sądu Najwyższego Marek Siwek, który
został objęty wnioskiem, uzyskał powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw. Podkreślić należy, że w piśmie skazany wskazał na
możliwość obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związanej z nienależytą obsadą Sądu
Apelacyjnego we Wrocławiu właśnie z uwagi na zasiadanie w jego składzie
sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej na podstawie tej samej
ustawy z 8 grudnia 2017 r. Orzekanie w tej sprawie przez sędziego Siwka
naruszałoby więc zasadę nemo iudex in casa sua.
Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego
Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. I KO 17/25.
[J.J.]
[r.g.]
