I KO 146/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 kwietnia 2026 r.
SSN Piotr Mirek
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 9 kwietnia 2026 r.,
w sprawie M.B..
oskarżonego z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.
wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Kluczborku
z dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 710/22,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w Jeleniej Górze.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Rejonowym w Kluczborku toczy się sprawa M.B. oskarżonego
o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. Termin
pierwszej rozprawy wyznaczono na dzień 4 lipca 2023 r. W dniu 4 lipca 2023 r. na
rozprawie obrońca usprawiedliwił nieobecność oskarżonego z uwagi na stan
zdrowia oskarżonego. Sąd wyznaczał kolejne terminy rozpraw - 12 października
2023 r., 14 grudnia 2023 r., 20 lutego 2024 r., 4 kwietnia 2024 r., 20 czerwca 2024
r., 20 lutego 2025 r., oraz 30 kwietnia 2025 r. W każdym przypadku były one jednak
I KO 146/25
2
odraczane, ze względu na zły stan zdrowia oskarżonego, którego obrońca
przedkładał stosowne zaświadczenia od lekarza sądowego.
Powołując się na deklarowaną przez oskarżonego chęć udziału w rozprawie,
a także szeroko opisaną w uzasadnieniu swojej inicjatywy dokumentację medyczną
dotyczącą stanu zdrowia oskarżonego, który jakkolwiek nie wyklucza jego udziału
postępowaniu sądowym, to jednak wymaga spełnienia dodatkowych warunków,
Sąd Rejonowy w Kluczborku postanowił zwrócić się do Sądu Najwyższego o
przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej
Górze
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego w Kluczborku uznać należało za zasadny i
uwzględnić.
Na gruncie orzecznictwa Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że
nadrzędna wartość, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości, stanowi
wystarczającą i merytorycznie uzasadnioną podstawę do odstępstwa od ogólnych
reguł właściwości miejscowej sądu. Choć tradycyjnie instytucja ta kojarzona jest z
ochroną autorytetu sądu oraz zapewnieniem pełnego obiektywizmu i swobody
orzekania w sytuacjach lokalnych nacisków czy powiązań, jej zakres jest znacznie
szerszy i obejmuje również aspekty czysto pragmatyczne oraz humanitarne. W
szczególności dotyczy to sytuacji, w których bariera fizyczna, wynikająca z
ciężkiego i udokumentowanego stanu zdrowia oskarżonego, staje się przeszkodą
uniemożliwiającą przeprowadzenie przewodu sądowego w danym sądzie,
umiejscowionym w znacznej odległości od miejsca pobytu oskarżonego.
W takim przypadku sztywne trzymanie się ustawowej właściwości
prowadziłoby do nieakceptowalnego paraliżu procesowego, skutkującego
wieloletnią przewlekłością lub wręcz niemożnością merytorycznego zakończenia
sprawy. Przekazanie sprawy sądowi położonemu bliżej miejsca pobytu
oskarżonego nie jest zatem przejawem nadmiernego liberalizmu, lecz wyrazem
racjonalizacji procesu karnego. Ma ono na celu usunięcie obiektywnej przeszkody,
która w innym scenariuszu uniemożliwiłaby realizację konstytucyjnej zasady
I KO 146/25
3
rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym ujęciu dobro wymiaru
sprawiedliwości utożsamiane jest z efektywnością i realną zdolnością państwa do
wydania orzeczenia kończącego, przy jednoczesnym poszanowaniu godności
oskarżonego oraz uwzględnieniu jego ograniczeń fizycznych, co w ostatecznym
rozrachunku służy prawidłowemu funkcjonowaniu całego systemu prawnego. (zob.
np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2026 r. sygn. akt IV KO
215/25, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt I KO
139/25 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. akt V
KO 55/06).
W oparciu o wnioski płynące z opinii sporządzonych na potrzeby innych
postępowań przeciwko oskarżonemu – w tym opinii biegłej z zakresu medycyny
sądowej z dnia 7 kwietnia 2025 r. – stwierdzić trzeba, że obecny stan zdrowia
oskarżonego uniemożliwia mu stawiennictwo w Sądzie Rejonowym w Kluczborku.
Jednocześnie kondycja zdrowotna oskarżonego nie stanowi przeszkody do jego
udziału w czynnościach przed sądem najbliższym dla jego miejsca zamieszkania.
W związku z powyższym sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu
w Jeleniej Górze.
Mając na względzie powyższe, rozstrzygnięto, jak w postanowieniu.
[WB]
[a.ł]
